II SAB/Po 123/23
PostanowienieWSA w Poznaniu2023-09-08
Skład orzekający: Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania skargi obywatelskiej (wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu) podlega kognicji sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania skargi obywatelskiej, która nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Działania podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków (Dział VIII K.p.a.) nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 PPSA, a zatem skarga na bezczynność w tym zakresie jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.Stan faktyczny
Spółka K. sp. z o.o. złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) skargę obywatelską dotyczącą naruszenia praworządności w zabudowie i użytkowaniu obiektów budowlanych na sąsiedniej działce. Spółka domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego. PINB poinformował, że w wyniku kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości. Spółka wniosła skargę na bezczynność PINB do WSA w Poznaniu. WSA w Poznaniu odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę i zwrócono stronie skarżącej kwotę 100 zł tytułem wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2023 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie naruszenia praworządności w zabudowie i użytkowaniu obiektów budowlanych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Pismem z 30 maja 2023 r. K. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej w skrócie: "Spółka" ) wniosła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB" lub "organ") "skargę obywatelską –powszechną", dotyczącą "naruszenia praworządności w zabudowie i użytkowaniu wszelkich obiektów budowlanych na sąsiedniej działce nr [...] przy ul. [...] w K.". Jako podstawę skargi wskazano art. 221-240 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.).
W uzasadnieniu ww. pisma wskazano, iż Spółka jest właścicielem sąsiedniej działki nr [...] przy granicy której usytuowano sporną zabudowę. Ponadto przegrodę pionową od strony północnej stanowi dla spornego obiektu ogrodzenie z płyt betonowych będących własnością Spółki i z tego tytułu kwestia interesu prawnego Spółki jako strony postępowania nie powinna budzić wątpliwości. Zwrócono także uwagę, iż nie ma żadnej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu art. 53a ust. 1 Prawa budowalnego, a treścią przepisu art. 233 K.p.a. Przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter informacyjny, natomiast przepis art. 233 K.p.a. ma charakter nakazowy. Obowiązek wszczęcia postępowania z urzędu przez organ nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie wynika także, a może przede wszystkim, z zasady legalizmu i praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów państwa. Zaznaczono, iż Spółka nie zgadza się z ewentualnym stanowiskiem organu, że jeśli w wyniku czynności kontrolnych organ nadzoru budowlanego nie stwierdza naruszeń prawa budowlanego - to organ jest zwolniony z wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek wniesionej skargi powszechnej obywatelskiej przez stronę postępowania. Rozpatrzenie przez organ niniejszego podania (skargi) w trybie skargowym może doprowadzić de facto do uniemożliwienia uzyskania przez stronę kontroli sądowej działania organu, gdyż tryb wnioskowo-skargowy jest wyłączony spod jurysdykcji sądów administracyjnych. Natomiast ewentualne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podlega zaskarżeniu do sądu. Natomiast zaniechanie przez organ podjęcia wymaganych czynności w celu załatwienia sprawy administracyjnej poprzez wydanie orzeczenia w przedmiocie wszczęcia postępowania będzie oznaczało, że organ pozostaje w bezczynności i będzie przysługiwała skarga na bezczynność organu (PINB w K.).
W odpowiedzi, pismem z 26 czerwca 2023 r., PINB [...] poinformował pełnomocnika Spółki, iż podtrzymuje wyjaśnienia zawarte we wcześniejszym piśmie z 3 lutego 2023 r. Powtórzono, iż w 2018r przeprowadzono kontrolę legalności obiektów budowlanych zlokalizowanych w ww. działce i nie stwierdzono w jej toku nieprawidłowości będących podstawą wszczęcia postępowania objętego przepisami prawa budowlanego. Ponowne czynności kontrolne przeprowadzono w reakcji na pisma Spółki z 12 stycznia 2023 r., które to czynności potwierdziły uprzednie ustalenia.
Spółka złożyła do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] ponaglenie na bezczynność PNB [...] w załatwieniu skargi strony na naruszenia praworządności w zabudowie i użytkowaniu wszelkich obiektów budowlanych na sąsiedniej działce nr [...] przy ul. [...] w K., a następnie pismem z 18 lipca 2023r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wnosząc o:
1. wydanie stosownego orzeczenia przez PINB [...] bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.z 2023 r. , poz. 259) – dalej: "p.p.s.a.",
2. uwzględnienie skargi na bezczynność PINB [...] przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie go do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez PINB [...] w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)
3. stwierdzenie, że PINB [...] dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.),
4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.),
5. przyznanie od PINB [...] na rzecz skarżącej Spółki sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.),
6. zasądzenia od PINB [...] na rzecz skarżącej Spółki kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skardgi podtrzymano zarzuty wskazane w skardze obywatelskiej –powszechnej z 30 maja 2023 r. wskazując dodatkowo, iż w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem strony - K. sp. z o. o. o wszczęcia konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a Spółka ta ma ewidentnie interes prawny, to wówczas reakcja organu na złożoną skargę powszechną przez stronę (fakt bezsporny) powinna mieć charakter formalny, a nie ograniczać się do skierowania informacyjnego pisma. Zdaniem Skarżącej w państwie prawa nie można pozbawiać strony prawa uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym nawet w sytuacji, gdy organ nie dostrzega naruszenia prawa. Powołując się na treść art. 233 K.p.a. zauważono, iż ustawodawca przyjął generalną zasadę pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego przed skargowym i transformacji skargi w odpowiedni środek postępowania. Jednak wszczęcie postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie jest obligatoryjne, gdy pochodzi od strony, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Uzasadniając żądanie przyznania na rzecz Spółki kwoty pieniężnej zauważono, iż Spółka doznała w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Spółka zmuszona jest bowiem znosić bierność organu w załatwieniu sprawy. Nie bez znaczenie pozostaje także fakt, iż skarżąca Spółka korzysta z odpłatnej pomocy pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym.
Odpowiadając na skargę PINB [...] wniósł o jej odrzucenie, względnie o oddalenie.
Zauważono, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] kilkakrotnie badał zasadność wnoszonych przez K. Sp. z o.o. skarg. O sposobie ich załatwienia każdorazowo zawiadamiał Spółkę. Pismem pełnomocnika z dnia 30 maja 2023 r. Spółka wniosła kolejną skargę wyraźnie tytułując ją jako skargę obywatelską, niezmiennie jednak w uzasadnieniu argumentując, iż żądaniem skargi jest wszczęcie postępowania i wydanie w sprawie rozstrzygnięcia. Tryb rozpatrywania skarg określa ustawa. W sytuacji zatem, gdy w wyniku czynności kontrolnych organ nadzoru budowlanego nie stwierdził naruszeń prawa budowlanego, a czynności te podjął w wyniku skargi obywatela, organ zastosował przepisy Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i uznał skargi za bezzasadne. W odniesieniu do argumentacji strony skarżącej wskazano, że przy stosowaniu art. 233 K.p.a. nie można pomijać treści przepisów prawa budowlanego. Postępowanie, którego wszczęcia domaga się skarżący może być wszczęte z urzędu. W związku z tym w sytuacji, kiedy organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu kontroli przedmiotowej nieruchomości doszedł do wniosku, że jej zabudowa jest zgodna z obowiązującymi przepisami słuszne było stwierdzenie braku podstaw do wszczęcia postępowania, o jakim mowa w Rozdziale 5a ustawy prawo budowlane. Dlatego wystarczającym działaniem było poinformowanie pismem skarżącego o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania. Tym samym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nie pozostawał w bezczynności i zarzut naruszenia art. 35 K.p.a. nie jest trafny. Zauważono, iż w sytuacji gdy nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, to nie ma też obowiązku wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia. Wystarczające w takiej sytuacji jest pisemne poinformowanie podmiotu, który żąda wszczęcia przez organ administracji postępowania należącego do kategorii postępowań wszczynanych z urzędu o braku podstaw do jego wszczęcia. W rozpoznawanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] tej powinności zadośćuczynił przedstawiając szczegółową argumentację w zawiadomieniu skierowanym do skarżącej w trybie art. 237 § 3 K.p.a. w dniu 30 maja 2023 r. Wniosek o wszczęcie przez organ administracji postępowania administracyjnego, które wszczynane jest z urzędu traktować należy jako skargę, o której mowa w art. 227 K.p.a., przy czym na niezałatwienie skargi w terminie nie przysługuje skarga na bezczynność do sądu administracyjnego. Nie przysługuje też taki środek zaskarżenia na sposób załatwienia skargi, który nie satysfakcjonuje skarżącego. Rozstrzygnięcia wydawane w postępowaniu skargowym (Dział VIII, Rozdział 2 K.p.a.) nie należą bowiem do kategorii rozstrzygnięć wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., na które skarga do sądu administracyjnego przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego wymaga uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie bowiem z art. art. 58 § 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), a także jeżeli z innych przyczyn jest ona niedopuszczalna (pkt 6).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - zwanej dalej: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola ta obejmuje, co do zasady, orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 tej ustawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Sąd rozpoznając skargę na bezczynność bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje prawna poprawność działań organu rozpatrujących zgłoszone żądanie. Zatem dla bezczynności konieczne jest ustalenie, czy na organie administracji publicznej, któremu bezczynność zarzucono, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności, czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce.
Trzeba zaznaczyć, iż bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dotyczy wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (a więc organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie te akty i te czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a powołanej powyżej ustawy oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. Gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 lipca 2004 r., sygn. OSK 547/04 – wszystkie podane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaważyć należy, iż pismo z 30 maja 2023 r. , którego w ocenienie skarżącej Spółki nie rozpoznano przez PINB [...] w stosownej formie zostało określone przez jego autora jako skarga obywatelska–powszechna dotyczącą naruszenia praworządności w zabudowie i użytkowaniu wszelkich obiektów budowlanych na sąsiedniej działce nr [...] przy ul. [...] w K.. W podstawie prawnej skargi wskazano art. 221-240 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Skargowym charakter tego pisma podkreślono także w skardze do tutejszego Sądu.
W tym miejscu zauważyć należy, iż działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W postępowaniu tym nie zapadają rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach skarżącego, który jest tylko zawiadamiany (informowany) o sposobie załatwienia skargi (art. 238 § 1 K.p.a.). Zasadniczo cel postępowania skargowego (szeroko rozumiana poprawa funkcjonowania organów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej) jest inny, niż cel postępowania jurysdykcyjnego (określenie praw i obowiązków stron postępowania). Postępowanie skargowe, unormowane w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczy działań organów administracji publicznej i jest oparte na konstytucyjnym prawie do inicjowania takiego postępowania przez każdy zainteresowany podmiot. Tym niemniej, okoliczności te nie uzasadniają utożsamiania postępowania skargowego z administracyjnym postępowaniem jurysdykcyjnym, w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., które jest sformalizowane, dwuinstancyjne i ramach którego organ decyduje o prawach i obowiązkach stron, tym samym określając sytuację prawną adresata normy prawnej zewnętrznego wobec tegoż organu. Te cechy postępowania skargowego z Działu VIII K.p.a., które sprawiają, że we właściwości sądów administracyjnych nie mieści się rozpatrywanie skarg na kończącą to postępowanie czynność materialno-techniczną właściwego organu (zawiadomienie skarżącego o sposobie załatwienia sprawy), przesądzają także o niemożności zaskarżenia do sądu administracyjnego bezczynności organu w rozpoznaniu takiej skargi (por. postanowieni NSA z 20 maja 2021 r. o sygn. akt II OSK 530/21 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl ).
W piśmie z 30 maja 2023 r. jak też w skardze do tutejszego Sądu skarżąca Spółka wskazała na treść zawartego w Dziale VIII K.p.a. art. 233 zgodnie, z którym skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Rolą tego przepisu jest harmonizacja stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach skarg z przepisami postępowania administracyjnego oraz postępowań sądowych. Wyraża się w nim zasada jednotorowości rozpatrywania skarg stosownie do ich treści, a nie nazwy nadanej przez skarżącego. Unormowanie to związane jest z zasadą pierwszeństwa postępowania ogólnego przed postępowaniem skargowym i transformacji skargi w odpowiedni środek postępowania jurysdykcyjnego. W przypadku wymienionym w art. 233 k.p.a. skarga podlega rozpatrzeniu w trybie i na zasadach określonych w przepisach kodeksu, regulujących postępowanie w sprawach określonych w art. 1 k.p.a., czyli w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Trzeba jednak zauważyć, iż przepisu tego nie można odczytywać w oderwaniu od unormowań szczególnych który wynikają odrębne zasady inicjowania postępowań administracyjnych. Przepis art. 233 k.p.a. jak też art. 61 § 1 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, nie jest normą prawną samoistną do określenia zasady skargowości lub oficjalności. O tym bowiem, czy w danym rodzaju postępowania obowiązuje zasada skargowości czy zasada oficjalności przesądzają przepisy prawa materialnego (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 811/22).
W niniejszej sprawie takim przepisami prawa materialnego jest art. 53a ust. 1 oraz art. 72 a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane". Zgodnie z tym pierwszym przepisem postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale, a więc. w Rozdziale 5a "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", wszczyna się z urzędu. Z kolei art. 72a Prawa budowlanego stanowi, iż postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4 ( przepisy te zwarte są w rozdziale 6 "Utrzymanie obiektów budowlanych), wszczyna się z urzędu. Jednoznaczne brzmienie ww. przepisów ( art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Praw budowlanego) wskazuje, iż postępowanie zmierzające do wydania decyzji o których mowa w rozdziale 5 jak też na podstawie art. w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4 ww. ustawy może zostać wszczęte przez organ wyłącznie z urzędu (a nie na wniosek strony). Ewentualny wniosek o uruchomienie tego postępowania należy potraktować w kategoriach sygnału, który właściwy organ ma obowiązek zweryfikować pod kątem wystąpienia lub nie przesłanek prowadzenia tego postępowania. W konsekwencji, wniosek o wszczęcie takiego postępowania z urzędu nigdy nie będzie mógł stanowić "żądania wszczęcia postępowania", o którym mowa w art. 61 k.p.a. W takiej sytuacji zaś (a więc w odniesieniu do postępowań wszczynanych z urzędu), organ nie będzie wydawał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a § 1 zdanie pierwsze k.p.a. Postanowienie takie organ de facto wydałby sam dla siebie, skoro jest jedynym właściwym podmiotem do zainicjowania postępowania i - po przeprowadzeniu czynności kontrolnych - uznał, że brak jest podstaw do jego wszczęcia. Jeżeli przepis prawa przyznaje organowi kompetencję do wszczęcia danego rodzaju postępowań wyłącznie z urzędu, to żaden podmiot nie może egzekwować od tego organu zainicjowania takiego postępowania (patrz. ponownie postanowienie NSA z NSA z 11 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 811/22). W doktrynie przyjmuje się, że jeżeli przepisy prawa materialnego dają wyłącznie podstawę do podjęcia postępowania z urzędu, a w zakresie tym nie powstaje związek z prawem (obowiązkiem) jednostki, to nie może ona skutecznie domagać się wszczęcia postępowania. Ma bowiem wyłącznie interes faktyczny, co daje jej podstawę do złożenia skargi powszechnej w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022 - komentarz do art. 61).
Wyprowadzenie z treści art. 233 K.p.a. obowiązku wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony wnoszącej skargę powszechną, którego zainicjowanie na mocy przepisów szczególnych pozostaje w wyłącznej gestii organu administracji, stanowiłoby obejście norm wyrażonych w tych przepisach szczególnych, w tym wypadku w art. art. 53a ust. 1 oraz art. 72a Praw budowlanego i wypaczałoby ich sens.
W tej sytuacji, z treści powołanych przepisów nie można wyprowadzić obowiązku załatwienia przez PINB [...] pisma - skargi powszechnej K. sp. z o.o. z siedzibą w K. , w którejś z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Załatwienie tej skargi nie wymaga również podjęcia innych aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznanie skargi powszechnej nie odbywa się bowiem w ramach postępowania administracyjnego.
Skoro czynności podejmowane przez organy w trybie przepisów Działu VIII K.p.a., odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego, to również skarga na bezczynność organów w tym zakresie nie podlega tej kognicji.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu , na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło