III SA/Po 1067/15

Dnia 6 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi i. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w którym zarzucił, że wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Dnia [...] kwietnia 2015 r. wydane zostało przez Zarząd Dróg Miejskich w P. postanowienie – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego I. sp. z o.o. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji publicznej wskazał, że należności wymienione w tytule wykonawczym obejmują opłatę dodatkową za stwierdzony w dniu [...] kwietnia 2012 r. w strefie płatnego parkowania postój pojazdu marki Toyota o nr rej. [...]. Organ wskazał, że od 2004 r. obowiązek wnoszenia opłat w P. wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz uchwały nr XXXIV/269/IV/2003 Rady Miasta P. z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia w P. strefy płatnego parkowania, stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w spp, wysokości opłat dodatkowych oraz sposobu ich pobierania. Zgodnie z informacją uzyskaną w CEPIK ustalono, że właścicielem pojazdu jest E. S.A., który w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. wskazał jako posiadacza pojazdu skarżącą spółkę. W związku z tym wystosowano do skarżącego upomnienie, którego odbiór potwierdzono w dniu [...] marca 2014 r. Wobec braku zapłaty zasadne było natomiast wystawienie tytułu wykonawczego przekazanego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji do właściwego organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. – B. W postanowieniu wskazano, że skarżący nie wskazał, jakie przepisy jego zdaniem zostały rażąco naruszone. W ocenie wierzyciela tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo oraz spełnia wymogi wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konkluzji organ administracji publicznej stwierdził, że zarzuty są niezasadne. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie Zarządu Dróg Miejskich. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że postanowienie jest błędne i zmierza do bezzasadnego obciążenia spółki bezprawnie wygenerowanymi kosztami. Podkreślił, że spółka nie może być kierującym pojazdem. Materiał dowodowy nie wskazuje także na osobę kierującą pojazdem. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. w mocy W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że w sytuacji braku uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela pojazdu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym z nich jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest podmiotem korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu to przede wszystkim z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z samochodu w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Organ jest zatem uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu, aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Kolegium wskazało, że przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz Kodeks cywilny nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżąca spółka wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015 r. W treści skargi spółka wskazała, że spółka nie jest użytkownikiem dróg i nie parkowała w strefie płatnego parkowania w P. Ponadto wskazała, że Zarząd Dróg Miejskich nie jest organem administracji i nie może prowadzić egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało, że zarzut błędu co do osoby uprawnionej został podniesiony dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem [...] stycznia 2015 r. Jednocześnie spółka nie wykazała, że z samochodu korzystała inna osoba. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 t.j. ze zm, dalej p.p.s.a.). nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczającym granice w jakich powinno zapaść jej rozstrzygnięcie, jest ocena zgodności z prawem wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowienia utrzymującego w mocy ww. postanowienie wierzyciela, tj. postanowienia wydanego przez Zarząd Dróg Miejskich w P. z upoważnienia Prezydenta Miasta P. w dniu [...] kwietnia 2015 r., w którym uznał on za nieuzasadnione zgłoszone przez skarżącą spółkę zarzuty. Możliwość upoważnienia pracowników Zarządu Dróg Miejskich do załatwiania spraw w imieniu zarządcy drogi (w tym przypadku Prezydenta Miasta P.) wynika z art. 21 ust. 1a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 t.j. ze zm., dalej określanej także jako: "u.d.p."). Obowiązek ponoszenia opłat dodatkowych określony został w przepisach ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 u.d.p. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p.). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3 u.d.p.). W treści art. 40d ust. 2 ustawy ustawodawca przewidział, iż w sytuacji nieuiszczenia przez zobowiązanego opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 13f u.d.p., opłata ta podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 t.j. ze zm., dalej u.p.e.a.), egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. W rozpoznawanej sprawie takim aktem prawnym jest ustawa o drogach publicznych. Wobec powyższego uznać należy, iż obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego, z uwzględnieniem wskazanych powyżej wymogów procedury egzekucji administracyjnej, uznał, że nie budzi postanowienie to – w aspekcie zgodności z prawem - zastrzeżeń. Obowiązek wskazany w tytule wykonawczym istnieje i podlega egzekucji administracyjnej. Tytuły wykonawcze zostały wystawione przez organ po przeprowadzeniu prawidłowego – z perspektywy normatywnej - postępowania. Doręczono dłużnikowi upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w zarzutach skarżący wskazał jedynie, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów wskazanych w art. 27 u.p.e.a. Zdaniem Sądu wierzyciel jednak prawidłowo uznał, że tytuł wykonawczy został wystawiony dogodnie z przepisami prawa i zawiera wszystkie wymagane przez art. 27 u.p.e.a. elementy. Dopiero w zażaleniu na postanowienie o uznaniu zarzutów za niezasadne skarżący wskazał, że nie jest zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej. Należy wskazać, że zobowiązany nie posiada normatywnego uprawnienia, po upływie terminu do wniesienia zarzutów, do uzupełnienia zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Jednakże, jak wynika z analizy akt administracyjnych, organ rozpoznający zażalenie skarżącego odniósł się również do tego zarzutu. Odnosząc się do zagadnienia domniemania, iż to właściciel pojazdu jest korzystającym z drogi publicznej należy podnieść, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, obowiązek ponoszenia opłaty drogowej obciąża korzystającego z drogi. Korzystającym z drogi publicznej niekoniecznie musi być właściciel samochodu. Tym niemniej, ponieważ to nie organ egzekucyjny nakłada na korzystającego z drogi publicznej obowiązek uiszczenia należnej opłaty, bo jest to obowiązek wynikający z mocy samego prawa, organ nie jest zobligowany, a nawet nie ma możliwości by prowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie osoby korzystającej (faktycznie) z drogi publicznej. Organ egzekucyjny, który nie posiada kompetencji do prowadzenia postępowania, ma prawo domniemywać, iż korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu, który może dochodzić swoich racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (por. wyroki NSA m.in. z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04; z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1514/08; z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 591/08; z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1683/09). W tej sytuacji organ egzekucyjny ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Ten ostatni zaś może dochodzić swoich praw, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Bezzasadny jest argument, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być uznana za korzystającą z drogi publicznej, bo nie jest możliwe - jak wskazuje skarżący - by mogła ona kierować pojazdem. Spółka kapitałowa posiada uprawnienia ramach prowadzonej działalności gospodarczej m.in. do nabywania rzeczy zarówno ruchomych (w tym także samochodów), jak i nieruchomości. Może także korzystać z cudzego mienia na podstawie umów cywilnoprawnych m.in. użyczenia, leasingu. W związku z powyższym w sytuacji korzystania z tego mienia, które to korzystanie może wywoływać określone skutki zarówno na gruncie prawa prywatnego, jak i publicznego, zobowiązana jest także do wywiązywania się z określonych zobowiązań, w tym także z ww. zobowiązań skonkretyzowanych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, jak też w aktach prawa miejscowego. W niniejszej sprawie są to obowiązki wynikające z ustawy o drogach publicznych. Podkreślić także należy, że obowiązki te nie dotyczą wyłącznie adresatów w postaci osób fizycznych ale także osób prawnych. Wskazać też należy, że w sytuacji, gdy właściciel pojazdu wykaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny wskazany przez niego podmiot, który korzystał z drogi publicznej parkując w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu (por. wyrok NSA z 11 marca 2009 r. o sygn. akt I OSK 1514/08, wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 591/08). Zatem na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar wykazania, że z drogi korzystał inny podmiot, który jest zobowiązany do poniesienia opłaty. W niniejszej sprawie właściciel pojazdu (leasingodawca) wskazał, że użytkownikiem pojazdu jest skarżąca spółka. Organ obciążył zatem opłatą dodatkową spółkę. Z kolei skarżąca spółka nie przedłożyła w toku postępowania żadnych twierdzeń, z których mogłoby wynikać, że to nie ona była korzystającym z dróg podmiotem w momencie, gdy przedmiotowy pojazd został zaparkowany w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia należnej opłaty. Nie zaprzeczyła również temu, że na podstawie umowy leasingu to ona jest podmiotem korzystającym z pojazdu. Nadmienić również należy, że przepisy ustawy (w tym także art. 78 ust. 4) z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. 2012, poz. 1137) w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy nie znajdują zastosowania. Powołany powyżej przepis art. 78 ust. 4 ww. ustawy nakłada na właściciela pojazdu obowiązek wskazania "na żądanie uprawnionego organu" osoby, której powierzono pojazd do kierowania lub używania w określonym czasie. Z uwagi na to, że przepisy u.p.r.d. dotyczą zasad poruszania się w ruchu drogowym, naruszeń tych zasad i odpowiedzialności za te naruszenia, przepis ten może dotyczyć tylko takich sytuacji, gdy wskutek poruszania się w ruchu drogowym, w tym na drodze publicznej, doszło do naruszenia przepisów o ruchu drogowym, stanowiących czyn o charakterze przestępstwa lub wykroczenia. Korzystanie z drogi publicznej w postaci parkowania w miejscu do tego wyznaczonym, tylko bez uiszczenia należnej opłaty z tego tytułu, nie stanowi zaś ani przestępstwa ani wykroczenia, stąd przepis ten nie dotyczy tych sytuacji. Ponieważ zarzuty skargi nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli, Sąd obowiązany był oddalić skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.