III SA/Po 1089/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-06-22
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Szymon Widłak, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca transportowy ponosi obiektywną odpowiedzialność administracyjną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na użyciu przez kierowcę niedozwolonego urządzenia fałszującego zapisy tachografu, nawet jeśli przedsiębiorca twierdzi, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia i podjął środki zapobiegawcze?Ratio decidendi
Przedsiębiorca transportowy ponosi obiektywną odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, nawet jeśli naruszenia te zostały popełnione przez kierowcę. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie wymaga przypisania winy przedsiębiorcy. Przedsiębiorca może uwolnić się od odpowiedzialności jedynie w ściśle określonych przypadkach, gdy wykaże, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć, co w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę spółki jawnej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie polegało na użyciu przez kierowcę niedozwolonego urządzenia (magnesu) fałszującego zapisy tachografu cyfrowego, co skutkowało nierejestrowaniem faktycznej aktywności kierowcy. Spółka twierdziła, że nie miała wpływu na działania kierowcy i podjęła środki zapobiegawcze, jednak organy i sąd uznały, że odpowiedzialność przedsiębiorcy jest obiektywna i nie została wyłączona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Szymon Widłak WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: ref. staż. Marta Chocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Spółki Jawnej w Pile na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania spółki pod firmą [...] Spółka Jawna z siedzibą w P., od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł, w związku z naruszeniem art. 92a ust. 1, 6, 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] marca 2016r. ok. 19.50 w P. na Alei [...] (DW 179) został zatrzymany do kontroli drogowej zespół pojazdów, w skład którego wchodził samochód marki S. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki S. C. o nr rej. [...], kierowany przez obywatela [...] pana O. S.. Kierowca wykonywał międzynarodowy transport drogowy, polegający na przewozie artykułów mięsnych na trasie P.- S. w [...], na rzecz spółki pod firmą [...] Spółka Jawna. Kierowca do kontroli okazał m.in. kartę kierowcy do tachografu cyfrowego o nr [...]
Podczas kontroli zainstalowanego w pojeździe tachografu o numerze fabrycznym [...] wraz z impulsatorem skrzyni biegów, stwierdzono podłączenie niedozwolonego urządzenia dodatkowego do impulsatora na skrzyni biegów. Działanie przedmiotowego urządzenia miało na celu zafałszowanie zapisów prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
W wyniku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów prawa poprzez nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Według ustaleń organu pierwszej instancji kierowca zespołu pojazdów w dniu [...] marca 2016r. nie rejestrował swojej faktycznej aktywności w postaci jazdy, a w związku z użyciem dodatkowego urządzenia (magnesu) nie została zarejestrowana żadna inna aktywność kierowcy poza odpoczynkiem.
W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] marca 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w związku z stwierdzonym naruszeniem. Według wyjaśnień Strony, udzielonych pismem z dnia [...] marca 2016 r., ujawnienie faktu korzystania z niedozwolonego urządzenia w celu fałszowania danych zarejestrowanych w tachografie i zarejestrowanych na wydrukach tachografu było zdarzeniem jednostkowym. Strona podniosła nadto, że prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu i spedycji oraz ilość zatrudnianych pracowników - kierowców uniemożliwia stały nadzór i kontrolę nad każdym z pracowników. Z tego względu pracownicy zatrudnieni przez Stronę posiadają odpowiednie kwalifikacje do kierowania pojazdami oraz przechodzą niezbędne szkolenia.
Organ I Instancji na podstawie zgromadzonych dowodów, w tym karty z protokołu kontroli uznał, że Strona posiada wiedzę na temat przepisów i obowiązków związanych z transportem drogowym w związku z czym jako przedsiębiorca miała wpływ na stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Organ stwierdził, że za prawidłowe organizowanie czasu pracy kierowcy odpowiada przedsiębiorca, w imieniu którego wykonywany jest przewóz drogowy, a ujawnione naruszenia są rażące i stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] działając na podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z późn. zm.) nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji, strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3 k.p.a oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92 c ust. 1 u.t.d. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej w całości.
Uzasadniając swoje stanowisko, skarżący podniósł, że naruszenia przepisów dopuścił się jedynie kontrolowany kierowca, w związku z czym nie można przypisywać odpowiedzialności, a w konsekwencji nałożyć kary pieniężnej na spółkę. Skarżący podniósł nadto, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. o nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 a, art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ II instancji stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 17 marca 2016 r. wykryto urządzenie (magnes), który został przyłożony do impulsatora skrzyni biegów, co pozwoliło kierowcy na sfałszowanie wyników tachografu, poprzez rejestrację na karcie kierowcy i w pamięci przyrządu rejestrującego aktywności "odpoczynek" w czasie gdy pojazd pozostawał w ruchu, co powinno zostać zarejestrowane przez urządzenie jako "prowadzenie pojazdu". Powyższe dane zostały ustalone przez organ I instancji w oparciu o protokół kontroli, zestawienia danych cyfrowych pobranych z karty kierowcy oraz z urządzenia rejestrowego. Zdaniem organu odwoławczego strona nie udowodniła, iż dopełniła ciążącego na niej obowiązku i podjęła wszelkie możliwe środki w celu zapobiegania powstawaniu naruszeń. Organ uznał, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92 c ust 1 ustawy o transporcie drogowym i utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
We wniesionej w terminie skardze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o dowolną, jednostronną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego oraz brak przekonującego uzasadnienia decyzji;
2. art. 92 b ust. 1 i art. 92 c ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez ich niezastosowanie i bezpodstawne nałożenie kary pieniężnej.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym dopuścił się wyłącznie kierowca pojazdu pan O. S., za co skarżący nie ponosi odpowiedzialności. Zdaniem skarżącego decyzja o zamontowaniu w pojeździe urządzenia (magnesu) fałszującego wyniki przesyłane do tachometru została podjęta przez kierowcę, za co spółka nie powinna ponosić konsekwencji w postaci nałożonej kary pieniężnej. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności stanowią przesłankę egzoneracyjną i wyłączają możliwość nałożenia na spółkę kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. organ uznał, że nie zostały naruszone te przepisy. Organ nie znalazł również podstaw do uwzględniania zarzutów dotyczących art. 107 § 3 k.p.a , ani art. 92 b ust. 1 u.t.d. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 77 i 80 k.p.a organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Podniósł, że dokładnie wykazał podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, jak również przytoczył przepisy prawa na podstawie których rozstrzygnął sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2016.1066.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest więc pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm. powoływana dalej jako: p.p.s.a.)
W ocenie Sądu rozpoznającego skargę wedle kryteriów powołanych w powyższych przepisach zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie uchybiają przepisom prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących podstawę do wydania decyzji.
Zgodnie z art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. 2016.1907, powoływanej dalej jako u.t.d.) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Sankcje zawarte w cytowanym przepisie odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. W przedmiotowej sprawie została wymierzona kara pieniężna w wysokości 5000 zł za naruszenie opisane w załączniku nr 3 do ustawy pod pozycją Lp 6.2.1 – nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
W art. 92a ustawy posłużono się szerokim terminem "podmiot wykonujący przewóz drogowy", żeby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową, naruszają prawo. Stosownie do art. 93 ust. 1 u.t.d. uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na wykonującego przewozy drogowe, a nie na kierowcę, który w ramach tego przewozu lub transportu kieruje pojazdem.
W sprawie wymierzenia przedsiębiorcy kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d., wszczyna się postępowanie administracyjne, o czym stanowi art. 92a i 93 u.t.d. W postępowaniu tym, prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, znajdują zastosowanie wszelkie zasady i reguły tego postępowania, w tym reguły postępowania dowodowego, a więc również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zobowiązujące organy administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Głównym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedzialność skarżącej spółki jako przedsiębiorcy za zaniechania lub działania jej kierowcy. Same zaś okoliczności faktyczne stanowiące podstawę stwierdzonych naruszeń – w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności z protokołu kontroli drogowej nie budzą wątpliwości. Za bezsporne należy uznać bowiem, że w dniu [...] marca 2016 roku ok. godz. 19.50, O. S. wykonując międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na trasie P. – S. w [...] jako kierowca zatrudniony w przedsiębiorstwie transportowym należącym do skarżącej spółki zespołem pojazdów w skład którego wchodził samochód S. o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki S. C. o nr rej [...]) zaopatrzonym w cyfrowe urządzenie rejestrowe zastosował niedozwolone urządzenie dodatkowe typu magnes, wpływając w ten sposób na niewłaściwe funkcjonowanie urządzenia rejestrującego. Ujawniony magnes zamontowany na impulsatorze skrzyni biegów fałszował zapisy tachografu cyfrowego i impulsatora. W chwili zatrzymania pojazdu na tachografie i na wydruku z tachografu oraz w karcie kierowcy zarejestrowany był "odpoczynek", a nie faktycznie wykonywana przez kierowcę "jazda". Zarówno na karcie kierowcy jak i w pamięci tachografu w dniu [...] marca 2016r. nie została zarejestrowana żadna inna aktywność kierowcy poza odpoczynkiem. Skarżąca spółka nie kwestionowała podłączenia przez zatrudnionego przez nią kierowcę magnesu do cyfrowego urządzenia rejestrującego przebieg pracy kierowcy. Począwszy od pisma z dnia [...] marca 2016 roku, przez odwołanie, skończywszy na skardze strona przedstawiała własną i szeroką polemikę z istotą odpowiedzialności przedsiębiorcy. W ocenie strony nie miała ona wpływu na powstanie naruszenia a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć. Spółka podała, że zapewniła właściwą organizację i dyscyplinę pracy kierowców, a także prawidłowe zasady ich wynagradzania. Naruszenie nastąpiło zaś wskutek autonomicznej decyzji kierowcy, której przewoźnik nie mógł przewidzieć i w żaden sposób nie mógł zapobiec jej skutkom. Podała również, że kierowca został ukarany za to naruszenie karą nagany z wpisem do akt przez pracodawcę.
W tym miejscu należy wskazać, że nałożone zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowiący podstawę wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Powoduje to, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi "wymuszenie" na przedsiębiorcach przestrzegania przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu – zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Wskazać należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Ustawodawca umożliwił jednak obalenie tego domniemania w sytuacja spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d i art. 92c ust. 1 u.t.d. – jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz. Skarżąca spółka w odwołaniu i zarzutach skargi wskazywała na naruszenie tych przepisów poprzez ich niezastosowanie. Stanowisko organów uznające brak podstaw do zastosowania w niniejszej sprawy wskazanych w tych przepisach przesłanek egzoneracyjnych zwalniające przedsiębiorcę od sankcji za stwierdzone naruszenia, było zasadne.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił;
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85
b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,
c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Wskazać należy, że ze względu na rodzaj stwierdzonego naruszenia przepisów o transporcie drogowym, w rozpatrywanej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 92b ustawy. Z brzmienia tegoż przepisu wyraźnie wynika, że odnosi się on do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. W ramach art. 92 b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się natomiast przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, a więc naruszenie za które nałożono na skarżącą spółkę karę (por. wyrok NSA z 25 września 2014r. II GSK 262/14). Tym samym zarzut braku zastosowania przesłanek z art. 92 b u.t.d. nie był zasadny.
Odnosząc się do zarzutu braku zastosowania art. 92 c u.t.d. należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do u.t.d. nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege, z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej z ww. przesłanek, przy czym zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem to na tym podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Przesłanki egzoneracyjne określone w tym przepisie nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działania lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za winę której przedsiębiorca odpowiadać nie może. Powyższe znajduje swoje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. W dyspozycji w/w przepisu uzasadniające odstąpienie od ukarania przedsiębiorcy karą pieniężną nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, które wynikają bezpośrednio z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestia odpowiedniego doboru pracowników i związane z tym ryzyko ich doboru nie mieszczą się w zakresie regulacji zawartej w art. 92c u.t.d. jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność przedsiębiorcy w oparciu o art. 92a tejże ustawy, bowiem tylko i wyłącznie decyzja przedsiębiorcy decyduje o zatrudnieniu osób współpracujących. Stąd też w art. 92c chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z brakiem właściwej organizacji pracy przedsiębiorstwa transportowego lub niewłaściwym doborem pracowników (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1004/16, dotyczący tej samej skarżącej spółki).
Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium odpowiednio wysokiej staranności. Wbrew wywodom skarżącej spółki należy uznać, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega m.in. na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. To przedsiębiorca wykonujący transport drogowy jest obowiązany do obmyślenia i wprowadzenia w życie takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy umowy usługi lub zlecenia. Tym bardziej, że jak to wynika z podanych na rozprawie przez pełnomocnika organu i z uzyskanych przez sąd z urzędu z internetowej centralnej bazy orzeczeń sądów administracyjnych informacji, zdarzenie, które skutkowało nałożeniem kary w niniejszej sprawie nie miało charakteru jednostkowego w przedsiębiorstwie prowadzonym przez Skarżącą spółkę. (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp z 22 lutego 2017r., II SA/Go 1004/16, czy wyrok WSA w Gorzowie Wlkp z 17 marca 2016r., II SA/Go 79/16). Organ słusznie wskazał, że okoliczność, iż trudno o osobisty nadzór pracodawcy nad kierowcą samodzielnie prowadzącym pojazd, nie można kwalifikować w kategoriach wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy. Samodzielne kierowanie pojazdu przez kierowcę jest bowiem typowe w tego rodzaju działalności a wyłączenie odpowiedzialności w sytuacji uznanej za typową godziłoby w specyfikę obowiązku nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem ustawy o transporcie drogowym, z którego przedsiębiorca winien się wywiązać. Wskazywane przez Skarżącego szkolenie kierowców, zaplanowanie trasy tak by kierowca miał czas na dojazd do miejsca rozładunku i odebranie wypoczynku, weryfikację czasu pracy kierowcy po powrocie ze zlecenia i zczytanie jego karty, ukaranie pracownika naganą z wpisem do akt za naruszenie nie są wystarczającymi rozwiązaniami organizacyjnymi, które mogłyby zwolnić pracodawcę z odpowiedzialności za naruszenia. Skoro działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych, podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom, na co wskazuje m.in. art. 5 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie powinien być świadomy odpowiedzialności z nią związaną i wprowadzać takie rozwiązania organizacyjne, które nie będą iluzoryczne a pozwolą skutecznie wywiązać się z nałożonych przez ustawodawcę zobowiązań w tym w zakresie zasad bezpieczeństwa świadczenia tego rodzaju usług.. Skarżąca spółka nie wykazała wystąpienia okoliczności ujętych przepisem art. 92c ust. 1 u.t.d. – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie byłby w stanie przewidzieć. Podkreślić należy, że celem sankcji określonych w u.t.d. jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (poprzez właściwy dobór kierowców i ułożenie planu ich pracy) a nie przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców. Podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków.
Przedłożone w toku postępowania administracyjnego przez stronę dokumenty nie wskazują, że w przedsiębiorstwie prowadzonym przez skarżącą spółkę podejmowane są działania, które w wypadku ich pełnego wdrożenia mogłyby zwolnić przewoźnika od odpowiedzialności za niektóre naruszenia wobec spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. Strona skarżąca nie wykazała, że zgodnie ze starannością właściwą dla profesjonalnego podmiotu podjęła takie działania, które zapobiegłyby tego rodzaju sytuacjom (w niniejszej sprawie korzystanie przez kierowców z magnesu zakłócającego prawidłowe wskazania tachografu) w praktyce. Nie jest wystarczające z uwagi na poczynione wyżej rozważania przeprowadzenie tylko szkoleń w zakresie regulacji prawnych dotyczących zasad wykonywania transportu przez kierowców oraz wyznaczenie czasu, który teoretycznie jest wystarczający do wykonania danego przewozu towaru. W przedmiotowej sprawie kierowca został zatrzymany do kontroli na drodze [...] marca 2016r. w miejscowości P., gdzie mieści się siedziba spółki ok. godz. 19.50. Jak podano w skardze w tym dniu od godz. 00:26 odbierał wypoczynek dzienny w P., gdzie mieści się siedziba spółki a wyjazd z rozładunkiem miał nastąpić [...] marca 2016r. pomiędzy 7:00 a 7:30 ( w piśmie z [...] marca 2016r. spółka wskazała, że rozładunek był zaplanowany na [...] marca 2016r. ok. godz. 7:00 – 7:30), trasa P. – S. to odległość 670 km. Skoro zatem został zatrzymany do kontroli niedaleko siedziby spółki, czyli dopiero wyruszył w trasę i miał już wówczas podłączony do tachografu niedozwolony magnes, a zarówno karta kierowcy jak i pamięć tachografu w dniu [...] marca 2016r. nie zarejestrowała żadnej aktywności kierowcy poza odpoczynkiem trudno uznać, by przedsiębiorca zapewnił jakikolwiek nadzór nad pracą kierowcy czy sprawdził pojazd przed wyjazdem w trasę. Tym bardziej, że tak jak w przedmiotowej sprawie naruszenie zostało dokonane przez pracownika, który, co wynika z załączonej przez spółkę umowy o pracę, został zatrudniony [...] marca 2016r., czyli trzy dni przed kontrolą, która wykazała naruszenie. Był więc pracownikiem nowym, który jak wynika z dokonanego naruszenia nie był właściwie przeszkolony i nadzorowany. To, że przepisy nie wskazują na obowiązek zapewnienia stałego telefonicznego kontaktu z kierowcą czy innych sposobów kontaktu z kierowcą w trasie, wbrew stanowisku skarżącej spółki nie stanowi przesłanki egzoneracyjnej. Kontakt telefoniczny z kierowcą w obecnych czasach nie jest działaniem skomplikowanym i służyć może nie tylko nadzorowi nad pracownikiem ale również zapewnić jego bezpieczeństwo. Niezrozumiałym więc jawi się pogląd wyrażony w skardze, że z uwagi na dużą ilość kierowców zatrudnionych w spółce jest to rozwiązanie w praktyce niemożliwe. Współczesna technika pozwala na wprowadzenie oprócz kontaktu telefonicznego również możliwość zamontowania GPS – u pozwalającego na bieżąco ustalić miejsce położenia samochodu, a to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek zapewnienia takiej organizacji pracy kierowców, by skłonni oni byli do podejmowania działań zgodnych z prawem a unikali wszelkich naruszeń. Braku możliwości sprawowania przez pracodawcę osobistego nadzoru nad pracownikiem nie można uznać jako "brak wpływu" lub "okoliczności, której nie można było przewidzieć". W świetle zgromadzonych dowodów należy wręcz stwierdzić, że spółka nie podejmowała ani też nie miała opracowanego i wdrożonego żadnego systemu kontroli nad kierowcami wykonującymi w ich imieniu przewóz towaru. Nie miała też skutecznego systemu kar za dokonane naruszenia. Zastosowana kara nagany z wpisem do akt nie wydaje się dla pracownika będącego kierowcą ciężarówki zbyt dolegliwa. System kar faktycznie w takich okolicznościach stosowany w przedsiębiorstwie winien być taki by wymuszał na kierowcach przestrzegania m. in czasu pracy i nie ingerowanie we wskazania tachografu. Warto w tym miejscu podkreślić, że nieprawidłowa jest wykładnia przepisu art. 92c u.t.d., zgodnie z którą wykonujący przewóz drogowy jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy (wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13). Zamontowanie przez kierowcę magnesu nie można uznać za okoliczność, na którą podmiot wykonujący transport - w niniejszej sprawie skarżąca spółka, nie miała wpływu, a samo naruszenie tj. założenie magnesu za zdarzenie, którego nie mogła przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności jaką powinna się wykazać przy zawodowym świadczeniu usług transportowych w oparciu o u.t.d.
Pozostałe przewidziane w pkt 2 i 3 ustępu 1 art. 92c u.t.d. przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodziły.
W ocenie Sądu nie są również zasadne pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa procesowego. Orzekające w niniejszej sprawie organy szczegółowo i wnikliwie uzasadniły fakt naruszenia przepisów dotyczących rejestrowania aktywności kierowcy zatrudnionego w przedsiębiorstwie skarżącej oraz oceniły zgromadzony materiał procesowy zgodnie z wymogami kodeksowymi. Organ przekonywująco wyjaśnił również, dlaczego wskazane przez stronę skarżącą okoliczności nie mogły skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności administracyjnej. Sąd powyższą ocenę w tym zakresie w całości podzielił. W przeprowadzonym postępowaniu wszelkie prawa i gwarancje strony zostały zachowane. Organy uwzględniły i dokonały prawidłowej oceny dokumentów przedłożonych przez stronę w toku postępowania, a nadto umożliwiły złożenie dodatkowych dowodów poprzez wystosowanie przez organ I instancji pisma z dnia 21 marca 2016 roku, zobowiązując stronę do udzielenia informacji i przesłania dokumentów mających ewentualny wpływ na ocenę spełnienia przesłanek z art. 92c u.t.d., a przez organ II instancji pisma z dnia 13 czerwca 2016r. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 74 i art. 80 k.p.a. Skoro zgromadzony materiał dowodowy przez organy wykazał w sposób jednoznaczny, że przewóz drogowy wykonywany był przez stronę skarżącą jako przedsiębiorcę z naruszeniem przepisów u.t.d., to zaistniały tym samym okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, a jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów załącznika nr 3 do u.t.d.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia warunki określone w art. 107 § 3 k.p.a. organ w sposób nie budzący wątpliwości przytoczył fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśnił jaki jest przedmiot postępowania, wskazał podstawę prawną i dowody na których się oparł, ocenił podniesione przez stronę zarzuty i umotywował swoje stanowisko.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło