III SA/Po 1088/12
WyrokWSA w Poznaniu2013-01-22
Skład orzekający: Tadeusz M. Geremek, Beata Sokołowska, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, biorąc pod uwagę sytuację finansową i rodzinną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Organ wykazał, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności długu, a także nie zostały spełnione warunki umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, gdy brak jest całkowitej nieściągalności. Wnioskodawca nie wykazał, że uiszczenie należności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a także nie wykazał istnienia innych szczególnych, wyjątkowych okoliczności uzasadniających umorzenie.Stan faktyczny
Wnioskodawca J W zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, powołując się na trudną sytuację finansową wynikającą z kryzysu gospodarczego i strat w prowadzonej działalności gospodarczej. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności długu oraz na to, że wnioskodawca posiada majątek (współwłasność mieszkania) i nie wykazał, że uiszczenie należności pozbawiłoby go podstawowych środków do życia. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS utrzymał w mocy poprzednią decyzję. Wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując ustalenia faktyczne organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi J W na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P z dnia ... r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę
Wnioskiem z dnia 5 marca 2012 r. J W zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, powołując się na trudną sytuację finansową.
Wnioskodawca wskazał, że jedynym źródłem dochodu jest prowadzona działalność gospodarcza. Powołał się m.in. na głęboki kryzys gospodarczy skutkujący stratami finansowymi oraz na kłopoty z płaceniem bieżących rachunków.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i zebraniu dowodów w sprawie, decyzją z dnia 8 maja 2012 r., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 3, art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. – Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) odmówił umorzenia należności z tytułu składek :
1. na podstawie art. 28 ust. 1-3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych odmówił umorzenia :
a) odsetek od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, tj. :na ubezpieczenia społeczne (za okres 08/2009 do 11/2010) i na ubezpieczenie zdrowotne (10/2006 do 01/2007 i 03/2007 do 02/2012)
b) składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne (06/2005, 10/2006 do 02/2012) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, na ubezpieczenie zdrowotne (06/2005, 05/2006 do 01/2007, 03/2007 do 02/2012) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia oraz na FPiFGŚP w zakresie składek za okres od 09/2007 do 02/2012 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia
2. na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład odmówił umorzenia:
a) składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą na ubezpieczenie społeczne (06/2005, 10/2006 do 02/2012) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, na ubezpieczenie zdrowotne (06/2005, 05/2006 do 01/2007, 03/2007 do 02/2012 ) wraz z odsetkami i kosztami upomnienia oraz na FPiFGŚP w zakresie składek za okres od 09/2007 do 02/2012 wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ewentualne umorzenie zaległości w oparciu o przesłankę całkowitej nieściągalności dotyczy należności z tytułu składek w łącznej wysokości 75.572,72 zł. Nie zachodzą jednak przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a organ egzekucyjny nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego. Nie stwierdzono też istnienia przesłanek umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Dłużnik prowadzi działalność gospodarczą (restauracja i sklep rybny), uzyskując z tego tytułu w 2011 r. przychód w wysokości 36.550,14 zł, a koszty związane z prowadzeniem działalności strona oszacowała na kwotę 3.194 zł miesięcznie w 2011 r. W styczniu i lutym 2012 r. kwota uzyskanego dochodu wynosiła miesięcznie 418,92 zł. Strona prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, uzyskującą rentę w kwocie 550 zł. Stałe miesięczne wydatki, według oświadczenia zobowiązanego wynoszą 2.000 zł (z przedłożonej dokumentacji wynika zaś, że jest to kwota 2.274,26 zł, wliczając w to kredyt gotówkowy i kredyt hipoteczny). Wnioskodawca posiada zobowiązania z tytułu roszczeń pracowniczych, należność wobec banku (3.015,03 zł) i wobec osoby prywatnej (8.324,88 zł). Jest on właścicielem nieruchomości – mieszkania położonego w P przy ul. P. Zdaniem organu z danych zebranych w sprawie wynika, że comiesięczne obciążenia budżetu domowego są przeszło dwukrotnie większe niż osiągane dochody, co wskazuje na nierzetelne przedstawienie przez stronę sytuacji materialnej.
Zakład podkreślił dalej, że umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, z uwagi na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne. W ocenie organu strona nie wykazała zaś, że uiszczenie zaległości z tytułu składek pozbawi ją i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca spłaca regularnie zobowiązania cywilnoprawne, więc ewentualna decyzja o umorzeniu należności z tytułu składek, wbrew przepisom prawa, doprowadziłaby do zaspokojenia należności cywilnoprawnych kosztem należności publicznoprawnych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J W zarzucił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących prawa własności lokalu mieszkalnego, kwestii regulowania bieżących płatności i kredytów. Strona wskazała też, że od półtora roku nie prowadzi restauracji. Poniosła z tego tytułu stratę. Opłaty za media ulegają natomiast zmianom. Dochody, które ma aktualnie w minimalny sposób pokrywają potrzeby życiowe. Nie ma żadnych środków finansowych na spłatę zadłużenia wobec ZUS z dniem 15 czerwca 2012 r. zamierza zakończyć działalność gospodarczą.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P decyzją z dnia 27 lipca 2012r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 maja 2012 r.
Organ ponownie rozpoznał zebrany w sprawie materiał dowodowy i tak jak we wcześniejszej decyzji wskazał, że nie stwierdzono przesłanek umożliwiających umorzenie przedmiotowego zadłużenia. Brak całkowitej nieściągalności zadłużenia (istnieją składniki majątkowe mogące stanowić przedmiot skutecznej egzekucji – prawo własności nieruchomości lokalowej). Wnioskodawca jest współwłaścicielem mieszkania, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. W kwestii oceny możliwości zarobkowych strony organ stwierdził, że podane przez nią comiesięczne obciążenia budżetu domowego są dwukrotnie większe niż osiągane przez nią dochody, co wskazuje na nierzetelne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej. Bieżące rachunki są regulowane (chociaż z określonym opóźnieniem) co świadczy o tym, że w sprawie nie można stwierdzić trwałej niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb strony i jej rodziny. Zobowiązany nie jest obecnie zatrudniony (od 18 czerwca 2012 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej), lecz może on ze względu na wiek i stan zdrowia podjąć normalną aktywność zawodową. Nie wykazał w tym względzie żadnych przeciwwskazań. Strona nie dowiodła też, iż w sytuacji ewentualnej odmowy umorzenia zadłużenia będzie zmuszona korzystać z pomocy państwa.
Zakład powołał się na obowiązek wnioskodawcy regulowania świadczeń publicznoprawnych, zaś po swojej stronie na konieczność pozyskiwania od płatników należnych składek, zarządzania nimi i wypłacania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
J W wniósł do Sądu skargę na powyższą decyzję, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy i umorzenia spornych zaległości. Podkreślił, że jest właścicielem mieszkania w P przy ul. P jedynie w ½ części (obciążonego hipoteką). Skarżący wskazał też, że jest z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. skarżący stwierdził, że działalność gospodarcza (usługi ogólnobudowlane) przynosiła zyski do 2002 r. Z powodu kryzysu gospodarczego od 6 lat nie płacił regularnie składek na rzecz ZUS. Nie zgłosił się do Urzędu Pracy, a finansowo pomaga mu córka i dlatego nie korzysta z pomocy społecznej. Od lipca 2012 r. strona wynegocjowała zawieszenie spłaty kredytu hipotecznego na rok 2013 r. Do lipca 2012 r. skarżący spłacał regularnie z żoną kredyt w wysokości ok. 1400 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich legalności. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
5) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
6) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
7) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3 a).
Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W tym miejscu trzeba wyraźnie zaznaczyć, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że może być ona dowolna. Sąd nie może jednak nakazać Zakładowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje więc zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).
W rozpatrywanej sprawie Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P działał prawidłowo, nie naruszając prawa.
Zgodnie z art. 7 kpa organ administracji publicznej winien wyjaśnić dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 kpa). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania). Co nie oznacza, że sama strona jest całkowicie zwolniona z realizacji tego obowiązku, zwłaszcza gdy nieudowodnienie danej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (zob. m. in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69).
Nie ma wobec tego wątpliwości, że w sprawach z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wnioskodawca winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym poprzez wskazywanie odpowiednich okoliczności i dowodów uzasadniających podjęcie przez organ korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Istotą postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem o umorzenie zadłużenia wobec ZUS jest precyzyjne i wyczerpujące ustalenie danych o stanie rodzinnym, majątkowym i zdrowotnym strony oraz o jej potencjalnych możliwościach finansowych (w tym zarobkowych).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący prowadził do czerwca 2012 r. działalność gospodarczą (ostatnio sklep rybny), uzyskując z tego tytułu w 2011 r. przychód w wysokości 36.550,14 zł, zaś koszty związane z tą działalnością wynosiły 3.194 zł miesięcznie (w 2011 r.). W styczniu i lutym 2012 r. kwota uzyskanego dochodu wynosiła miesięcznie 418,92 zł. Strona jest w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, z którą prowadzi gospodarstwo domowe (żona skarżącego uzyskuje świadczenie rentowe w kwocie 550 zł netto). Skarżący nie jest zatrudniony, pomaga mu finansowo córka i nie korzysta z pomocy społecznej. Stałe miesięczne wydatki na gospodarstwo domowe, według oświadczenia strony, wynoszą około 2.000 zł, natomiast według przedłożonej dokumentacji 2.274,26 zł (wliczając w to kredyt gotówkowy i kredyt hipoteczny). Wnioskodawca posiada zobowiązania z tytułu roszczeń pracowniczych, należność wobec banku (3.015,03 zł) i wobec osoby prywatnej (8.324,88 zł). Jest on właścicielem ½ części nieruchomości – mieszkania położonego w P przy ul. P o pow. 50,85 m2. Skarżący generalnie opłaca na bieżąco swoje wydatki i opłaty, chociaż czyni to czasami z określonym opóźnieniem. Kredyt hipoteczny w kwocie ok. 1400 zł miesięcznie był spłacany regularnie do lipca 2012 r. Z oświadczenia strony złożonego na rozprawie wynika, że na okres roku wynegocjowano z bankiem zawieszenie spłaty kredytu.
Organ prawidłowo stwierdził, iż nie została spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, w tym określona w art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s. Na dzień wydawania obu decyzji organy egzekucyjne nie orzekły o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego z powodu braku odpowiednich składników majątkowych. Strona jest właścicielem ½ części nieruchomości lokalowej, mogącej, jak zauważył Zakład stanowić odrębny przedmiot postępowania egzekucyjnego.
W opinii Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił też prawidłowo, że w dacie wydawania decyzji nie zachodziły przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący ma trudną sytuację majątkową, zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest obecnie zatrudniony. Słusznie podkreślił jednak Zakład, że skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, posiada też zdolność do pracy w pełnym wymiarze zatrudnienia. Nie zgłosił się do Urzędu Pracy w celu otrzymania statusu bezrobotnego i pomocy w szukaniu ofert pracy, co może być okolicznością obciążającą skarżącego w tym sensie, że nie wykazuje on samodzielnej inicjatywy w zakresie pozyskania stałego źródła dochodu z tytułu zatrudnienia. ZUS zasadnie też wskazał, że skarżący nie wykazał w toku postępowania administracyjnego istnienia podstaw do umorzenia należności z tytułu składek z powodu złego stanu zdrowia swojego czy żony ani konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu.
Należy w tym miejscu podkreślić, że stałe miesięczne wydatki na gospodarstwo domowe, według oświadczenia strony miały wynosić ok. 2.000 zł, natomiast z przedłożonej dokumentacji wynikała wyższa kwota ok. 2.300 zł (wliczając w to kredyt gotówkowy i kredyt hipoteczny). Ponadto stwierdzono, że wnioskodawca zadeklarował wydatki znacznie przewyższające osiągane dochody (jego i żony), co uczyniło oświadczenie strony w tym zakresie nie w pełni wiarygodnym. ZUS nie miał zatem faktycznie rzetelnych danych niezbędnych dla ustalenia faktycznej aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, chociaż niewątpliwie to na stronie ciążył obowiązek podania wszystkich okoliczności dotyczących uzyskiwanych dochodów oraz źródeł pomocy finansowej i jej wysokości.
Zakład uwzględnił prawidłowo wszelkie dowody zebrane w sprawie (przedłożone przez J W i z urzędu) oraz wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom strony skarżącej wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te, według Sądu, zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnień decyzji. Nie budzą też zastrzeżeń Sądu z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Strona nie wykazała bowiem niezbędnej inicjatywy w dowiedzeniu, że w sprawie zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności dające podstawę uwzględnienia jej wniosku.
Należy mieć na uwadze, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi dokonywać oceny konkretnej sytuacji w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Ustawowym obowiązkiem organu jest dochodzenie należności, albowiem zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Wreszcie trzeba też mieć na względzie i to, że organ zasadnie przyjmuje, iż istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 05 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1368/07, lex nr 492274).
Skarżący podkreślał, że niemożność regularnego opłacania składek na rzecz ZUS była spowodowana wieloletnim kryzysem gospodarczym. Nie może to być jednak okoliczność uzasadniająca umorzenie powyższych zaległości z tytułu składek, albowiem pogorszenie koniunktury gospodarczej dotyczy większości przedsiębiorców, zaś w decyzjach prawidłowo organ wskazywał, że ryzyko z tytułu działalności gospodarczej obciąża osobę tę działalność prowadzącą a nadto strona nie wykazała, by miały miejsce jakieś nadzwyczajne wydarzenia, okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej. J W musiał też mieć świadomość ryzyka, wynikającego z nieuiszczania należności publicznoprawnych. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że skarżący osiągał zysk w określonych okresach, co sam przyznał na rozprawie i co wynika z wniosku z dnia 5 marca 2012 r. i winien wówczas poczynić stosowne oszczędności także na wypadek zmiany sytuacji finansowej. Strona spłacała natomiast kredyt bankowy, nie dokonując nawet niewielkich wpłat do ZUS, celem spłaty choć częściowo zadłużenia o charakterze publicznoprawnym.
Fakt posiadania przez skarżącego jeszcze innych zobowiązań cywilnoprawnych (osoba fizyczna, bank) też nie ma większego znaczenia, gdyż zobowiązania publicznoprawne mają przed nimi pierwszeństwo.
Należy także wyraźnie podkreślić, że spełnienie ustawowych warunków umorzenia składek daje jedynie możliwość umorzenia tych należności a nie nakłada na organ obowiązku w tym zakresie. Ta instytucja jest bowiem zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, na co słusznie zwracał uwagę Zakład, gdy z powodu np. wieku, stanu zdrowia, trudnej sytuacji rodzinnej lub innych względów społecznych oraz znikomego źródła przychodów nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu, również w dłuższej perspektywie czasowej. Umorzenie należności z tytułu składek to wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania (zob. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I SA/GL 50/12, lex nr 1136943). Skarżący jest natomiast osobą w wieku produkcyjnym, zdrową i dlatego nie można odmówić racji organowi, że to rokuje pozytywnie na przyszłość w kwestii możliwości spłaty choćby części zadłużenia.
Mając na względzie powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął w realiach rozpatrywanej sprawy brak podstaw do uwzględnienia aktualnie wniosku strony o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.
Organ orzekał w stanie prawnym i w oparciu o okoliczności faktyczne istniejące w dacie wydawania decyzji i nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Nieuzasadnione okazały się zarzuty podniesione w skardze. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego mających wpływ na jej wynik.
Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło