II SA/Po 964/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. A. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 964/17 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. /-/ I. Paluszyńska Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 964/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r., Nr [...]. Pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. (nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej) pełnomocnik Skarżącego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 10 maja 2018 r. składając jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz przedkładając zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy pełnomocnika w okresie od 12 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r. z powodu ostrego zapalenia dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego procesu alergicznego (k. 54-56 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: P.p.s.a.), jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. W przedmiotowej sprawie Skarżący był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika obecnego na rozprawie 10 maja 2018r., po zamknięciu której ogłoszony został wyrok oddalający skargę. Zgodnie z art. 141 § 2 zd. 1 P.p.s.a w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. W niniejszej sprawie termin ten upłynął bezskutecznie 17 maja 2018r. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. W ocenie Sądu wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały w przedmiotowej sprawie zachowane. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy przyjąć należy, że składając przedmiotowy wniosek 7 czerwca 2018r. został zachowany 7-dniowy termin liczony od dnia następującego po zakończeniu okresu niezdolności do pracy, który jako uniemożliwiający jej dochowanie terminu wskazywała pełnomocnik w uzasadnieniu wniosku. Pełnomocnik Skarżącego przywołała okoliczności, które jej zdaniem stanowią niezawinione przyczyny uchybienia terminu. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nadto spóźnienie wywołało negatywne skutki procesowe dla strony (art. 87 § 1-2 i 4 p.p.s.a.). W ocenie Sądu nie uprawdopodobniono jednak okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik szczególnej staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy uwzględnieniu także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i niezależny od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony. W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Zasada ta, mająca zastosowanie wobec osób niebędacych organami czy profesjonalnymi pełnomocnikami, ma znacznie silniejszy wydźwięk w sytuacji, gdy to właśnie te podmioty domagają się przywrócenia uchybionego terminu. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Ustanowiony pełnomocnik bowiem nabywa uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Oznacza to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. W konsekwencji badanie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w niniejszej sprawie należy odnieść do zastępującej Skarżącego profesjonalnej pełnomocnik. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 417/09 wyjaśnił, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, a także brak pouczenia lub błędne pouczenie przez organ administracji o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach i sposobie ich wniesienia. Odnosząc się do wskazanych przez pełnomocnika okoliczności faktycznych stwierdzić należy, że nie uprawdopodobniają one braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zły stan zdrowia, choroba, nawet przewlekła, nie są wystarczającym powodem dla przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona (pełnomocnik) ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (tak również w postanowieniu NSA z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1006/09). Z brakiem winy mamy więc do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryteria te są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat lub radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Tym samym pełnomocnik czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Pełnomocnik winien tak zorganizować pracę kancelarii, by zabezpieczyć interesy mandanta, także na wypadek nadzwyczajnych wydarzeń, choroby czy to za pośrednictwem pracowników, czy pełnomocników substytucyjnych. Z ugruntowanego już stanowiska orzecznictwa wynika, że sama choroba nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest wystarczającą przyczyną dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby odpowiednim zaświadczeniem lekarskim wykazać trzeba, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności, a także zlecenia jej innej osobie. Choroba usprawiedliwia opóźnienie jedynie wówczas, gdy nastąpiła nagle i wymagała leżenia w łóżku, a strona wykazała, że nie miała możliwości wyręczenia się osobą trzecią. Zdaniem sądu podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pomimo tego, że choroba pełnomocnika przypadła na okres, w którym biegł termin do złożenia wniosku, nie usprawiedliwia to jednak uchybienia terminu. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącego powołała się na przewlekłą chorobę, którą, jak podała, dokumentuje załączone zaświadczenie lekarskie. W zaświadczeniu lekarskim wpisano, że stwierdzono ostre zapalenie dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego procesu alergicznego, co skutkowało niezdolnością do pracy od 12 do 31 maja 2018r. Powyższe nie pozwala uznać, że zostało uprawdopodobnione, iż choroba ta wymagała bezwzględnego leżenia, braku kontaktu z innymi osobami, w tym z mandatem, czy też posłużenia się osobą trzecią w wykonaniu czynności. Czynność, której terminowi w niniejszej sprawie uchybiono, tj. złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie wymagało osobistego stawiennictwa pełnomocnika w sądzie. Nie było związane ze szczególnym nakładem pracy, skupieniem czy koniecznością formułowania skomplikowanych pod względem prawnym wywodów. Nie wykluczało sporządzenia go przez samego skarżącego. Dla uchylenia się od negatywnych skutków braku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie wystarczyło sporządzenie odręcznego wniosku (jedno zdanie) i wysłanie pisma do Sądu. Z treści nadesłanego zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że choroba pełnomocnik wyłączyła ją z wszelkiej aktywności, którą gdyby pełnomocnik podjęła, mogłaby tak zorganizować funkcjonowanie kancelarii, które zapewniłoby terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu Skarżącego. Również w samym wniosku o przywrócenie terminu, poza powołaniem się na zaświadczenie lekarskie, pełnomocnik nie wskazała na żadne inne nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiałby jej dochowanie terminu. Pełnomocnik nie wykazała tym samym, że jej choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła jej na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały jej osobiste działanie. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe by pełnomocnik dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pełnomocnik nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia /-/ I. Paluszyńska