II SAB/Po 61/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska- Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. I. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działanie Ośrodka Pomocy Społecznej postanawia 1. odmówić J. I. przyznania prawa pomocy, 2. odrzucić skargę. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. J. I. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody. W skardze podała, że [...] czerwca 2021 r. zwróciła się z zastrzeżeniami dotyczącymi nieprawidłowości w funkcjonowaniu Ośrodka Pomocy Społecznej w M., lecz nie podjęto żadnych działań w tym zakresie. Poprzestano jedynie na wezwaniu Ośrodka do złożenia wyjaśnień w sprawie, które nie zostały sprawdzone. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżąca składała wielokrotnie pisma, w których wyrażała swoje niezadowolenie z działania Ośrodka Pomocy Społecznej w M., na które organ każdorazowo reagował. Wojewoda stwierdził, że w tej sytuacji zarzut bezczynności nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako p.p.s.a.) o oczywistej bezzasadności skargi można mówić w przypadku, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres przedmiotowy tej kontroli określa art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.2)), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie J. I. w skardze wyraziła swoje zastrzeżenia co do działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w M. i braku właściwej reakcji Wojewody na skierowane przez nią pismo z dnia [...] czerwca 2021 r. W powyższym piśmie, bowiem znajduje się ono w aktach sprawy nadesłanych do Sądu, skarżąca domagała się od Wojewody przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec kierownika ww. Ośrodka w związku z brakiem udostępnienia jej pisma, które jej zdaniem zostało sporządzone w sprawie o sygn. [...] W ocenie Sądu wniesiona przez J. I. skarga jest przykładem skargi powszechnej uregulowanej w art. 227 i nast. k.p.a. Jej przedmiotem mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Przedmiotem skargi, która wyraża niezadowolenie, może być każde działanie czy zaniechanie organu państwowego, samorządowego, organizacji społecznych lub ich pracowników (J. Borkowski, w: Adamiak, Borkowski, KPA. Komentarz, 2009, s. 673). W wyroku z dnia 3 stycznia 2013 r. (I OSK 1762/12, CBOSA) NSA uznał, że ustawodawca nie ograniczył przedmiotu skargi, stąd wystarczające jest, aby osoba wnosząca skargę wskazała jedynie przedmiot swojego niezadowolenia i podmiot, którego jej zdaniem błędne lub nieprawidłowe działania są powodem złożenia skargi. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. W konsekwencji, działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, iż nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddawanych nadzorowi sądowemu, zawartych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienia NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99 i 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99 oraz postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., I SA/Rz 117/05; CBOSA). W związku z tym, w przypadku wniesienia skargi do organu administracji na podstawie art. 227 i następnych k.p.a., stronie nie służy skarga do sądu administracyjnego ani na bezczynność organu, ani na wynik tego postępowania. Wracając jednak do kwestii art. 247 p.p.s.a. w orzecznictwie wskazuje się, że potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a zachodzi natomiast przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a (por. np. post. NSA z 6 kwietnia 2006 r., I OZ 413/06, niepubl.; post. NSA z 17 października 2007 r., I OZ 783/07, CBOSA; post. NSA z 15 lipca 2008 r., II GZ 146/08, CBOSA). Wniesiona przez J. I. skarga dotyczy sprawy, która nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, o czym mowa w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowiącym podstawę do odrzucenia skargi. Niemniej jednak w orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że w sytuacji kiedy do rozpoznania Sądowi przedstawiony został wniosek o przyznanie prawa pomocy, a wniesiona w sprawie skarga jest niedopuszczalna, w pierwszej kolejności Sąd rozstrzyga w przedmiocie prawa pomocy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 247, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 906). W tym stanie rzeczy Sąd w pierwszej kolejności, w pkt 1 postanowienia, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W pkt 2 postanowienia Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł następnie o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niedopuszczalność- brak kognicji sądu administracyjnego w sprawach z zakresu skarg powszechnych. /-/ A. Kiersnowska-Tylewicz