III SA/Po 1080/15

Dnia 4 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: Sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] r. cofnął M uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C, BE, CE, T wydane z dniu [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję o skierowaniu M na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 15.12.2014 r. po otrzymaniu 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kierowca miał obowiązek zgłosić się na te badania do dnia [...] r. Ponieważ nie zgłosił się on na badania należało wydać decyzję o cofnięciu uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie : - art. 130 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. ( Dz. U. z 2012 r., poz. 488 ) poprzez nieodniesienie się do szkolenia z dnia 16 stycznia 2015 r. odbytego w W co winno skutkować odjęciem 6 pkt. karnych - art. 9 kpa i art. 107 kpa poprzez nienależyte poinformowanie strony o ilości punktów karnych, co uniemożliwiło odbycie szkolenia we wcześniejszym terminie. SKO decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym wydaje się decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie wskazanym w art. 114 ust. 1 pkt. 1 Prawa o ruchu drogowym. Komendant wojewódzki Policji kieruje na sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym jeżeli kierowca przekroczył 24 punkty karne. Dla wydania przedmiotowej decyzji istotne jest to, czy w sprawie wydano ostateczną decyzję o skierowaniu na badania kontrolne oraz czy dany kierowca wykonał ten obowiązek w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie organ był związany własną decyzją ostateczną z dnia [...] r. o skierowaniu strony na badania kontrolę. W odwołaniu strona nie wskazała przyczyn, dla których w wyznaczonym terminie nie mogła poddać się badaniom. W przedmiotowym postępowaniu nie bada się ponadto zasadności przyczyn dla których strona została skierowana na badania kontrolne ( np. zasadności nałożenia punktów karnych za przekraczanie przepisów o ruchu drogowym ). W skardze do WSA strona wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając naruszenie : - art. 130 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. ( Dz. U. z 2012 r., poz. 488 ) poprzez nieodniesienie się do szkolenia z dnia 16 stycznia 2015 r. odbytego w W co winno skutkować odjęciem 6 pkt. karnych - art. 9 kpa i art. 107 kpa poprzez nienależyte poinformowanie strony o ilości punktów karnych, co uniemożliwiło odbycie szkolenia we wcześniejszym terminie. - art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym i art. 99 ust. 1 pkt. 3 lit. b w zw. z art. 82 ust. 1 pkt. 4 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011 r. poprzez wyznaczenie zbyt krótkich terminów dotyczących poddania się badaniom psychologicznym ( 1 miesiąc ) i sprawdzeniu kwalifikacji ( 2 miesiące ), gdyż strona nie miała możliwości przeprowadzenia w tym terminie wskazanych badań z racji świadczenia pracy za granicą. Skarżący pismem z dnia [...] przesłał orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów i zwrócił się do organu I instancji o wydanie profilu kandydata na kierowcę do zapisania się na egzamin praktyczny i teoretyczny dotyczących kwalifikacji kierowcy, ale nie otrzymał on żądanego dokumentu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, jednak nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Podkreślić w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym wydaje się decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie wskazanym w art. 114 ust. 1 pkt. 1 Prawa o ruchu drogowym. Komendant wojewódzki Policji kieruje na sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym jeżeli kierowca przekroczył 24 punkty karne. Dla wydania przedmiotowej decyzji istotne jest to, czy w sprawie wydano ostateczną decyzję o skierowaniu na badania kontrolne oraz czy dany kierowca wykonał ten obowiązek w wyznaczonym terminie. W postepowaniu tego rodzaju nie bada się już zasadności podstaw faktycznych, które stanowiły przyczynę skierowania strony na badania kontrolę. Dotyczy to również okoliczności podnoszonych w odwołaniu i dotyczących otrzymywania przez skarżącego punktów karnych za przekroczenie przepisów regulujących ruch drogowy ( m. in. wyrok NSA z dnia 19.03.2015 r., sygn. I OSK 1808/13, internetowa baza orzeczeń NSA ). W powyżej cytowanym wyroku NSA z 19.03.2015 r. stwierdzono, że przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. jednoznacznie wskazuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu. Skierowania takiego w drodze decyzji administracyjnej dokonuje starosta, a w przypadku miast na prawach powiatu – prezydent miasta, lub burmistrz. Literalne brzmienie przepisu ("podlega") dowodzi, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany. Samo rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie przekroczenia limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji – właściwy organ zobowiązany jest skierować osobę uprawnioną do kierowania pojazdem na sprawdzenie omawianych kwalifikacji. Organ ten nie jest jednak uprawniony do weryfikowania przypisanej kierowcy liczby punktów. Zebranie przez kierowcę określonej liczby punktów pociąga za sobą odpowiednie konsekwencje, które zostały określone w ustawie. Należy do nich m.in. skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. Norma ta ustanawia limit punktów, po uzyskaniu których podjęta przez kierowcę samodzielnie reedukacja, o której mowa w art. 130 ust. 3 zdanie pierwsze u.p.r.d., nie będzie już miała wpływu na zachowania organów administracji, a kierowca, który uzyskał w ciągu roku 24 punkty karne, nie może liczyć na obniżenie ich ilości ze skutkiem cofnięcia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. NSA wskazał ponadto, że interpretowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w taki sposób, że kierowca w drodze szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość kontrolnego sprawdzenia jego kwalifikacji, a w konsekwencji udaremniałoby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego. Kierowca każdorazowo po przekroczeniu limitu 24 punktów , odbywając na własny koszt szkolenie, uzyskiwałby zmniejszenie liczby punktów o 6, a zatem stosowanie przez organy środków dyscyplinujących do przestrzegania przepisów ruchu drogowego stawałoby się bezskuteczne. W istocie oznaczałoby to niemożność wykonania funkcji prewencyjnej przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, które powinny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruch drogowego ( por. wyroki NSA z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt IOSK 723/10 i z dnia 1 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 225/12). W dniu [...] r. organ I instancji wydał ostateczną i prawomocną decyzję o skierowaniu M na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r. po otrzymaniu 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kierowca miał obowiązek zgłosić się na te badania - w terminie do dnia [...] r. Ponieważ nie zgłosił się on na badania organy wydały decyzję o cofnięciu uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wskazać należy jednak, że art.114 ust.1 pkt.1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Nie przewiduje terminu sprawdzenia kwalifikacji, ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, w razie nie poddania się obowiązkowi sprawdzenia kwalifikacji, organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Również ten przepis nie określa terminu sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, a tym samym nie precyzuje, po jakim czasie od skierowania na egzamin, starosta może zastosować powyższą sankcję ( wyrok NSA z 25.11.2010 r., I OSK 190/10, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ). Zasady dotyczące wykonalności decyzji administracyjnej zawierają przepisy art.130 §1 – 4 k.p.a. Wynika z nich, że decyzja staje się wykonalna – co do zasady, gdy stanie się ostateczna, chyba, że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, lub jej natychmiastowa wykonalność wynika z ustawy, ewentualnie gdy decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Zatem to właściwy do orzekania w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta każdorazowo jest zobowiązany ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu przedmiotowego obowiązku, a w konsekwencji kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Strona powinna obowiązek, który na nią nałożono wykonać w najszybszym możliwym terminie ( wyrok NSA z 25.11.2010 r., I OSK 190/10, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc ). Natomiast decyzja, o której mowa w art. 114 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji, a nie o terminie wykonania takiego rozstrzygnięcia. Brak jest podstaw prawnych do określenia terminu sprawdzenia kwalifikacji w decyzji o skierowaniu na taki egzamin. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest już zresztą utrwalone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1363/06, z dnia 30 czerwca 2009r sygn. akt I OSK 960/06 i z dnia 15 października 2009 r sygn. akt I OSK 35/09). Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zatem treść decyzji administracyjnych zdeterminowana jest przepisami prawa administracyjnego materialnego i procesowego. Wszystkie elementy decyzji, zarówno jej rozstrzygnięcie, warunki i terminy oraz inne dodatkowe zastrzeżenia powinny mieć oparcie w przepisach ustawowych lub wykonawczych. W niniejszej sprawie obowiązek sprawdzenia kwalifikacji wyznaczono na termin do dnia [...] r. W dniu [...] r. strona uzyskała zaświadczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Natomiast pismem z dnia [...] r. pełnomocnik strony wniósł o przedłużenie terminu do załatwienia sprawy co miało wynikać ze względów osobistych – z obecności skarżącego za granicą w celach zarobkowych. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności. W odpowiedzi na skargę wskazano niezasadnie, że skarżący w toku postępowania nie podnosił okoliczności dotyczących niemożności poddania się przedmiotowemu badaniu w terminie wskazanym w decyzji. W ocenie Sądu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji winien zbadać, czy termin wyznaczony w decyzji z dnia[...] r. ( bez wyraźnej podstawy prawnej ) był wystarczający dla skarżącego do poddania się obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, tym bardziej, że w piśmie z [...] r. jego pełnomocnik podnosił fakt jego pobytu za granicą. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł o uchyleniu decyzji organu II instancji. O zwrocie kosztów procesowych w tym kosztów zastępstwa procesowego postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 par. 2 p.p.s.a. w zw. z par. 18 ust. 1 pkt1 lit. C rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013.461).