II SAB/Po 48/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy D. na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Datowaną na dzień (...) marca 2015 r. skargą (data wpływu do organ: (...) marca 2015 r.) P. K., reprezentowany przez radcę prawnego T. K., wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci informacji dotyczącej umowy zawartej przez gminę z kancelariami prawnymi. W skardze sformułowano wniosek o stwierdzenie bezczynności Wójta w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu (...) sierpnia 2014 r. skarżący zwrócił się drogą elektroniczną do Wójta Gminy D. z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej poprzez wyjaśnienie, czy w okresie od 2012 r. do dnia złożenia wniosku gmina zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, zwrócono się o udostępnienie treści tych umów. Pismem z dnia (...) sierpnia 2014 r. Wójt, za pośrednictwem poczty elektronicznej, wezwał P. K. do podania danych adresowych w celu zarejestrowania wniosku. Do dnia wniesienia skargi Wójt nie udostępnił skarżącemu żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej, czym, w ocenie skarżącego naruszył 14 dniowy termin określony w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy D. wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że po wniesieniu skargi, pismem z dnia (...) marca 2015 r., udostępniono skarżącemu wnioskowaną informację, co powoduje, że obecnie prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Dodatkowo Wójt wskazał, że przed wniesieniem skargi skarżący nie wyczerpał trybu instancyjnego i środków zaskarżenia przewidzianych w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz w art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), co czyni wniesioną skargę nieuzasadnioną i przedwczesną. Pismem procesowym z dnia 04 maja 2015 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania, podnosząc, że wnioskowana informacja została mu udostępniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie podlega umorzeniu. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organy, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Rozpoznanie przez organ sprawy, w której złożono skargę na bezczynność wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, to jest w dniu 10 czerwca 2015 r. wnioskowana informacja publiczna została już udzielona skarżącemu, a tym samym niemożliwym stało się wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też, postępowanie sądowe podlegało, w myśl art. 161 § 1 pkt 3 powyższej ustawy, umorzeniu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie zwalnia sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, Baza NSA; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 lipca 2012 r., Baza NSA). Innymi słowy, nawet w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wcześniejsze wydanie decyzji przez organ (czy też udzielenie informacji publicznej, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie), sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, wyczerpywało przesłankę rażącego naruszenia prawa. Przechodząc do dokonania niniejszej oceny wskazać należy, że ustawodawca dopuszczając możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zaniechał jednakże zdefiniowania pojęcia "bezczynność". W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno – techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z ww. form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Jak wskazuje analiza akt sprawy organ – Wójt Gminy D. stosownie do treści powołanych powyżej przepisów przesłał skarżącemu drogą elektroniczną, w dniu (...) marca 2015 r., umowę dotyczącą obsługi prawnej gminy. Sąd podkreśla, że co prawda Wójt dopuścił się on opóźnienia w jej udzieleniu, jednakże samo uchybienie terminowi z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności, tym bardziej, że w terminie do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej Wójt zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie adresu korespondencyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji). Odnosząc się do stawianego przez Wójta zarzutu niedopuszczalności skargi, Sąd wyjaśnia, że stosownie do treści art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, Baza NSA). Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 716/11; Baza NSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.04.2011 r., sygn. akt I FSK 249/10). O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji na podstawie art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, także w przypadku umorzenia postępowania, z uwagi na dokonanie przez organ autokontroli. Wskazany wyżej przepis znajduje bowiem zastosowanie w przypadku, gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania, organ wyda akt lub podejmie czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do którego pozostawał w bezczynności, przewlekłości. O powyższym przesądziła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz. 63. Rozstrzygając o wysokości kosztów należnych skarżącemu od organu, Sąd uwzględnił również treść art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) – z uwagi na fakt reprezentowania strony skarżącej przez radcę prawnego