II SAB/Po 26/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Starosty O. w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność Starosty O. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Starosty O. na rzecz skarżącej kwotę (...)- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia (...) lutego 2013 r. (data sporządzenia i nadania pisma) J. M., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego – radcę prawnego G. W., wniosła skargę na bezczynność Starosty O. w wydaniu orzeczenia ustalającego odszkodowanie za działkę wydzieloną pod ciąg pieszo – rowerowy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzją z dnia (...) maja 2012 r. Wojewoda uchylił w całości wydaną w sprawie decyzję Starosty O. z dnia (...) lutego 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pomimo upływu ponad pięciu miesięcy sprawa nie została ponownie rozpatrzona, stąd skarżąca w dniu (...) listopada 2012 r. wniosła do Wojewody zażalenie na bezczynność. Tuż po wniesieniu zażalenia Starosta zawiadomił skarżąca, pismem z dnia (...) listopada 2012 r. o nowym terminie załatwienia sprawy – do dnia (...) stycznia 2013 r. Do dnia wniesienia skargi sprawa nie została jednakże załatwiona. Ponadto strona domagała się orzeczenia przez Sąd, ze bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenia kosztów postępowania, w łącznej kwocie (...) zł, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dniu (...) lutego 2013 r. została wydana w sprawie decyzja, która została przesłana stronie. Dodatkowo wskazano, że działania organu nie miały znamion rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśniono Starosta przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego. W związku z przedłużającym się okresem oczekiwania na jego opinię, organ wielokrotnie monitował go o jej doręczenie i jednocześnie wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień (...) stycznia 2013 r. Po rozpatrzeniu przez Wojewodę zażalenia na bezczynność organu, Starosta przeprowadził w dniu (...) stycznia 2013 r. rozprawę administracyjną. Z uwagi na dużą ilość problemów powstałych przy rozpatrywaniu innych spraw, mających pośredni związek z niniejszą sprawą, nie było jednak możliwości wydania decyzji w zakreślonym terminie tj. do dnia (...) stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie podlega umorzeniu. Instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Zauważyć nadto należy, że rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać zatem należy, że w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, a co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie powołanego przepisu konieczne jest stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 powyższej ustawy, a więc uwzględnienia skargi na bezczynność (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. I FSK 1803/11, dostępny jw.). W rozpatrywanej sprawie niewątpliwe są następujące okoliczności faktyczne. Dnia (...) lutego 2013 r. (data sporządzenia i nadania pisma) J. M., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego – radcę prawnego G. W., wniosła skargę na bezczynność Starosty w wydaniu orzeczenia ustalającego odszkodowania za działkę wydzieloną pod ciąg pieszo – rowerowy wskazując, że pomimo decyzji Wojewody z dnia (...) maja 2012 r. mocą której uchylono w całości wydaną uprzednio w sprawie decyzję Starosty z dnia (...) lutego 2012 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, sprawa nie została ponownie rozpatrzona w ustawowym terminie. Poza sporem pozostaje również, że decyzją z dnia (...) lutego 2013 r. organ rozstrzygnął sprawę, przyznając skarżącej odszkodowanie. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że terminach zakreślonych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Starosta nie rozstrzygnął sprawy. Co więcej organ nie tylko nie dochował wyznaczonego terminu, ale i nie wyjaśnił przy tym dlaczego, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, która miała miejsce (...) stycznia 2013 r., nie wydano decyzji administracyjnej. Poza tym niczym nieusprawiedliwiony jest okres oczekiwania na opinią biegłego, bez żadnych działań organu. Działania dyscyplinujące podjęto bowiem dopiero w listopadzie. Stąd też w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. Dopiero w dniu (...) lutego 2013 r., a więc już po nadaniu biegu skardze na bezczynność, Starosta wydał w sprawie decyzję, która została następnie przesłana stronie. Fakt wydania decyzji usunął stan bezczynność powodując, że postępowanie należało umorzyć. Brak było tym samym podstaw do oddalenia skargi. Nie znajduje natomiast uzasadnienia wniosek o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Starostę. Brak rozstrzygnięcia sprawy w terminie, niewątpliwie, w głównej mierze, stanowił konsekwencje konieczności uzyskania operatu szacunkowego i przeprowadzenia, po uzyskaniu tego dokumentu, rozprawy administracyjnej. Wynikające z tego faktu niekorzystne następstwo, jakim było uchylenie terminowi do załatwienia sprawy, nie może być jednakże utożsamiane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż, jak wyżej wskazano, nie są wynikiem celowego działania (bezczynności) organu. Co więcej organ podjął, jakkolwiek spóźnione, działania mające przyśpieszyć rozstrzygnięcie sprawy – pismo dyscyplinujące do biegłego z dnia (...) listopada 2012 r. Rozstrzygając o kosztach, Sąd wziął pod uwagę treść art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, także w przypadku umorzenia postępowania, z uwagi na dokonanie przez organ autokontroli zaskarżonego aktu. Wskazany wyżej przepis znajduje bowiem zastosowanie w przypadku, gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność organu, organ wyda akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do którego pozostawał w bezczynności. O powyższym przesądziła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009 r., nr 4, poz. 63. Tym samym należy również podzielić pogląd, iż działanie organu dokonane po wniesieniu skargi na jego bezczynność, które ową bezczynność usuwa – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – należy oceniać i kwalifikować jako działanie samokontrolne skutkujące zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, ale jednocześnie gwarantującej stronie skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania. Przegraną stroną procesu jest bowiem organ, który – w wyniku wniesienia skargi przez stronę – usunął stan niezgodności z prawem (por. glosa P. Brzozowskiego do wyroku WSA w Opolu z dnia 07 listopada 2005 r., sygn. II SAB/Op 13/05, LEX nr 190290). O wysokości przyznanego wynagrodzenia Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wedle tego przepisu, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 powoływanej ustawy, niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej m.in. przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o jakich powyżej mowa, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1349). Jak wskazuje treść § 2 tego rozporządzenia, zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład jego pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia. Opłatę zasądza się na podstawie stawek minimalnych, szczegółowo wyliczonych w tym rozporządzeniu, przy czym opłata nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sporu. Uwzględniając wymienione powyżej wytyczne, zasądzono wynagrodzenia pełnomocnika według stawki minimalnej, która zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku, wynosi (...) zł. Sąd zasądził ponadto na rzecz skarżących, w oparciu o powołany wyżej art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kwotę (...) zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, oraz kwotę (...) tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.