II SAB/Po 243/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. A. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku G. A. z dnia [...] marca 2021 r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości w załatwieniu powyższego wniosku; 3. stwierdza, że przewlekłość ta nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., G. A. (dalej również jako: "skarżący") reprezentowany przez radcę prawnego A. K.. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie Wojewody jako organu właściwego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł: 1) o zobowiązanie organu do wydania decyzji; 2) stwierdzania, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wskazano, że w ocenie skarżącego w ramach prowadzonego postępowania organ dopuścił się naruszenia art. 12 oraz art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Odpowiadają na skargę Wojewoda (dalej jako: "Wojewoda") wniósł o jej oddalenie wskazując, że wnioskiem z dnia [...] marca 2021 r., (data wpływu wniosku do organu) G. A. wystąpił do organu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączono: oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w K., kopie paszportu, kopie zezwolenia na pracę wydanego przez Wojewodę, potwierdzenie opłaty skarbowej. Wniosek zawierał braki formalne. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., ([...] kwietnia 2021 r. data wpływu wniosku do organu) skarżący wniósł do Wojewody ponaglenie na niezałatwienie w terminie, jednakże postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Następnie Wojewoda pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. wezwał za pośrednictwem pełnomocnika skarżącego do osobistego zgłoszenia się w Oddziale spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego w P. Delegatura w K. w celu uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku. W dniu [...] czerwca 2021 r. skarżący zgłosił się do Oddziału Spraw Cudzoziemców W. Urzędu Wojewódzkiego w P. Delegatura w K. w celu złożenia odcisków linii papilarnych palców oraz dostarczył do wglądu oryginały dokumentów. W tym samym dniu skarżący został poinformowany, że na jego wniosek zostało wszczęte przez Wojewodę postępowanie administracyjne w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poinformowano go również o terminie załatwienia sprawy (do [...] grudnia 2021 r.) i przyczynach wyznaczających załatwienie sprawy w takim czasie. Ponadto Wojewoda [...] czerwca 2021 r. zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz.35 ze zm.) wniosek cudzoziemca przesłał właściwym organom celem jego zaopiniowania. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W dalszej części pisma Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynikał ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Równocześnie Wojewoda wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić, aby ewentualne przewlekłe prowadzenie postępowania miało rażący charakter. Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. Wojewoda wskazał, że wniosek skarżącego został rozpoznany decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], którą udzielono skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia bezczynności Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez strony. Zauważyć przy tym należy, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzedziło wniesienie ponaglenia, co oznacza, że skarżąca wyczerpała wymogi formalne określone w art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo Wojewoda pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wskazał, że wniosek skarżącego został rozpoznany decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], którą udzielono skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] grudnia 2024 r. W tym miejscu wskazać należy, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 K.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego precyzuje przy tym, w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., że przewlekłość ma miejsce, w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Konsekwentnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie nie podejmuje działań charakteryzujących się koncentracją, względnie mają one charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie postawić zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt III SAB/Po 20/21, Baza NSA). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że do dnia wniesienia skargi do sądu Wojewoda prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Stan ten ustał dopiero na skutek wydania decyzji z dnia [...] lutego 2022 r. Wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty nie wyłączało jednak uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, tj. w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 powyższej ustawy o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Równocześnie, w ocenie Sądu przyjąć należało, że Wojewoda dopuścił się w niniejszej sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania. Zauważyć bowiem należy, że od dnia [...] czerwca 2021 r., kiedy skarżący zgłosił się do Oddziału Spraw Cudzoziemców Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w P. Delegatura w K. w celu złożenia odcisków linii papilarnych palców oraz dostarczył do wglądu oryginały dokumentów, aż do dnia wydania decyzji w dniu [...] lutego 2022 r. Wojewoda nie podejmował w sprawie żadnych czynności. Oznacza to, że podejmowane przez organ działania nie charakteryzowały się niezbędną koncentracją. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Równocześnie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że przewlekłość nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa pkt III sentencji. Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a powołanej powyżej ustawy, jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, Baza NSA). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w K.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. W przedmiotowej sprawie nie sposób doszukać się złej woli po stronie Wojewody, która skutkowałaby unikaniem załatwienia sprawy administracyjnej. Dokonując powyższej oceny Sąd miał na względzie również podnoszone przez Wojewodę okoliczności, dotyczące dużej ilości spraw oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się oprócz uiszczonego wpisu w wysokości [...],- zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).