II SAB/Po 256/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2022 r. połączonych spraw ze skarg K. sp. z o. o. z siedzibą w K. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosków K. sp. z o.o. z siedzibą w K. : datowanego na [...] września 2021 r. i zarejestrowanego przez organ pod numerem [...] oraz datowanego na [...] sierpnia 2021 r. i zarejestrowanego przez organ pod numerem [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca; II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu powyższych wniosków; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałym zakresie skargi oddala; V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skarg jest bezczynność Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w zakresie rozpoznania wniosków K. sp. z o.o. z siedzibą w K. o udzielenie zezwolenia typu A na pracę cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do złożenia skarg doszło w następujących okolicznościach, które można ustalić na podstawie akt sprawy. Na wstępie należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r., II SAB/Po [...] połączył sprawę o sygn. akt II SAB/Po [...] ze sprawą o sygn. akt II SAB/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, gdyż pozostają ze sobą w związku i prowadzi dalej pod sygnaturą II SAB/Po [...]. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2021 r.) oraz z dnia [...] września 2021 r. (wpłynął do organu tego samego dnia) spółka wystąpiła o udzielenie zezwolenia typu A na pracę cudzoziemców, N. T. oraz M. R., na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wypełnionych formularzy zostały dołączone między innymi potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej, kopie paszportu cudzoziemców oraz oświadczenie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, N. T., dotyczące okoliczności określonych w art. 88z ust. 5 pkt 1–6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 z późn. zm., dalej "u.p.z."). Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. Wojewoda wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych złożonych wniosków poprzez przedłożenie oryginałów oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi dotyczącego okoliczności, o których mowa w art. 88j ust. 1 pkt 3–7 u.p.z. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...] listopada 2021 r. spółka przekazała oryginały wskazanego oświadczenia. Pismami z dnia [...] grudnia 2021 r. spółka złożyła skargi na bezczynność Wojewody. Wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; stwierdzenie, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; orzeczenie na podstawie art. 149 § 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") o istnieniu obowiązku organu do wydania decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty [...]zł i [...] zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Organowi zarzucono naruszenie: 1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez uchylanie się od obowiązku załatwienia sprawy w terminie; 2. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez działanie wbrew przepisom prawa, co powoduje utratę zaufania do władzy publicznej; 3. art. 12 § 1 K.p.a. poprzez pozostawanie organu w bezczynności, gdy powinien on działać wnikliwie i szybko; 4. art. 35 § 2 i 3 K.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy niezwłocznie i przekroczenie określonych w przywołanym przepisie terminów załatwienia sprawy; 5. art. 36 § 1 w zw. z art. 14 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, jego przyczynach, jak i nowym terminie rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że wniosek od momentu jego wniesienia do momentu złożenia skargi nie został rozpatrzony. Wojewoda był związany w tym zakresie terminami określonymi w K.p.a. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że argument dotyczący znacznego wzrostu ilości prowadzonych spraw przy ograniczonych zasobach kadrowych, który najczęściej jest wskazywany przez Wojewodę jako przyczyna bezczynności, nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ miał czas, aby dostosować się do istniejącej sytuacji. Wojewoda – jeśliby przyjąć, że sprawa była szczególnie skomplikowana – miał obowiązek rozpoznać wniosek nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ powinien zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia lub jego braku, czego organ nie dopełnił. Spółka podkreśliła również, że każdy miesiąc opóźnienia w wydaniu przedmiotowego zezwolenia typu A na pracę cudzoziemca stanowi stratę dla przedsiębiorstwa, gdyż N. T. oraz M. R. nie mają możliwości świadczenia pracy w legalny sposób, dopóki nie otrzymają wskazanego zezwolenia. Następnie w aktach odnotowano zezwolenia typu A, nr [...] oraz nr [...], na pracę cudzoziemca wydane przez Wojewodę w dniu [...] grudnia 2021 r. (po wszczęciu postępowania sądowo-administracyjnego – skargi nadano [...] grudnia 2021 r.). W odpowiedzi na skargi z dnia [...] grudnia 2021 r. Wojewoda wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że decyzje zostały już wydane i zapewnił, że sposób prowadzenia spraw nie wynikał ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Cudzoziemców, ale był skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez pracodawców i cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. W 2020 r. złożono ponad 55 tys. wniosków o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemców, a w 2021 r. ponad 73 tys., co spowodowało wydłużenie terminów ich rozpoznania. Wobec braku zawinienia organu i braku celowości nieterminowego załatwienia sprawy nie można mówić w tym przypadku o rażącym naruszeniu prawa, jak również nie ma podstaw do zastosowania art. 149 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie Wojewoda podkreślił, że spółka nie poniosła szkody w związku z opóźnieniem w wydaniu decyzji, gdyż N. T. oraz M. R. mają możliwość legalnego świadczenia pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargi zawierają usprawiedliwione podstawy. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skarg należy podkreślić, że skargi nie zostały poprzedzone wniesieniem ponaglenia, jednakże nie stanowiło to przesłanki ich odrzucenia, gdyż zgodnie z art. 10a pkt 2 u.p.z. przepisów art. 37 K.p.a. nie stosuje się w sprawach wydania zezwolenia na pracę, o którym mowa w art. 88a-88m u.p.z. Regulacja ta została dodana przez art. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz. U. z 2021, poz. 1162) i weszła w życie z dniem [...] lipca 2021 r., a więc znajdowała zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Skoro natomiast zmiana ustawy wyłączyła możliwość składania ponaglenia między innymi w sprawach dotyczących wydania zezwolenia na pracę typu A dla cudzoziemca, to jedyną możliwością reakcji w sytuacji, gdy organ dopuszcza się bezczynności lub przewlekłości postępowania stało się złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w trybie art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skargach bezczynność Wojewody rzeczywiście zaistniała, a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Należy zauważyć, że w sytuacji gdy przed rozpoznaniem przez Sąd niniejszej sprawy wnioski strony skarżącej o wydanie zezwolenia na pracę zostały załatwione i zezwolenie na pracę dla N. T. oraz M. R. zostało wydane, postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku jako bezprzedmiotowe zostało umorzone zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (punkt I. sentencji wyroku). Wydanie przez organ orzeczenia przed datą wyrokowania przez Sąd w przedmiocie bezczynności skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, jednak nie zwalnia Sądu od zbadania i orzeczenia czy w sprawie zaistniała bezczynność organu, a jeżeli tak, to czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego. W ocenie Sądu bez wątpliwości można stwierdzić, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu spraw zainicjowanych wnioskami skarżącej spółki. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 3 u.p.z. do zadań Wojewody należy wydawanie zezwoleń na pracę, o których mowa w art. 88 ust. 1 u.p.z. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.p.z. zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, a w postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi (art. 88a ust. 1 i ust. 2 u.p.z.). Wskazać należy również na treść art. 88j ust. 1 u.p.z., w jakim ustawodawca wymienia przypadki wydania decyzji o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Powyższe dowodzi, że w sprawach, w których przedmiotem jest załatwienie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca obowiązują terminy procesowe określone w K.p.a. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 K.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. W myśl art. 35 § 1-3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wskazać również należy, że w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Powyższy obowiązek organu wynika z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. W analizowanej sprawie wniosek strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pracę typu A dla N. T. wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2021 r. i został załatwiony decyzją z [...] grudnia 2021 r., a więc po upływie 3 miesięcy i 21 dni od daty wpływu wniosku do organu. Natomiast wniosek spółki z dnia [...] września 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pracę typu A dla M. R., który wpłynął do organu tego samego dnia, został załatwiony decyzją z [...] grudnia 2021 r., a więc po upływie 2 miesięcy i 11 dni od daty wpływu wniosku do organu. Z akt sprawy wynika, że organ nie informował strony o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał kolejnego terminu załatwienia sprawy. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że organ podjął pierwszą czynność procesową – wezwał spółkę pismem z dnia [...] listopada 2021 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosków – dopiero po upływie odpowiednio: 2 miesięcy i 28 dni oraz 1 miesiąca i 16 dni od dnia złożenia wniosków. Należy podkreślić, że brak formalny wniosku nie powoduje, że termin do załatwienia sprawy nie biegnie dopóty wnioskodawca nie dopełni wszystkich wymagań związanych z uzyskaniem zezwolenia, o które się ubiega. Zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z kolei – jak już wyżej wskazano – art. 35 § 3 K.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy "od dnia wszczęcia postępowania". Niewątpliwie organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosków skarżącej spółki. Z bezczynnością mamy bowiem do czynienia wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie załatwia sprawy i nie informuje strony o przyczynie takiego stanu rzeczy. Odnosząc się do argumentacji organu należy zauważyć, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej ilości spraw, znacznego obciążenia pracowników oraz wielości napływających wniosków nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności. Stan bezczynności jest bowiem sytuacją obiektywną i jest konsekwencją niepodjęcia przez organ czynności procesowych w przepisanych ustawowo terminach. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, to jest pod kątem, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.), Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie, nie miało rażącego charakteru. Sąd miał na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności. W orzecznictwie podkreśla się, że bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18 oraz z dnia 7 marca 2018 r., I OSK 2311/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwalifikując w rozpatrywanej sprawie stan bezczynności jako nie naruszający prawa w sposób rażący, Sąd uwzględnił, że stan bezczynności nie trwał szczególnie długo, a ponadto w jego przyczynach nie dopatrzył się znamion złej woli po stronie organu. Odnosząc się do żądania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. o istnieniu obowiązku organu do wydania decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy zauważyć, że żądanie takie jest oczywiście niezasadne, gdyż sprawa dotyczy bezczynności organu w sprawie wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż zezwolenia na pobyt czasowy Wojewoda udziela na pisemny, właściwie udokumentowany wniosek cudzoziemca, a niniejsza sprawa toczyła się na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi. Z tych też względów Sąd nie uwzględnił żądania w tym zakresie, oddalając skargę w tej części (punkt IV. sentencji wyroku). Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie [...]złotych i [...] złotych należy wskazać, że Sąd nie znalazł w realiach sprawy podstaw do jego uwzględnienia. Jak wskazano już wyżej, bezczynność organu nie została oceniona jako bezczynność, która miałaby miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie akt administracyjnych nie można ustalić w jaki sposób organ rozplanował czynności postępowania, niemniej nie może ujść z pola widzenia, że jeszcze przed przekazaniem skargi Sądowi doprowadzono do zrealizowania czynności najważniejszej: Wojewoda wydał zezwolenia, o które ubiegała się spółka. Można więc stwierdzić, że organ naruszył art. 35 § 3 K.p.a., lecz ani na moment wniesienia skarg, ani też w dniu wydania decyzji, przekroczenie ustawowego terminu nie było na tyle znaczące, aby zachodziła usprawiedliwiona potrzeba przyznania skarżącej swoistej i szczególnej "rekompensaty" za opieszałość administracji, jaką jest suma pieniężna z art. 149 § 2 P.p.s.a. Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednakże bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku strony skarżącej należało natomiast umorzyć, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż wniosek strony skarżącej został już merytorycznie rozpoznany. W pozostałym natomiast zakresie Sąd skargę oddalił, zgodnie z art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis sądowy w wysokości [...] zł (2 x [...] zł od każdej ze skarg połączonych do rozpoznania, zob. k. 2 akt sądowych II SAB/Po [...] oraz k. 2 teczki aktowej zamkniętej sprawy II SAB/Po [...]). Wyrok zapadł w postępowaniu uproszczonym poza rozprawą na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a.