II SAB/Po 1/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. K., S. Ś., K. Ś. – H. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. zobowiązuje Prezydenta Miasta P. do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych, decyzji administracyjnej rozstrzygającej wniosek skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości względnie przyznanie odszkodowania, II. zasądza od Prezydenta Miasta P. na rzecz skarżących kwotę [...] zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/E. Brychcy /-/J. Szaniecka /-/A. Łaskarzewska Postanowieniem z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt II SAB/Po 38/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę S. K., S. Ś. oraz K.Ś.-H.n a bezczynność Prezydenta Miasta P . w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 8 maja 2008 r. wymienieni wyżej skarżący zwrócili się do Prezydenta Miasta P. o zwrot na ich rzecz części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], składającej się z działek o nr. ewid. [...], [...] oraz o wypłatę odszkodowania za działki nr [...],[...] i [...], ewentualnie o wypłatę odszkodowania za całą działkę nr [...]. Pismem z dnia 9 września 2008 r. działający w imieniu Prezydenta Miasta P. Dyrektor ZGiKM GEOPOZ w P., na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał wnioskodawców do złożenia w terminie 7 dni wniosków o zwrot przedmiotowych nieruchomości pochodzących od pozostałych poprzednich współwłaścicieli nieruchomości względnie ich spadkobierców. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że pozostali współwłaściciele nieruchomości tj. I. M. O.-S. oraz W. W. przekazali swoje udziały wnioskodawcom. Pismem z dnia 14 października 2008 r. Dyrektor ZGiKM GEOPOZ w P. zawiadomił pełnomocnika wnioskodawców o pozostawieniu wniosku o zwrot części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i [...] bez rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 6 listopada 2008 r., powołując się na artykuły 223, 227, 228 i 229 kpa wniósł do Prezydenta Miasta P. skargę na Dyrektora GEOPOZ-u, zarzucając zaniedbania oraz nienależyte wykonywanie przezeń zadań. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor ZGiKM GEOPOZ w P., na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 220 pkt 2 kpa przekazał powyższą skargę Wojewodzie Wielkopolskiemu. Wojewoda Wielkopolski pismem z dnia [...] maja 2009 r., powołując się na art. 229 pkt 2 oraz art. 237 § 3 kpa uznał skargę z 6 listopada 2008 r. za bezzasadną. Wojewoda stwierdził, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie może być traktowane jako działanie polegające na zaniedbaniu oraz nienależytym wykonywaniu zadań, tym bardziej, że wniosek nie spełniał wszystkich wymogów formalnych. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd I instancji uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości okazała się spóźniona. Sąd wywiódł, że pismo skarżących z dnia 6 listopada 2008 r. wniesione po zawiadomieniu skarżących o pozostawieniu ich wniosku bez rozpoznania, stanowiło wezwanie Prezydenta Miasta P. do usunięcia naruszenia prawa. Zważywszy na wymogi dotyczące zachowania terminu do wniesienia skargi przewidziane w art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga winna być wniesiona w terminie 60 dni od dnia wniesienia pisma z 6 listopada 2008 r. Zatem skarga, opatrzona datą 18 czerwca 2009 r. wniesiona została z kilkumiesięcznym uchybieniem terminu. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia przez S. K., S. Ś. oraz K. Ś.-H., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1635/09 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W motywach swego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 kpa jest czynnością materialno-techniczną, na którą nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dlatego, w każdym wypadku, gdy organ pozostawia podanie bez rozpoznania, osobie, która zarzuca organowi naruszenie prawa polegające na bezczynności wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią wniosku, przysługuje - na ogólnych zasadach - skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dalszej kolejności Sąd II instancji podkreślił, że przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była bezczynność Prezydenta w zakresie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości, zatem warunkiem dopuszczalności jej wniesienia, było wniesienie zażalenia (art. 37 kpa) do organu wyższego stopnia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący dochowali wymogów uprawniających do skutecznego złożenia skargi na bezczynność, albowiem ich pismo z dnia 6 listopada 2008 r.- przekazane Wojewodzie Wielkopolskiemu - należało uznać za zażalenie, o którym mowa w art. 37 kpa. Równocześnie Sąd II instancji przypomniał, że terminy do wniesienia skargi, ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi na bezczynność. Bezczynność organu stwarza stan, w którym wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczone terminem. W konkluzji Sąd II instancji uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał niewłaściwej interpretacji art. 52 oraz art. 53 ppsa i w konsekwencji odrzucił skargę jako spóźnioną, choć zobowiązany był rozpoznać ją merytorycznie. W toku ponownego rozpoznania sprawy pełnomocnik skarżących wniósł o uwzględnienie skargi tj. o zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia wniosku skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, względnie o wypłatę odszkodowania, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność Prezydenta Miasta P. okazała się skutecznie wniesiona i merytorycznie uzasadniona. Dokonana w postępowaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przepisów prawa, w tym zwłaszcza art. 52 i art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej ppsa (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - wiążąca Sąd w niniejszej sprawie (art. 190 ppsa) - oznacza, że skarżący spełnili wszystkie wymogi warunkujące dopuszczalność skargi. Ich skargę na bezczynność organu poprzedziło bowiem zażalenie wniesione w trybie art. 37 § 1 kpa, a skarga złożona została po rozpatrzeniu tego zażalenia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie może też budzić wątpliwości, że zaistniała bezczynność Prezydenta Miasta P. w rozpoznaniu (załatwieniu) wniosku skarżących z dnia 8 maja 2008 r. Powołany wniosek zawierał żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, względnie wypłatę odszkodowania. Tego rodzaju sprawa, stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Brak wydania takiej decyzji w terminach określonych w art. 35 kpa uzasadnia zarzut bezczynności organu. Nieusprawiedliwione jest bowiem stanowisko organu, że brak wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodzącego od wszystkich byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców uniemożliwia wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Nie przesądzając na tym etapie postępowania, spornej między skarżącymi i organem kwestii, określenia kręgu osób uprawnionych w rozumieniu art. 136 ust. 3 powołanej wyżej ustawy do żądania w niniejszej sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy zauważyć, że brak wniosku pochodzącego od wszystkich uprawnionych - co do zasady - stanowi materialnoprawną przesłankę orzeczenia w sprawie zwrotu nieruchomości. Stanowisko takie wyrażone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1385/08 oraz w powołanych w nim dalszych orzeczeniach sądowych i literaturze. Zatem nieuprawniona była materialno-prawna czynność organu polegająca na pozostawieniu wniosku skarżących bez rozpatrzenia na podstawie art. 64 § 2 kpa, z tej przyczyny, że zdaniem organu wniosek z 8 maja 2008 r. nie pochodził od wszystkich współuprawnionych. Skoro zatem Prezydent Miasta P. pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności to skarga podlega uwzględnieniu, na podstawie art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Określony w wyroku termin wydania decyzji kończącej postępowanie w niniejszej sprawie jest następstwem stwierdzenia przez Sąd braku przeprowadzenia przez organ czynności wyjaśniająco-dowodowych koniecznych do jej rozstrzygnięcia. Orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało o art. 200 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). Koszty postępowania poniesione przez skarżących objęły wpis od skargi oraz skargi kasacyjnej oraz koszty zastępstwa procesowego za obie instancje. Z przyczyn wyżej podanych orzeczono jak w sentencji. E.Brychcy J.Szaniecka A.Łaskarzewska MK