III SA/Po 113/19

Dnia 17 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp.k w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia spółki [...] Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "strona") na postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") w [...] z [...] września 2018 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe postanowieniu zapadło w następującym stanie faktycznym. Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawione [...] sierpnia 2018 r. tytuły wykonawcze, nr [...] do [...], od [...] do [...], a także [...] oraz [...], obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami z [...] sierpnia 2018 r., nr od [...] do [...], o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, doręczono spółce [...] sierpnia 2018 r. Pismem z [...] sierpnia 2018 r. spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na przedawnienie dochodzonych roszczeń. Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2018 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie. Pismem z [...] września 2018 r. spółka złożyła skargi na wskazane powyżej czynności egzekucyjne, zarzucając naruszenie art. 26, art. 27 i art. 29 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") z uwagi na prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo braku ku temu podstaw. Strona wskazała, że w rzeczonych zajęciach wskazano zobowiązania, które uległy przedawnieniu. Postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...], Dyrektor II Oddziału ZUS w [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną objętą zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego nr [...] Na skutek złożonego zażalenia, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, DIAS wskazał, że zaskarżona czynność egzekucyjna nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1 pkt 12 lit. a u.p.e.a. Organ ten dochował przy tym wymogów, jakie dla tej czynności przewidziane zostały w art. 80 u.p.e.a. Odnosząc się do podnoszonego przez stronę naruszenia art. 26, art. 27, art. 29 i art. 61 u.p.e.a. DIAS stwierdził, że naruszenie tych przepisów nie może być przedmiotem postępowania w sprawie skargi złożonej w trybie art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko te zastrzeżenia, które odnoszą się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie ocenia się zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zresztą wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie takiej skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Argumentacja przedstawiana w tym względzie przez stronę mogła być podniesiona w zarzutach złożonych w trybie art. 33 u.p.e.a. bądź we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożonego w trybie art. 59 u.p.e.a. W skardze skierowanej do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, spółka zarzuciła naruszenie: - art. 26, art. 27 i art. 29 u.p.e.a., przez dokonanie czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, pomimo braku podstaw, - art. 61 w zw. z art. 59 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w szczególności dokonanie wskazanej czynności, pomimo braku podstaw do jego prowadzenia, skoro w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 2 u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji mogło nastąpić w razie ujawnienia majątku lub źródła dochodu przewyższającego kwotę wydatków egzekucyjnych, co w sprawie nie miało miejsca, - art. 80 u.p.e.a., przez jego zastosowanie i dokonania zajęcia prawa majątkowego, pomimo braku podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i dokonywania poszczególnych czynności, - art. 33 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania w stosunku do zobowiązań, które uległy przedawnieniu. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca w ramach kontrolowanej sprawy wystąpiła do organu egzekucyjnego ze skargą na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (art. 80 i nast. u.p.e.a). Środek ochrony prawnej, z którego skarżąca skorzystała, uregulowany jest w art. 54 u.p.e.a. Stosownie do zawartych tam regulacji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora (§ 1). Skargę tę wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o czynności egzekucyjnej (§ 4). Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., służy kontroli prawidłowości podejmowanych czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym są to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ocenie – w ramach skargi na czynności egzekucyjne – podlegają zatem działania organu egzekucyjnego, który ma obowiązek doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ramach tej skargi można podnosić wyłącznie takie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania danej czynności egzekucyjnej. Organ ograniczony jest do kontroli zgodności z prawem jedynie konkretnej, kwestionowanej czynności egzekucyjnej i to jedynie do jej aspektu formalnego, sprowadzającego się do zgodności z przepisami ustawy regulującymi sposób i formę jej dokonania, a nie merytorycznego (zasadności egzekucji). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność lub usuwa stwierdzone jej wady (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wskazać trzeba, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania. Środek ten ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne przysługujące zobowiązanemu środki zaskarżenia, jak zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji (art. 33 u.p.e.a), czy zażalenie (art. 17 u.p.e.a.; por. wyroki NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, dostępne w CBOSA, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe byłoby skuteczne kwestionowanie wszelkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora, czy tym bardziej – jak chce tego skarżąca – który służyłby kwestionowaniu dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej w ogóle. Wobec powyższego za nietrafne uznać trzeba podniesione zarzuty naruszenia art. 26, art. 27, art. 29, art. 33, czy art. 59 i art. 61 u.p.e.a. Przepisy tam ujęte, odnoszące się ogólnie rzecz ujmując do kwestii wszczęcia egzekucji administracyjnej i jej dopuszczalności, jak również oparta na nich argumentacja skarżącej – w której powołano się na przedawnienie dochodzonych obowiązków, brak doręczenia upomnienia, czy brak ujawnienia majątku lub źródła dochodu przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych – nie mogą być przedmiotem badania w trybie art. 54 u.p.e.a. Nie odnoszą się one do sposobu i formy dokonania tej konkretnej czynności egzekucyjnej, którą próbuje zakwestionować skarżąca. Choć rację ma spółka w tym, że organ egzekucyjny zobowiązany jest do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.), to – patrząc z perspektywy zobowiązanego – kwestionowaniu tej materii nie może służyć środek ochrony prawnej przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. Skarżąca powinna w tym względzie, jak słusznie zauważył DIAS, sięgnąć po środki przewidziane w art. 33 bądź w art. 59 u.p.e.a., wnosząc odpowiednio zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji bądź zmierzając do umorzenia prowadzonego postępowania. Jako że sama prawidłowość czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, w świetle wymogów określonych przede wszystkim w art. 80 i nast. u.p.e.a., nie budzi wątpliwości, brak jest przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), skargę oddalono.