III SA/Po 105/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Wojewody z dnia 29 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę w całości. Postanowieniem Wojewody z dnia 29 października 2025 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia A. W. na postanowienie Starosty [...] z 8 września 2025 r. znak [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki w załączniku do decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] decyzją z 6 marca 2025 r. znak [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części, stanowiącej obszar 26,6 m˛, działki nr [...] o powierzchni 0,4165 ha, położonej w M. , gmina [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...], należącej do A. W., poprzez udzielenie spółce E. Sp. z o.o. zezwolenia na przeprowadzenie modernizacji napowietrznej linii średniego napięcia SN-15 kV relacji [...] w pasie o długości 7,0 m i szerokości 3,8 m, zgodnie z załącznikiem graficznym - mapą określającą przebieg planowanej inwestycji, stanowiącym integralną część decyzji (pkt 1). Zobowiązał każdoczesnego właściciela przedmiotowej nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z przebudową, konserwacją oraz usuwaniem awarii opisanej linii elektroenergetycznej. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej (pkt 2). Zobowiązał spółkę E. Sp. z o.o. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po przeprowadzeniu prac, o których mowa w pkt. 1, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo spowodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do wypłaty odszkodowania (pkt 3). Ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej na wniosek Starosty [...] (pkt 4). Decyzja stała się ostateczna 9 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z 8 września 2025 r. znak [...] Starosta [...] sprostował oczywistą omyłkę w załączniku do ww. decyzji poprzez zmianę opisu w legendzie z "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" na "powierzchnia ograniczonego korzystania z nieruchomości", a także "granice pasa służebności" na "granice pasa ogr. korzystania". Zdaniem organu drugiej instancji sprostowanie nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia i nie prowadzi do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Wskazano, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może prostować z urzędu błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach. Art. 113 § 1 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych tylko składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji (tak: A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). W ocenie Kolegium ma to istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż w postanowieniu z 8 września 2025 r. Starosta [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w załączniku graficznym do swojej decyzji z 6 marca 2025 r. SKO podzieliło pogląd wyrażony w wyroku NSA z 13 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 1091/96, że "możliwe jest sprostowanie wymienionych w art. 113 § 1 k.p.a. okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Ustawodawca, mówiąc o możliwości prostowania błędów pisarskich i rachunkowych czy też oczywistych omyłek, nie daje ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć". W niniejszej sprawie sprostowania wymagała legenda mapy stanowiąca integralną część decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. znak [...], w której omyłkowo wskazano "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" i "granice pasa służebności", zamiast: "powierzchnia ograniczonego korzystania z nieruchomości" i "granice pasa ogr. korzystania". Organ II instancji zwrócił uwagę, że zarówno z treści wniosku Inwestora o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, jak również z treści sentencji i uzasadnienia decyzji z 6 marca 2025 r. jednoznacznie i bezspornie wynika, że przedmiotem decyzji jest ograniczenie korzystania z nieruchomości, a nie służebność przesyłu. Ponadto, sama mapa jest prawidłowa z wszystkimi zawartymi w niej parametrami. Podkreślono, że organ administracji może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji w każdym czasie i nie jest ograniczony w tym żadnym terminem. Może to nastąpić również po ostatecznym lub nawet prawomocnym zakończeniu postępowania głównego. Zdaniem organu drugiej instancji sprostowanie tej omyłki nie spowodowało nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Dla stwierdzenia oczywistości omyłki wystarczy porównanie treści decyzji (zarówno jej sentencji, jak i uzasadnienia) z legendą mapy w załączniku graficznym stanowiącym jej integralną część. Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu A. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody oraz postanowienia Starosty [...] z dnia 8 września 2025 r., a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1. art. 113 § 1 k.p.a. - przez błędne zastosowanie przepisu i uznanie za "oczywistą omyłkę pisarską" zmiany w legendzie mapy z pojęcia "służebność przesyłu" na "ograniczone korzystanie z nieruchomości" mimo że zmiana ta dotyczy istoty rozstrzygnięcia i zmienia jego charakter prawny. 2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności pochodzenia błędu i jego rzeczywistego znaczenia, oraz przyjęcie niezweryfikowanych twierdzeń inwestora. 3. art. 8 § 1 k.p.a. - przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywatela do organów władzy publicznej, w szczególności poprzez próbę "naprawy" wadliwej decyzji poza właściwym trybem prawnym. 4. art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak odniesienia się do zasadniczych zarzutów strony, w tym faktu, że ujawniona rozbieżność wynikała z błędu organu, a nie z omyłki technicznej. 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia Starosty [...] pomimo oczywistego braku podstaw do zastosowania trybu sprostowania. 6. art. 1 § 1 i § 2 k.p.a. (zasady praworządności) poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej. - Tryb sprostowania oczywistej omyłki z art. 113 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i służy wyłącznie usuwaniu nieistotnych, technicznych niezgodności tekstu z rzeczywistą i niezmienną wolą organu. Zdaniem skarżącego organ w decyzji pierwotnej, posługując się pojęciem "służebności przesyłu", dokonał kwalifikacji prawnej inwestycji na podstawie Kodeksu cywilnego (art. 3051-3054 k.c.). W postanowieniu o sprostowaniu, zmieniając to pojęcie na "ograniczone korzystanie z nieruchomości", dokonał nowej i odmiennej kwalifikacji prawnej na podstawie Prawa energetycznego. Są to dwa odrębne stany faktyczno-prawne, a każda z tych kwalifikacji pociąga za sobą zasadniczo odmienne skutki prawne, dotyczące m in. podstawy prawnej ingerencji, trybu ustalania odszkodowania oraz treści przyszłego wpisu w księdze wieczystej. Taka fundamentalna zmiana kwalifikacji prawnej wymagała ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w trybie zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145,154-155 k.p.a.), a nie trybu korekty technicznej. Użycie art. 113 k.p.a. do zmiany podstawy prawnej ingerencji w konstytucyjnie chronione prawo własności jest działaniem arbitralnym i jest sprzeczne z zasadą praworządności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z 8 września 2025 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w załączniku do decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia przywołano art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Uregulowana w przytoczonej wyżej regulacji instytucja sprostowania zawartych w rozstrzygnięciach organów błędów i omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tych organów a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, czy też innymi tożsamymi decyzjami wydanymi w sprawie, a zawierającymi tę datę. Natomiast inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w rozstrzygnięciu wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu, a zostało wypowiedziane (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2759/12, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez oczywiste omyłki należy rozumieć błędy, które jednoznacznie wynikają z zestawienia zebranego w sprawie materiału z treścią decyzji. Oczywistość może wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku czy też innymi okolicznościami wynikającymi z akt sprawy (zob. wyroki NSA: z 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 812/11, czy z 20 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 323/10). W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Tym samym, nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (zob. wyroki NSA: z 8 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 577/17, z 5 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3047/15, czy z 3 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1189/13). Tym samym, skoro zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu mogą podlegać jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji, to sprostowanie decyzji - czy to z urzędu, czy to na wniosek - nie może wykraczać poza granice określone tym przepisem, albowiem określona nim klasyfikacja wad decyzji podlegających sprostowaniu, których cechą jest ich oczywistość wynikająca z natury samego błędu, jest wyczerpująca. W piśmiennictwie wskazuje się również, że art. 113 § 1 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych tylko składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). Uwaga ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż w postanowieniu z 8 września 2025 r. Starosta sprostował oczywistą omyłkę pisarską w załączniku do swojej decyzji z 6 marca 2025 r. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że sprostowania wymagała legenda mapy stanowiąca integralną część decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. znak [...], w której omyłkowo wskazano "powierzchnia służebności przesyłu w obrębie działki" i "granice pasa służebności", zamiast: "powierzchnia ograniczonego korzystania z nieruchomości" i "granice pasa ogr. korzystania". Należy zauważyć, że zarówno z treści wniosku Inwestora o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, jak również z treści sentencji uzasadnienia decyzji z 6 marca 2025 r. jednoznacznie i bezspornie wynika, że przedmiotem decyzji jest ograniczenie korzystania z nieruchomości, a nie służebność przesyłu. Ponadto, należy zaznaczyć, że sama mapa jest prawidłowa z wszystkimi zawartymi w niej parametrami. Porównując treść decyzji z wnioskiem i będącą załącznikiem do decyzji mapą nie budzi wątpliwości, że doszło do omyłki, a także na czym ona polega. Ponadto, dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy również wskazuje na to wprost. Podsumowując należy stwierdzić, że błędne sformułowania w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji Starosty [...] z 6 marca 2025 r. są oczywistą omyłką i nie wpływają na treść podjętego orzeczenia. Tym samym, zasadnym było jej sprostowanie w celu doprowadzenia do zgodności treści decyzji i załącznika do decyzji. Sprostowanie tej omyłki nie spowodowało nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Dla stwierdzenia oczywistości omyłki wystarczy porównanie treści decyzji (zarówno jej sentencji, jak i uzasadnienia) z legendą mapy w załączniku graficznym stanowiącym jej integralną część. Mając powyższe na uwadze nie sposób podzielić argumentacji strony skarżącej, że błąd w załączniku graficznym do decyzji Starosty, a dokładnie w legendzie mapy, ma charakter merytoryczny, który uniemożliwia jej skuteczne egzekwowanie. Zdaniem Sądu błąd ten ma charakter oczywistej omyłki, która prawidłowo została sprostowana postanowieniem z 8 września 2025 r. Sprostowanie tej omyłki nie spowodowało nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Dla stwierdzenia oczywistości omyłki wystarczy porównanie treści decyzji (zarówno jej sentencji, jak i uzasadnienia) z legendą mapy w załączniku graficznym stanowiącym jej integralną część. Ponadto należy podkreślić, że organ pierwszej instancji jest uprawniony do sprostowania, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., wydanej przez siebie decyzji także wówczas, gdy jest ona prawomocna. Sprostowanie decyzji może nastąpić w każdym czasie, a więc również po ostatecznym lub nawet prawomocnym zakończeniu postępowania głównego, co akcentuje się zarówno w judykaturze (zob. wyroki NSA: z 11 lutego 2021 r. sygn. akt II GSK 1163/20, z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1897/19, czy z 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2199/17), jak i w piśmiennictwie (zob. A. Wróbel, op. cit.; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022; K. Szelągowska [w:] M. Karpiuk (red.), P. Krzykowski (red.), A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego 2020). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.