II SAB/Po 82/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-07-24
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Robert Talaga, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek skarżących z 5 lutego 2024 r. w zakresie pytań dotyczących okresu od 26 marca 2023 r. do 5 lutego 2024 r.?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej pytań 3, 5, 6 i 11 za okres od 26 marca 2023 r. do 5 lutego 2024 r., gdyż organ ograniczył się jedynie do odwołania do wcześniejszej decyzji, która nie obejmowała tego okresu. Jednak bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ organ udzielił odpowiedzi na wcześniejsze wnioski w ustawowym terminie i nie zlekceważył wniosku.Stan faktyczny
Skarżący E. K. i M. K. w dniu 5 lutego 2024 r. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Sanitarnego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej m.in. statystyk niepożądanych odczynów poszczepiennych i szczepień na terenie działania urzędu. Organ odpowiedział, że udzielił już odpowiedzi na podobne pytania w 2023 r. oraz wydał decyzję odmowną w zakresie niektórych informacji. Skarżący zarzucili bezczynność organowi w zakresie nieudostępnienia informacji za okres od 26 marca 2023 r. do 5 lutego 2024 r.Rozstrzygnięcie
I. Zobowiązał Powiatowego Inspektora Sanitarnego do załatwienia wniosku z 5 lutego 2024 r. w zakresie pytań 3, 5, 6 i 11 dotyczących okresu od 26 marca 2023 r. do 5 lutego 2024 r. w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku. II. Stwierdził bezczynność organu w tym zakresie. III. Stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. IV. Oddalił skargę w pozostałym zakresie. V. Zasądził od Powiatowego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Asesor WSA Robert Talaga Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 roku sprawy ze skargi E. K. i M. K. na bezczynność [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] do załatwienia podania z dnia 5 lutego 2024 r. w zakresie żądań wskazanych w pkt 3, 5, 6 i 11 wniosku odnośnie okresu od 26 marca 2023 r. do 5 lutego 2024 r., w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności co do rozpoznania wniosku skarżących w części wskazanej w pkt I., III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. w pozostałym zakresie skargę oddala V. zasądza od [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
E. i M. K. pismem z 5 lutego 2024 r. zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. (dalej: "PPIS") – w powołaniu na art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") – o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem:
1. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych?
2. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność ze te ustalenia?
3. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
4. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom i rotawirusom u osób szczepionych na terenie działania urzędu?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
9. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
10. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
11. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu?
Wnioskodawcy podali, że wnoszą również o udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy dzieci szczepione zgodnie z kalendarzem szczepień są zdrowsze od dzieci nieszczepionych, oświadczając że oczekują uzasadnienia odpowiedzi stosownymi danymi liczbowymi.
Oświadczyli także, że powyższe informacje są niezbędne do oceny ryzyka poddania dziecka szczepieniom w ramach tzw. kalendarza szczepień.
PPIS pismem z 21 lutego 2024 r., nr [...], poinformował, że pismem z 3 kwietnia 2023 r. udzielił już odpowiedzi na analogiczne pytania, a odpowiedź ta została skutecznie doręczona 6 kwietnia 2023 r. Nadmienił również, że w zakresie pytań 3, 5, 6 i 11 wydał 5 maja 2023 r. decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej (data doręczenia 24 maja 2023 r.).
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata zaskarżyli bezczynność PPIS w zakresie nieudostępnienia informacji publicznej, o którą wnieśli pismem z 5 lutego 2024 r., zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przez nieudostępnienie informacji publicznej. Skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie PPIS do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 5 lutego 2024 r. i udzielenie informacji publicznej, 2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
PPIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu organ podał, że 29 marca 2023 r. wpłynął pierwszy wniosek skarżących o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 3 kwietnia 2023 r. organ udzielił odpowiedzi odnośnie pkt 1, 2, 8 i 10 oraz jego nienumerowanej części wskazując, że żądane w nich informacje nie stanowią informacji publicznej. W zakresie pkt 4 i 7 wniosku organ stwierdził, że nie posiada żądanych informacji. Odnosząc się do pkt 9 wskazał, że dysponentem Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest Rzecznik Praw Pacjenta, a zatem wszelkie pytania w tym zakresie kierować należy bezpośrednio do Biura Rzecznika Prawa Pacjenta. Względem pkt 3, 5, 6 i 11 organ uznał, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia, o którym mowa w art 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W ocenie organu skarżący na wezwanie nie wykazali, że udostępnienie żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z tym 5 maja 2023 r. wydał decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej określonej w pkt 3, 5, 6 i 11 wniosku.
Zdaniem organu zarzuty zawarte w skardze są całkowicie niezasadne. Organ ustosunkował się do każdego zadanego przez skarżących pytania w granicach posiadanych kompetencji i wiedzy odnośnie poruszanych zagadnień – większość nie dotyczyła uprawnień organu określonych w art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416). Fakt, że otrzymane odpowiedzi nie były zgodne z oczekiwaniami skarżących nie może stanowić podstawy do stwierdzenia bezczynności. W odniesieniu do pytań, na które organ nie udzielił odpowiedzi, została wydana stosowna decyzja.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Na wstępie zauważyć trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jako że skierowana do tut. Sądu skarga za przedmiot uczyniła bezczynność [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. zaistniały przesłanki do zastosowania ostatnio podanego przepisu. Jak wynika z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw przewidzianej w art. 10 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Zakres kontroli sadu w sprawach na bezczynność organu w załatwieniu sprawy sprowadza się do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze wydania określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego bądź podjęcia czynności materialno-technicznej i czy wydanie tego aktu nastąpiło w ustawowo określonym terminie. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Zauważyć dodatkowo należy, iż w świetle art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis ten powoduje, że skarga w tym przedmiocie może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności. Nie stanowiło przy tym przeszkody dla skutecznego wywiedzenia skargi w sprawie niniejszej, że postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Po [...], tut. Sąd prawomocnie odrzucił z powodów fiskalnych uprzednio złożoną skargę na bezczynność tego samego organu. Odrzucenie to nie wywołało bowiem skutków w zakresie powagi rzeczy osądzonej. Jednocześnie skarżący nie byli zobowiązani do złożenia ponaglenia. Przewidziany art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnosi się do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a."). Tego rodzaju środek zaskarżenia nie jest zaś wymagany w sprawach, których przedmiotem jest bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się bowiem, poza wyjątkami wyraźnie wskazanymi w u.d.i.p., w trybie K.p.a., który w art. 37 reguluje instytucję ponaglenia (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 99/23, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc już do uwag o merytorycznym charakterze przypomnieć trzeba, że w kontrolowanej sprawie skarżący domagali się udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p. W tej sytuacji wyjaśnienia wymaga, że w sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w u.d.i.p., a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy. Poza tym sąd musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12, CBOSA).
W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący są zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotami legitymowanymi do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei PPIS jest stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia takiej informacji. Jak przewiduje art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie natomiast należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416, dalej: "u.P.I.S.").
W rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną oraz podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu wymieniają przepisy art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Definicja pojęcia "informacji publicznej" wynikająca z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnoszącą się do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszącą się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż katalog informacji wymienionych w art. 6 u.d.i.p. ma otwarty charakter i wymienia jedynie przykładowe kategorie danych, które stanowią informację publiczną (por m.in. wyrok NSA z 4 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2223/14, CBOSA). Podkreśla się przy tym, że aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, to musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy i do czynności dokonanych przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń bądź informacji, których organ nie wytworzył, nie jest w ich posiadaniu lub zdarzeń przyszłych (zob. wyrok NSA z 24 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 1187/21, CBOSA).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze: - ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8, albo - udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 u.d.i.p. – a więc na wniosek bądź w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych, lub przez zainstalowane w takich miejscach urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją.
Stosownie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
Stan bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ (podmiot zobowiązany) nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy. Należy jednak zauważyć, że fakt dokonania przez organ jednej z wymienionych czynności nie zawsze zwalnia go z zarzutu bezczynności. Jest to konsekwencją ukształtowania się w orzecznictwie sądów administracyjnych szerokiego rozumienia przedmiotu skargi na bezczynność. Przysługuje ona m. in. w sytuacji zawiadomienia strony skarżącej przez podmiot zobowiązany, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej, podczas gdy mają one taki charakter. W orzecznictwie podkreśla się również, że bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej ma miejsce nie tylko, gdy w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku w ogóle nie zareagował na ten wniosek, ale także wówczas, gdy udziela on informacji niebędącej przedmiotem wniosku lub informacji niepełnej, niejasnej czy niewiarygodnej oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, a ponadto gdy nie informuje wnoszącego podanie, że nie posiada wnioskowanej informacji (por. wyrok NSA z 17 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2321/14 oraz z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 811/15, CBOSA).
Z uwagi na adresata wniosku o udzielenie informacji publicznej, jakim w niniejszej sprawie jest organ inspekcji sanitarnej, wyjaśnić także należy, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 u.P.I.S. w ramach nadzoru sanitarnego i działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także działalności oświatowo-zdrowotnej, w tym dokonanych analiz i ocen epidemiologicznych, opracowanych programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej dla podmiotów leczniczych, ustalonym zakresie i terminach szczepień ochronnych oraz sprawowanego nadzoru w tym zakresie, czy sanitarnego zabezpieczania granic państwa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17, wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18, wyrok WSA w Poznaniu z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Po 172/23, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że we wniosku z 5 lutego 2024 r., który wpłynął do organu 9 lutego 2024 r., skarżący sformułowali liczne pytania przedstawione w punktach od 1 do 11, a także jedno pytanie, które nie zostało objęte tą numeracją. Wniosek z 5 lutego 2024 r. stanowił przy tym w istocie powtórzenie uprzedniego wniosku skarżących z 25 marca 2023 r., który rozpoznany został pismem organu z 3 kwietnia 2023 r., w zakresie w jakim w ocenie PPIS nie dotyczył informacji publicznych, bądź organ nie dysponuje żądanymi informacjami (odpowiednio pytania z pkt 1, 2, 8, 10 i pytanie nie objęte numeracją, a także z pkt 4, 7 i 9), jak również decyzją tego organu z 5 maja 2023 r., nr [...](2), w której odmówiono udzielenia informacji publicznej (dotyczy pytania z pkt 3, 5, 6 i 11). PPIS załatwiając ponowny wniosek skarżących ograniczył się do odwołania w piśmie z 21 lutego 2024 r., a więc zachowując termin ustawowy przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., do sposobu załatwienia poprzedniego wniosku.
W ocenie Sądu powyższe działanie organu inspekcji sanitarnej co do zasady zasługuje na aprobatę. Zgodzić trzeba się z praktyką, w której w przypadku powtórzenia rok do roku wniosku kierowanego do organu, PPIS ograniczy się do odwołania do już uprzednio udzielonych odpowiedzi. Wypada zauważyć, że prawo dostępu do informacji publicznej nie jest prawem niczym nieograniczonym. W orzecznictwie sądów administracyjnych wobec wyjątkowych sytuacji wypracowano nawet konstrukcję tzw. nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). Z sytuacją taką bezspornie nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku.
W każdym razie w okolicznościach tej sprawy należy jednak rozróżnić dwa przypadki:
- po pierwsze, przypadek, w którym PPIS uznał, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej bądź nie posiada on żądanych informacji (pytania z pkt 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 i pytanie nienumerowane we wniosku z 5 lutego 2024 r.),
- po drugie, przypadek, gdy organ w drodze decyzji odmówił udostępnienia żądanych informacji publicznych uznając, że mają one charakter informacji przetworzonych, a skarżący nie wykazali, iż ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (pytania z pkt 3, 5, 6 i 11).
Odnośnie pierwszej z zakreślonych tak kategorii pytań, to jest pytań nr 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 i pytania nie objętego numeracją, brak jest podstaw, aby zarzucić PPIS bezczynność. Organ w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udzielił skarżącym odpowiedzi poprzez odesłanie do treści pisma z 3 kwietnia 2023 r., w którym zawarto odpowiedź na każde z tych pytań.
Sąd w całości podziela i przyjmuje jako własne udzielone w tym względzie wyjaśnienia organu, że udostępnieniu nie podlega informacja, która nie jest informacją publiczną, ani informacja, która nie jest w posiadaniu tego organu. W trybie informacji publicznej należy udostępnić informacje i dokumenty będące w posiadaniu organu, przez niego wytworzone, przetwarzane lub mu przekazane, jeżeli zawierają żądaną we wniosku informację. W związku z tym PPIS nie był obowiązany do udziela informacji dotyczących zadań czy kompetencji innych organów administracji publicznej, jak również do sporządzenia opinii medycznych lub innych opinii eksperckich.
Względem drugiej kategorii pytań, a więc pytań nr 3, 5, 6 i 11, w ocenie Sądu zachodzą natomiast podstawy do stwierdzenia bezczynności PPIS w zakresie w jakim organ ten nie udzielił odpowiedzi na te pytania względem okresu, jaki minął od poprzedniego wniosku skarżących z 25 marca 2023 r.
Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, iż w sprawie bezsporne pozostaje i nie budzi to wątpliwości tut. Sądu, że pytania te odnoszą się do informacji publicznych.
Co szczególnie istotne, pytania te (stanowiące wnioski o udostępnienie o0kreslonej informacji publicznej) mają jednak inny zakres niż wnioski rozpatrzone poprzednio z tego względu, że każde z nich odwołuje się do określonego wycinka czasu – "w ciągu ostatnich 5 lat". O ile zatem względem tych informacji, które miałyby dotyczyć okresu do dnia sporządzenia uprzednio skierowanego do organu wniosku, to jest do 25 marca 2023 r., PPIS pozostaje związany decyzją własną z 5 maja 2023 r., nr [...] w której odmówił ich udzielenia, o tyle wobec tych informacji, które miałyby dotyczyć okresu po tym wniosku, a więc od 26 marca 2023 r., PPIS powinien już ustosunkować się do nowo złożonego wniosku skarżących z 5 lutego 2024 r. poprzez czy to udzielenie w tym zakresie żądanych informacji publicznych lub odmowę ich udzielenia, po ewentualnym wezwaniu do wykazania znaczenia dla interesu publicznego.
Nie można bowiem wykluczyć, że choć poprzednio PPIS przyjmował, iż ma do czynienia z informacją przetworzoną, obecnie uzna – z uwagi na mniejszy wycinek czasu, do którego wnioskowane informacje się odnoszą – że nie stanowią one już informacji przetworzonej, względnie, że skarżący wykażą istnienie interesu publicznego w udostępnieniu im informacji przetworzonych.
Podsumowując stwierdzić anglezy, iż samo ograniczenie się do odwołania do decyzji z 5 maja 2023 r., która z oczywistych względów nie mogła uwzględniać całości wniosku z 5 lutego 2024 r., powoduje że organ pozostaje w wykazanym powyżej zakresie w bezczynności.
Wobec powyższego sposób rozpoznania wniosku skarżących z 5 lutego 2024 r. w zakresie pkt 3, 5, 6 i 11 odnośnie okresu od 26 marca do 5 lutego 2024 r. świadczy o bezczynności organu.
Taka ocena powodowała konieczność stwierdzenia bezczynności i zobowiązania PPIS do załatwienia w tym względzie podania z 5 lutego 2024 r., o czym orzeczono w pkt I. i II. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a.
Jednocześnie Sąd w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a. w pkt III. sentencji wyroku uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, mając na uwadze to, że wniosek skarżących nie pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. W ustawowym terminie (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) do skarżących zostało skierowane pismo, w którym organ ustosunkował się do całości wniosku, co przemawia za przyjęciem, że organ wniosku tego nie zlekceważył. W stanie sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że PPIS celowo i ze złej woli nie dostrzegł, iż wobec różnego terminu złożenia niemal tożsamych wniosków przez skarżących, odpowiedzi uprzednio udzielone nie obejmują całości okresu objętego wnioskiem.
Z tych samych powodów Sąd nie uwzględnił wniosku o wymierzenie organowi grzywny z art. 149 § 2 P.p.s.a. uznając, że zastosowanie tego środka nie jest w stanie kontrolowanej sprawy ani konieczne ani celowe. W szczególności wobec terminowej reakcji PPIS na złożony wniosek brak jest podstaw do zastosowania tego środka w celach dyscyplinujących. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W konsekwencji w części, w jakiej skarga nie została uwzględniona – a więc co do punktów 1, 2, 4, 7, 8, 9, 10 i pytania nie objętego numeracją we wniosku z 5 lutego 2024 r., a także co do punktów 3, 5, 6 i 11 odnośnie okresu do 25 marca 2023 r., jak również co do żądania skargi w zakresie wymierzenia PPIS grzywny – skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a. w pkt IV. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania postanowiono w pkt. V sentencji wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłaty od pełnomocnictwa (34 zł), a także wynagrodzenie za czynności reprezentującego skarżących adwokata (480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
W ocenie Sądu w sprawie zaistniały jednak podstawy do zastosowania art. 206 P.p.s.a., który przewiduje możliwość w uzasadnionych przypadkach odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Jako że w kontrolowanej sprawie okazało się, że PPIS pozostaje w bezczynności w mocno ograniczonym – wobec treści wniosku z 5 lutego 2024 r. – zakresie, Sąd postanowił odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania ponad kwotę 300 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło