II SA/Po 967/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-03-30

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak-Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektów budowlanych, które powstały samowolnie przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. i znajdują się na terenie zagrożonym powodzią, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekty budowlane wybudowane samowolnie przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jako obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią, podlegają nakazowi rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Brak uzyskania decyzji zwalniającej z zakazu zabudowy na terenach zalewowych oraz potencjalne zagrożenie dla ludzi i mienia uzasadniają nakaz rozbiórki.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektów budowlanych (budynków gospodarczych, wiaty, szklarni) wzniesionych na działce nr ewidencyjnym (...) przy ul. (...) w M. Obiekty te zostały wzniesione samowolnie przed 1995 r. i znajdowały się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jako obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, organy nakazały rozbiórkę, powołując się na przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżąca kwestionowała zasadność nakazu, podnosząc m.in. kwestie ugody z sąsiadem i rzekomego braku zagrożenia.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 30 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2016 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych oddala skargę Decyzją z dnia (...) stycznia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej również jako "Inspektor Powiatowy ") nakazał rozbiórkę obiektów budowlanych położonych w M. przy ul. (...) na działce o nr ewidencyjnym gruntu (...). Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "Inspektor Wojewódzki") decyzją z dnia (...) marca 2011 r. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2011 r. Inspektor Powiatowy nakazał rozbiórkę budynków gospodarczych posadowionych na działce o nr ewidencyjnym (...). Decyzja ta po raz kolejny została uchylona przez Inspektora Wojewódzkiego decyzją z dnia (...) października 2011 r. Następnie decyzją z dnia (...) marca 2013 r. Inspektor Powiatowy ponownie nakazał rozbiórkę samowolnie wzniesionych budynków gospodarczych na powyżej wskazanej działce. Decyzja nakazująca rozbiórkę ponownie została uchylona decyzją Inspektora Wojewódzkiego z dnia (...) maja 2013 r. Organ odwoławczy uznał, iż w przedmiotowej sprawie winien mieć zastosowanie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 z późn.zm. zwanej dalej jako "Prawo budowlane z 1974 r."). Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia (...) sierpnia 2013 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał rozbiórkę obiektu budowlanego położonego na działce o nr ewidencyjnym (...). Następnie Inspektora Wojewódzkiego decyzją z dnia (...) listopada 2013 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji winien zwrócić uwagę na precyzyjne określenie przedmiotu postępowania administracyjnego, ponadto nie uwzględnił przepisów Prawa wodnego, które jednoznacznie i bezwarunkowo nie dopuszczają jakiejkolwiek zabudowy. Wskazał również, iż prowadząc ponownie postępowanie Inspektor Powiatowy winien przeprowadzić oględziny nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...), zinwentaryzować znajdujące się na niej obiekty budowlane, sporządzić z tych czynności protokół i dokumentację zdjęciową. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego, wiaty rekreacyjnej, budynku gospodarczego, szklarni, budynku inwentarskiego i budynku gospodarczo – garażowego. Decyzją z dnia (...) lipca 2014 r. Inspektor Wojewódzki uchylił decyzję organu I instancji z dnia (...) kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że do obiektu gospodarczego o powierzchni 14,78m2, wiaty o powierzchni 11,34m2, obiektu gospodarczego o powierzchni 11,75m2, powinien znaleźć zastosowanie art. 49b obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, a nie art. 48 tej ustawy. W stosunku do pozostałych obiektów zastosowanie winien znaleźć art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego 1974 r. Decyzją z dnia (...) października 2014 r. nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn.zm. zwanej dalej jako "Prawo budowlane z 1994 r.") nakazał M. B. wykonanie rozbiórki obiektów budowlanych położonych w M. na działce o nr ewidencyjnym (...) przy ul. (...), nazywanych "1) budynek gospodarczy o pow. 2,47*5,74 m nietrwale połączony z gruntem; 2) wiata rekreacyjna o powierzchni 3,15*3,60 m trwale połączona z gruntem na stałych fundamentach; 3).budynek gospodarczy o powierzchni 3.14 3.75 m nietrwale połączony z gruntem; 4). szklarnia o wymiarach 4,17*10,00m nietrwale połączona z gruntem; 5). budynek inwentarski - kurnik o wymiarach 6,75*5,38 m nietrwale połączony z gruntem; 6) budynek gospodarczo - garażowy o powierzchni 4,12*7,00m na stałych fundamentach", o łącznej powierzchni 1)=12,18m2 + 2)=11,34m2 + 3)=11,77m2 + 4) 41,70m2 + 5)=36,31m2 + 6)=28,84m2 Razem 106,85 m2 w tym obiekty trwale połączone z gruntem 28,84 m2 oraz nietrwale połączone z gruntem 78,01 m2. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie wszczął w 2007 r. na wniosek S. N. i w trakcie tego postępowania ustalił, że przedmiotowa nieruchomość położona jest na terenach zalewowych. Organ wyjaśnił również, że w dniu (...) sierpnia 2007 r., działając na podstawie art. 48 ust. 2, 3 i 4 Prawa budowlanego wydał postanowienie w celu legalizacji obiektów budowlanych, mocą którego zobowiązał M. B. do przedłożenia wymaganych dokumentów i ustaleń w terminie 30 dni zaświadczenia Burmistrza Gminy M. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego, tj. a) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z zaświadczeniem dotyczącym osoby opracowującej o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, b)oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane c) decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej zwalniającej z zakazów określonych w Prawie wodnym. Inspektor Powiatowy wskazał, że rozpatrując sprawę zastosował się do wytycznych wskazanych w decyzji organu odwoławczego z dnia (...) listopada 2013 r. jak i decyzji z dnia (...) maja 2013 r. Ponadto przeprowadził dowodowy z zeznań świadków oraz dowody z dokumentów, na okoliczność daty posadowienia poszczególnych obiektów budowlanych. Inspektor Powiatowy wyjaśnił również, że po ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadził oględziny nieruchomości w dniu (...) stycznia 2014 r. Z czynności tych sporządził protokół i dokumentację zdjęciową. Przyjął ponadto, w oparciu o jednoznaczne oświadczenia właściciela, iż wszelkie obiekty posadowione na przedmiotowej nieruchomości powstały przed 1995 r. Przywołał treść art. 88l ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz. 145) wskazując, że decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej odmówił zwolnienia z zakazu wykonywania robót budowlanych utrudniających ochronę przed powodzią lub zwiększających zagrożenie powodziowe. Zdaniem Inspektora Powiatowego w związku z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. ,w niniejszej sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a skoro wybudowane obiekty znajdują się na terenach objętych bezpośrednim zagrożeniem powodziowym, to też stanowią one bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Inspektora Powiatowego z dnia (...) października 2014 r. złożyła M. B. wnosząc o umorzenie postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów statuujących zasady ogólne postępowania administracyjnego, oraz naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Po rozpatrzeniu odwołania Inspektor Wojewódzki decyzją z (...) grudnia 2014 r. Nr (...) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń wynikających z decyzji z dnia 9 lipca 2014 r. Inspektor Powiatowy przyjmując za podstawę prawną decyzji art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, że obiekty będące przedmiotem postępowania naruszają ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego nie do przyjęcia jest decyzja, w której niektóre elementy rozstrzygnięcia są nieczytelnie i edytowane już na etapie komputerowego przygotowywania tekstu, poprzez naniesienie na istniejący tekst skreśleń. Takie niejednoznaczne opracowanie treści decyzji, w szczególności jednej z najważniejszych części - jaką jest rozstrzygnięcie, zdaniem organu odwoławczego uznać należy za naruszenie art. 107 k.p.a. Po rozpoznaniu skargi S. N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 11 czerwca 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po 89/15 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) grudnia 2014 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, iż nie budzą wątpliwości ustalenia organu I instancji, iż obiekty budowlane znajdujące się na działce o nr ewidencyjnym (...) przy ul. (...) w M., objęte decyzją organu I instancji, tj. szklarnia o wymiarach 4,17x10,00m nietrwale połączona z gruntem; budynek inwentarski - kurnik o wymiarach 6,75x5,38 m nietrwale połączony z gruntem, budynek gospodarczo - garażowy o powierzchni 4,12x7,00m na stałych fundamentach wybudowane zostały przed wejściem w życie Prawa budowlanego 1994 r., tj. przed 1 stycznia 1995 r. Obiekty te powstały w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę, a takie wymagane było na ich wzniesienie pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd wskazał, iż w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 tej ustawy organ ma obowiązek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowych obiektów. Sąd wyraźnie stwierdził, iż z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że działka o nr ewid. (...) zgodnie z ustaleniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. w obrębach: M., B., D., W., oraz części obrębu M. - leży na terenach zagrożenia powodziowego a z przepisu art. 88l ust. 1 w zw. z art. 88l ust. 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wynika, że wykonywanie robót budowlanych na terenach bezpośredniego zagrożenia powodzią możliwe jest dopiero po uzyskaniu decyzji zwalniającej wydanej przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, której co nie jest kwestionowane w sprawie ani M. B., ani też inwestor robót budowlanych nie uzyskali. Według Sądu zasadnym wobec tego było uznanie przez organ I instancji, iż przedmiotowe obiekty budowlane znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę. Ponadto ze stanowiska zajętego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia (...) kwietnia 2009 r. wynika w sposób jednoznaczny, że wystąpiła również druga z przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. występuje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ponadto, zdaniem Sądu, uchybienie organu I instancji w postaci naniesienia na treść rozstrzygnięcia skreśleń, nie mogło stanowić podstawy uchylenia decyzji organu I instancji, bowiem z jej treści wynika jakie obiekty są przedmiotem decyzji. Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy co do zasady, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. Według Sądu stan faktyczny ustalony przez organy w ciągu trwającego 7 lat postępowania pozwalał na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Natomiast notoryczne uchylanie się przez Inspektora Wojewódzkiego od wydania decyzji kończącej postępowanie poprzez uchylanie decyzji organu I instancji i przekazywanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, godzi nie tylko w zasady postępowania administracyjnego ale również w konstytucyjną zasadę państwa prawa oraz prawa obywatela do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu organ II instancji dysponuje dokumentacją zdjęciową, protokołem oględzin jak również z zeznań wszystkich przesłuchanych osób może wywnioskować datę powstania obiektów, która pozwala na wskazanie na właściwą podstawę prawną czy to z prawa budowlanego z 1994 roku czy 1974 roku. Poza tym organ II instancji samodzielnie może ocenić obowiązujący na tym terenie plan zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczono, że zgodność pobudowanych obiektów z planem zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zaistnienia drugiej przesłanki powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Po ponownym rozpoznaniu odwołania M. B. z dnia (...) października 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z (...) sierpnia 2015 r., nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Inspektora Powiatowego z (...) października 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Działka nr ewid. (...) zgodnie z ustaleniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego leży na terenach zagrożenia powodziowego, a z przepisu art. 88l ust. 1 w zw. z art. 88l ust 2 Prawa wodnego wynika, że wykonywanie robót budowlanych na terenach bezpośredniego zagrożenia powodzią możliwe jest dopiero po uzyskaniu decyzji zwalniającej wydanej prze dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, której dla obiektów będących przedmiotem postępowania nie uzyskano. Teren, którego dotyczy postępowanie nie jest, ani w okresie powstania rzeczonych obiektów budowanych nie był przeznaczony pod zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) kwietnia 2009, znak: (...), odmawiającej zwolnienia z zakazów Prawa wodnego obszaru bezpośredniego zagrożenia powodzią rzeki Warty na działce (...), wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, pozwala przyjąć ponadto, że w niniejszej sprawie wystąpiła również przesłanka art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ "przedmiotowy obszar służy przepuszczaniu wód powodziowych i jako teren między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym stanowi z mocy art. 82 ust. 1 Prawa wodnego obszar bezpośredniego zagrożenia powodzią rzeki Warty. Średni poziom zwierciadła przepływu o prawdopodobieństwie przewyższania p=1% wynosi 30,40 m.n.p.m., co oznacza, że na przedmiotowej działce głębokość zalewu przekracza 3 m". Przywołany fragment decyzji daje, zdaniem Inspektora Powiatowego, argument zastosowania w niniejszej sprawie również drugiej z powołanych w rozstrzygnięciu decyzji przesłanki. Takie usytuowanie obiektów stanowi realne i bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi oraz mienia. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. podnosząc, iż była przekonana, że kwestie formalne związane z posadowieniem przedmiotowych obiektów były załatwione przy okazji postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego należącej do jej rodziców nieruchomości przy ul. (...) w M. Sporne obiekty służyły i służą do przechowywania narzędzi rolniczych i płodów. Aktualnie pełnią także funkcje rekreacyjne. Skarżąca podniosła, iż zawarła z S. N. ugodę w 2003 r. w wyniku której przekazała grunty o pow. 338 m2 na rzecz S. N. w zamian za obietnicę, że wybudowane na jej posesji budynki gospodarcze oraz ogrodzenie nie będą przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Potwierdza to wyciąg z wykazu zmian danych ewidencyjnych, który został podpisany z up. Starosty przez geodetę powiatowego mgr inż. T. K. W tym przypadku organ administracji publicznej podpisał ugodę jako zgodną z prawem i nie naruszającą interes społeczny i słuszny interes strony. W powyższej ugodzie także nie były kwestionowane posadowione budynki, tj. nie wykazywano, że brak jest pozwoleń itd. Skarżąca podniosła, iż decyzja oraz wyrok sądu z 11 czerwca 2015 r. są krzywdzące i wybiórcze, bowiem uznano, iż posadowione na jej działce obiekty powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, choć działka ta znajduje się między dwoma działkami zabudowanymi budynkami mieszkalnymi, tj. P. N. i P. P. Ewentualne ryzyko powodzi dotyczy tak samo tych dwóch działek, z których jedna jest zabudowana m.in. budynkiem mieszkalnym. Strona podniosła, iż działka z posadowionymi obiektami funkcjonuje od 1980 r. i przez ten okres nie stwarzała zagrożenia w związku z wylewami rzeki nie jest to jedyna działka zabudowana na tym terenie. Służyła i nadal służy do uprawy roślin i hodowli drobiu, królików. Reasumując skarżąca zarzuciła: - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, - nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż wydając zaskarżoną decyzję był związany oceną prawną wyrażoną z wyroku z 11 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującego w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. nakazującą M. B. rozbiórkę wymienionych w tej decyzji obiektów położonych w M. na działce o nr ewidencyjnym (...) przy ul. (...). Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 stawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa, a także zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku rzutujących na tą ocenę prawną, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10 dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł już raz wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 89/15, uchylając decyzję kasacyjną organu II instancji i stwierdzając, iż wbrew twierdzeniom Inspektora Wojewódzkiego zgromadzony w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy umożliwia wydanie decyzji merytorycznej i nie można zarzucić Inspektorowi Powiatowemu naruszenia przepisów postępowania. Związanie obecnie orzekające składu Sądu poprzednimi wyrokami ma dla sprawy zasadnicze znaczenie. Poprzednio wydane orzeczenia w znacznym stopniu bowiem zdeterminowały kierunek działania organów; rozstrzygnięto definitywnie także istotne dla sprawy zagadnienia. Stosując się do zaleceń tego Sądu Inspektor Wojewódzki dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału i uznał, iż w sprawie zastosowanie znajdą przepisy art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Stanowisko organu odwoławczego należy uznać za prawidłowe. Po za sporem jest, iż przedmiotowe obiekty tj. szklarnia o wymiarach 4,17x10,00 m nietrwale połączona z gruntem, budynek inwentarski - kurnik o wymiarach 6,75x5,38 m nietrwale połączony z gruntem oraz budynek gospodarczo - garażowy o powierzchni 4,12x7,00m na stałych fundamentach, powstały przed 1 stycznia 1995 r. W wyżej powołanym wyroku z 11 czerwca 2015 r. Sąd wyraźnie zaznaczył, iż obiekty te powstały w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego pozwolenia, które było wymagane pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z powyższym w sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż kwestia legalności powstania spornych obiektów jest podnoszona przez stronę skarżącą, jednakże nie potrafi ona wskazać na dokumentacje potwierdzająca ich legalność. Powołuje się ona jedynie na naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, który to zarzut nie może zostać uznany za trafny o czym będzie w dalszej części uzasadnienia. Zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak wyraźnie stwierdził Sąd w powoływanym prawomocnym wyroku z 11 czerwca 2015 r., materiał zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie, iż sprawie zaszły obie okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów wskazane w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Po pierwsze zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Międzychód w obrębach: M., B., D., W., oraz części obrębu M., działka nr (...) leży na ternie wskazanym jako obszary bezpośredniego zagrożenia powodzią. Zgodnie z § 7 ust. 4 pkt 1 wskazanej uchwały w obrębie wyznaczonych na rysunku planu granic bezpośredniego zagrożenia powodzią plan ustala całkowity zakaz zabudowy na terenach zagrożonych powodzią. Ponadto zakaz ten wynika także z przepisów ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zgodnie z art. 88l ust. 1 w zw. z art. 88l ust. 2 tej ustawy wykonywanie robót budowlanych na terenach bezpośredniego zagrożenia powodzią możliwe jest dopiero po uzyskaniu decyzji zwalniającej wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Niewątpliwie decyzji takiej dla obiektów będących przedmiotem postępowania nie uzyskano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z 11 czerwca 2015 r. wskazał także, iż ze stanowiska zajętego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w decyzji z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) wynika w sposób jednoznaczny, że wystąpiła również druga z przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. tj. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Działka nr (...) znajduje się bowiem na trasie zalewowej rzeki Warty, po którym w razie wezbrania wód odbywa się aktywny przepływ wód powodziowych. W ocenie Sądu w aktualnie orzekającym składzie, po wydaniu wyżej opisanego wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. nie zaszły jakiekolwiek okoliczności prawne lub faktyczne, które uzasadniałyby odstąpienie przez organ odwoławczy, czy też aktualnie orzekający Sąd, od oceny prawnej wyrażonej w powoływanym wyroku. W szczególności nie doszło do zamiany przepisów oraz nie wystąpiła nowej istotna okoliczności, któryby pozwoliła odstąpić od poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r., iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowe, samowolnie pobudowane obiekty budowlane zlokalizowane na działce nar (...) winny zostać rozebrane z uwagi na ich niezgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz z uwagi, iż poprzez ich zlokalizowanie na obszarze zagrożenia powodziowego powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż Inspektor Wojewódzki, wypełnił zalecenia zawarte w wyroku z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 89/15, a dokonując kontroli tej decyzji Sąd nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od oceny i wskazań co do dalszego postępowania, sformułowanych w przywołanym orzeczeniu sądowym. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśnić należy, iż na prawidłowość rozstrzygnięcia nie mogło mieć wpływu rzekome przeświadczenie inwestorów (rodziców skarżącej) o posiadanej zgodzie na realizację przedmiotowych obiektów. Jak to już stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 11 czerwca 2015 r., obiekty te zrealizowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co w świetle zaistnienie przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. uniemożliwiło ich legalizację. Strona skarżąca także po wydaniu wyroku z 11 czerwca 2015 r. nie uprawdopodobniła w jakikolwiek sposób, iż kiedykolwiek zostało wydane pozwolenie na budowę tych obiektów. To, że w ugodzie kończącej postępowanie rozgraniczeniowe nie zakwestionowana legalności tych budynków, nie oznacza iż zostały one wybudowane zgodnie z prawem. Celem tego postępowania jest ustalenie przebiegu granicy nieruchomości, a nie kontrola legalności położonych na niej budynków. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje także kwestia legalności budynków wzniesionych na nieruchomościach sąsiednich. Okoliczność ta może być przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu, w którym właściwe organy będą badały czy okoliczności prawne i faktyczne są podobne do sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Brak jest jednak podstaw do uzależniania wyniku postępowania w sprawie legalności obiektów położonych na działce nr (...) od wyniku ewentualnego postępowania dotyczącego obiektów położonych na nieruchomościach sąsiednich. Braku podstaw do wydania decyzji rozbiórkowej strona nie może wywodzić także z faktu, iż od czasu ich powstania nie wystąpiła powódź, która zagroziłaby tym obiektom. Istotny jest fakt, iż działka (...) położona jest na obszarze który w razie znacznego wezbrania wód rzeki Warty grozi zalaniem wodami powodziowymi. Z decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) wynika, iż na przedmiotowej działce głębokość zalewu przekracza 3 m. Zatem w przypadku powodzi istniej realne ryzyko zalania przedmiotowych obiektów. W tym stanie rzeczy Sąd mając na względzie treść art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał skargę za niezasadną i ją oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło