II SA/Po 97/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę . Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta S. działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017, poz. 978; dalej: "u.k.p."), art. 140 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128; dalej: "u.p.r.d.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 2157; dalej: "K.p.a."), orzekł o cofnięciu A. B. uprawienia kategorii A, C, C+E, dokument nr: [...], druk nr: [...] wydane dnia [...] r. przez Starostę [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Starosta S. wyjaśnił, że w dniu [...] r. wpłynął do niego wniosek Komendy Wojewódzkiej Policji w P. o sprawdzenie kwalifikacji A. B. do kierowania pojazdami, w ramach posiadanych uprawnień, albowiem otrzymał on łącznie 27 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Dalej organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d u.k.p. oraz art. 140 pkt 4 lit. a u.p.r.d. osobie posiadającej prawo jazdy, w stosunku do której Komendant Policji wnioskował o przeprowadzenie egzaminu sprawdzającego, organ administracji - starosta - musi wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, w razie niepoddania się przedmiotowemu egzaminowi. Do dnia wydania niniejszej decyzji A. B. nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, co uzasadniało wydanie przedmiotowej decyzji. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 1 i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d, art. 130 ust. 1 i 2 i art. 140 u.p.r.d. Ponadto odwołujący wskazał, że decyzja zapadła wbrew treści prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Po 75/16. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że w chwili złożenia wniosku przez Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz w dacie wydania pierwotnej decyzji o zatrzymaniu A. B. prawo jazdy kat. A, C, CE z dnia [...] r., na koncie odwołującego nie powinny figurować żadne punkty karne. W uprzednio prowadzonej sprawie nie uwzględniono faktu, że zgodnie z art. 130 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. punkty za naruszenie 4 przepisów ruchu drogowego powinny być usunięte z ewidencji po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Naruszenie przepisów nastąpiło w dniach [...] r, [...] r, [...] r i [...] r., wobec czego punkty winny być usunięte odpowiednio najpóźniej w dniu [...] r. Wobec tego w dniu wydania decyzji o zatrzymaniu A. B. prawo jazdy kat. A, C, CE, jak i w dacie wniosku Komendanta Wojewódzkiej Policji w P., nie było żadnych przesłanek prawnych do kierowania A. B. na sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. W przedmiocie tym orzekał WSA w Poznaniu i prawomocnym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Po 75/16 uchylił zaskarżone orzeczenia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawowanie nadzoru nad kierowcą, który uporczywie narusza przepisy ruchu drogowego, rozkłada się na kilka etapów. Przyznawanie, naliczanie i ewidencjonowanie punktów karnych za wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego stanowi wyłączną kompetencję organów Policji (art. 130 u.p.r.d.). W razie przekroczenia liczby 24 punktów, komendant wojewódzki poprzez złożenie stosownego wniosku inicjuje przed starostą postępowanie dotyczące zobowiązania kierowcy do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d.), Wyłącznie w kompetencji starosty leży czuwanie nad wykonaniem tego obowiązku. Dopiero w razie stwierdzenia, że kierowca pomimo nałożenia takiego obowiązku nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, starosta powinien cofnąć uprawnienia. Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, co oznacza, że właściwy organ nic może odstąpić od cofnięcia uprawnień, o ile stwierdzi ziszczenie się przesłanki -niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji, na które strona była skierowana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. Cofnięcie uprawnień jest sankcją, której zastosowanie wynika z poprzednich uchybień kierowcy, stwierdzonych w odrębnych postępowaniach. W analizowanym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie uprawnień kategorii A, C, C+E, wydane na podstawie wniosku Komendanta Wojewódzkiego w P., jest ostateczne od dnia jego utrzymania w mocy decyzją Kolegium nr [...], tj. od dnia [...] r. Od tej daty obowiązek przystąpienia do egzaminu obciążał kierowcę, a starosta jako organ nadzoru nad kierującymi mógł domagać się jego wykonania. Czas, jaki dzieli nałożenie tego obowiązku i zastosowanie sankcji cofnięcia uprawnień był w zupełności wystarczający na przystąpienie do sprawdzenia kwalifikacji. Kolegium podziela jednolite stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym brak ustawowej kompetencji do wyznaczenia egzaminu nie oznacza dowolności w wyborze terminu, w jakim powinien się on odbyć. Przyjmuje się zatem, że strona powinna podjąć starania o niezwłoczne przystąpienie do egzaminu, licząc od dnia ostateczności decyzji kierującej. Zdaniem Kolegium niezrozumiałym jest zarzut naruszenia przepisów art. 99 ust. 1 pkt 1 i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. d i art. 130 ust. 1 i 2 u.p.r.d., ponieważ żaden z nich nie był podstawą zaskarżonego orzeczenia. Całkowicie nietrafny jest również zarzut, że organ I instancji postąpił sprzecznie z wykładnią prawa zawartą w wyroku WSA sygn. akt III SA/Po 75/16. Wyrok ten został wydany w odrębnej przedmiotowo sprawie zatrzymania prawa jazdy. Kwestią wyłaniającą się na jej tle był zakres czasowy obowiązywania przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.). Ustawa ta w żaden sposób nie zmodyfikowała regulacji art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że nie jest przedmiotem rozstrzyganej sprawy zasadność przypisania punktów karnych lub ocena podstaw do skierowania na egzamin, albowiem te postępowania zostały ostatecznie zakończone. Orzeczeniami, które w nich zapadły, skład orzekający jest obecnie związany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] r. A. B. wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...], a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Starosta S. zasadnie orzekł o cofnięciu A. B. uprawienia kategorii A, C, C+E. Stosownie do art. 130 ust. 1 u.p.r.d., policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Jak przy tym stanowi art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d., kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy, decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Co istotne na gruncie rozpatrywanej sprawy, zawarte w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. sformułowanie "starosta wydaje decyzję" wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku spełnienia określonych w tym przepisie przesłanek, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. Niewykonanie przez kierowcę nałożonego na niego obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji obliguje zatem organ do uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego, w którym badaniu podlega tylko czy kierowca został skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy decyzja taka jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego oraz czy kierowca poddał się takiemu sprawdzeniu kwalifikacji. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta S. na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. orzekł o skierowaniu A. B. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A, C i CE. Organ pouczył przy tym, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji skutkować będzie wydaniem decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. (k. 11 akt adm. organu I instancji). W wyniku odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta jest więc ostateczna w administracyjnym toku instancji. Z niekwestionowanych ustaleń wynika również, że skarżący nie poddał się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A, C i CE (k. 23 akt adm. organu I instancji). Dalej należy wskazać, że dyspozycja art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. pozwala na przyjęcie, że niepoddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji przez osobę skierowaną na egzamin decyzją starosty skutkuje cofnięciem uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, ale nie wiąże tego ze ściśle określonym terminem. Oznacza to, że organ każdorazowo ocenia, kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu nałożonego obowiązku, a w konsekwencji, kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Przy czym dostrzec trzeba, że okres, w jakim osoba miałaby się poddać egzaminowi kontrolnemu, powinien być krótki ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ale jednocześnie na tyle realny, by umożliwić zainteresowanemu przystąpienie do jego zdawania. Stąd kwestia ta podlega ocenie właśnie w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.r.d., przy czym skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie uprawnienia do kierowania pojazdami podlega wykonaniu z dniem, w którym stanie się ono ostateczne, a strona powinna wykonać nałożony na nią obowiązek w najszybszym możliwym terminie. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, czas który dzielił nałożenie obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami od zastosowania sankcji cofnięcia uprawnień był wystarczający na przystąpienie do sprawdzenia kwalifikacji. Należy bowiem zauważyć, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stało się ostateczne w dniu [...] r., a decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnienia kategorii A, C i C+E została wydana dopiero w dniu [...] r. Nie bez znaczenia zdaniem Sądu pozostaje przy tym okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 76/16, który uprawomocnił się w dniu 10 czerwca 2016 r., oddalił skargę A. B. na wymienioną decyzję SKO w P. z dnia [...] r. Nawet więc jeśli skarżący oczekiwał na rozpatrzenie skargi i skontrolowanie prawidłowości decyzji ostatecznej, od prawomocnego zakończenia sprawy pozostawał ponad rok na poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutów odwołania i skargi należy podkreślić, że sprawa cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest odrębną od spraw dotyczących prawidłowości wpisu ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, czy też skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie stosownego działania, a następnie podjęte w takiej sprawie czynności materialno – techniczne organu poddać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Może również w odrębnej sprawie zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego ostateczną decyzję w sprawie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Nie może natomiast skutecznie, w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, kwestionować przypisanej mu ilości punktów karnych, czy skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Należy zauważyć, że skarżący skorzystał z przysługującego mu prawa zaskarżenia decyzji w przedmiocie skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 76/16, oddalił jego skargę uznając, że wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podkreślił w szczególności, że skoro skarżący przed upływem roku od naruszenia z dnia [...] r., to jest jeszcze dnia [...] r., dopuścił się naruszeń, przez które przypisana mu łącznie pula punktów przekroczyła 24 (konkretnie rzecz ujmując wyniosła 27 punktów), to w świetle art. 130 ust. 2 in fine u.p.r.d. przypisane w ten sposób punkty nie podlegają usunięciu, mimo upływu roku od dnia poszczególnych naruszeń. Przywołany wyrok uprawomocnił się w dniu 10 czerwca 2016 r. i od tego czasu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wobec powyższego Sąd uznał za prawidłową dokonaną przez organy wykładnię przepisu art. 140 pkt 4 lit. a u.p.r.d. Ponadto, zdaniem Sądu organy nie naruszyły określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. zasad regulujących postępowanie administracyjne, ponieważ dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany materiał dowodowy. Natomiast dokonana przez organy ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji, które spełniają wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę.