III SA/Po 173/25

Dnia 3 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 roku przy udziale w charakterze uczestnika postępowania [...] Izby Aptekarskiej sprawy ze skargi Apteki [...] Sp. jawna w [...] na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia 30 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy na terenie powiatu [...] w 2025 r. oddala skargę Uchwałą z dnia 30 grudnia 2024 r., nr 30/167/24, wydaną na podstawie art. 94 ust. 3 i ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 686, dalej u.p.f.), w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy na terenie powiatu kościańskiego w 2025 r., Zarząd Powiatu Kościańskiego (dalej: Zarząd, organ): 1. wyznaczył wskazane apteki do pełnienia dyżurów na terenie powiatu kościańskiego w 2025 r. w porze nocnej od poniedziałku do soboty w godzinach od 20.00 do 22.00. 2. wyznaczył wskazane apteki do pełnienia dyżurów na terenie powiatu kościańskiego w 2025 r. w porze nocnej w niedziele oraz w inny dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 19.00 do 21.00. 3. Wyznaczył wskazane apteki do pełnienia dyżurów na terenie powiatu kościańskiego w 2025 r. w porze nocnej w dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 10.00 do 14.00. Na powyższą uchwałę [...] Sp. Jawna w [...] (dalej: skarżąca, spółka) wniosła skargę do WSA w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia dyżurów skarżącej: - w porze nocnej od poniedziałku do soboty w godzinach od 20.00 do 22.00; - w porze nocnej w niedziele oraz w inny dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 19.00 do 21.00; - w porze nocnej w dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 10.00 do 14.00. Skarżąca wskazała, że powyższa uchwała została doręczona stronie w dniu 10 stycznia 2025 r. Decyzji (powinno być: uchwale - uwaga Sądu) skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 94 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2024.686.t.j., dalej: P.f.) w związku z art. 92 P.f., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu Apteki do pełnienia dyżurów podczas gdy skarżąca nie dysponuje personelem fachowym (farmaceutami) pozwalającym na pracę Apteki w czasie wyznaczonych dyżurów; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a., Dz.U.2024.572.t.j.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że w przedmiotowej sprawie skarżąca w dniu 23 grudnia 2024 r. wystosowała do Zarządu pismo prostujące oświadczenie z dnia 5 grudnia 2024 r., w którym wprost wskazała, że złożenie poprzedniego oświadczenia o danej treści wynikało wyłącznie z błędnego zrozumienia treści pytań; 2) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uchwalenie uchwały wbrew podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadzie zobowiązującej Zarząd do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przed podjęciem uchwały, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym skarżącej, w sytuacji, gdy Zarząd nie wykonał wszystkich niezbędnych czynności w celu ustalenia dokładnej liczby zatrudnionych przez skarżącą farmaceutów, co doprowadziło do sytuacji, w której Apteka jest zobowiązana do pełnienia dyżurów pomimo braku personelu fachowego (farmaceutów) niezbędnego do pracy w wyznaczonych dodatkowych godzinach pracy Apteki (w ramach dyżurów); 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na braku wskazania w uzasadnieniu uchwały w sposób dostateczny i jednoznaczny faktów, które Zarząd uznał za udowodnione, podstawy prawnej uchwały, przepisów prawa poprzestając wyłącznie orzecznictwa dotyczącego nieaktualnego stanu prawnego. Strona skarżąca w uzasadnieniu zarzutu materialnoprawnego, skutkującego wyznaczeniem Apteki do pełnienia dyżurów, wskazała, że nie dysponuje ona personelem fachowym (farmaceutami) pozwalającym na pracę Apteki w czasie wyznaczonych dyżurów, wskazała ilość osób zatrudnionych nie tylko u strony skarżącej, ale także w innej aptece powiązanej osobowo ze stroną skarżącą. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca, działająca poprzez zawodowego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyznaczenia do pełnienia dyżurów Apteki ([...], nr [...]) oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych - zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § pkt 1 i 2 p.p.s.a. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu dokumentów na okoliczność zatrudnienia jednej osoby na stanowisku – farmaceuta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zaskarżona uchwała została podjęta po wyczerpaniu procedury, na podstawie art. 94 ust. 3 i ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne. Organ wskazał, że dokonał oceny możliwości kadrowych w wyznaczonych do dyżurów aptekach. Organ także w sposób bardzo szczegółowy odniósł się do wniosku dowodowego i opisał ilość osób zatrudnionych nie tylko u strony skarżącej, ale także w dwóch innych aptekach powiązanych osobowo ze stroną skarżącą. W aptekach tych funkcję kierownika apteki pełnią odpowiednio: A. G. oraz T. G. (k. 9 -10 odpowiedzi na skargę). W zakresie organizacji pracy apteki organ wskazał, że właściciel apteki posiada dwie apteki zlokalizowane na terenie [...], a w dniu 5 listopada 2024 r. otworzył kolejną aptekę w miejscowości [...] (gmina wiejska [...] w odległości 50 metrów od granicy miasta [...]). Pismem z dnia 20 maja 2025 roku Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska (dalej: WOIA) złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu sądowym na prawach strony. Jako podstawę prawną podany został art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich. Pismem z dnia 20 maja 2025 roku skarżąca wniosła replikę na odpowiedź na skargę organu. Podczas rozprawy dnia 3 czerwca 2025 r. Sąd wydał postanowienie o dopuszczeniu do udziału w charakterze uczestnika postępowania Wielkopolską Okręgową Izbę Aptekarską. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest wyżej opisana uchwała Zarządu Powiatu Kościańskiego z dnia 30 grudnia 2024 r. w sprawie wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów w porze nocnej i dyżurów w dni wolne od pracy na terenie powiatu kościańskiego w 2025 r. Zaskarżona uchwała jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. i który nie stanowi aktu prawa miejscowego (art. 94 ust. 18 P.f.). Nie budzi zatem wątpliwości, że uchwała ta podlega kognicji Sądu. W pierwszej kolejności przesądzić także należy, że skarżąca ma interes prawny, uprawniający ją do zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 107), gdyż jest właścicielem apteki, ujętej w uchwale, wyznaczonej do pełnienia dyżurów. Przy czym podkreślić należy, że samo stwierdzenie przez Sąd naruszenia postanowieniami zaskarżonego aktu interesu prawnego strony skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia skargi i przyjęcia, że kwestionowana uchwała narusza prawo. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r. sygn. II OSK 2298/15, CBOSA). Natomiast powyższe determinuje zakres kontroli legalności zaskarżonej uchwały, która nie może przekroczyć granic indywidualnej legitymacji skargowej podmiotu skarżącego. W tym miejscu należy wskazać, że WSA postanowieniem wydanym dnia 3 czerwca 2025r. dopuścił do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Wielkopolską Okręgową Izbę Aptekarską. Zgodnie z treścią art. 33 § 2 zd. 1 w zw. z art. 9 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym, udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli sprawy te dotyczą zakresu jej statutowej działalności. W toku niniejszego postępowania sądowego wniosek o dopuszczenie do udziału w nim w charakterze uczestnika złożyła Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska, stanowiąca jednostkę organizacyjną samorządu zawodu farmaceuty na szczeblu wojewódzkim, do której podstawowych zadań należy reprezentacja zawodowych, społecznych i gospodarczych interesów tego zawodu (art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich). Status prawnopodmiotowy Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej jako organizacji społecznej w rozumieniu art. 25 § 4 p.p.s.a został wykazany. Jest to niewątpliwie organizacja społeczna o charakterze zawodowym, pełniąca z mocy ustawy funkcję samorządu zawodowego farmaceutów jako osób wykonujących zawód zaufania publicznego. Nie budzi także wątpliwości realizacja warunku związku sprawy, której dotyczy niniejsze postępowanie, z zakresem statutowej działalności Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej jako organizacji społecznej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1, 5 i 6 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich do podstawowych zadań samorządu zawodu farmaceuty należą: reprezentowanie zawodu farmaceuty i obrona jego interesów; sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu; współdziałanie z organami administracji publicznej, związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Ponadto zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 11 ww. ustawy powyższe zadania samorząd zawodu farmaceuty wykonuje w szczególności przez występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków izb aptekarskich (postanowienie NSA z 27 maja 2024r., II GSK 1995/21, Legalis nr 3086301). Procedura związana z wydaniem zaskarżonej uchwały zawarta jest w art. 94 P.f. W tym miejscu zauważyć należy, że treść art. 94 P.f została znowelizowana na mocy ustawy zmieniającej P.f., która w tym zakresie weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Na mocy tej nowelizacji zmieniono zasady wyznaczania dyżurów aptek ogólnodostępnych, dając pierwszeństwo zasadzie dobrowolności, zaś dopiero przy braku zgłoszeń, określono reguły wyznaczania przymusowego aptek i określono zasadę odpłatności tak wyznaczanych dyżurów ze środków NFZ. Nie uległa natomiast zmianie sama zasada wyznaczania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który powinien być dostosowany do potrzeb ludności powiatu i pozwalać na realizację przez apteki zadań określonych w art. 87 ust. 2 P.f. W myśl zaś art. 87 ust. 2 P.f. apteka ogólnodostępna jest przeznaczona do: 1) zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8; 2) zapewnienia świadczenia ludności usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty, oraz sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym w pierwszej kolejności zarząd powiatu uwzględnia rozkład godzin pracy aptek, zgłoszony mu w trybie at. 94 ust. 2 P.f. W przypadku jednak, gdy praca aptek ogólnodostępnych na terenie powiatu, którego siedzibą jest miasto liczące nie więcej niż 40 tys. mieszkańców, nie gwarantuje zaspokojenia potrzeb ludności w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy, zarząd powiatu wyznacza, w drodze uchwały, aptekę ogólnodostępną do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, o czym stanowi art. 94 ust. 3 P.f. Uchwała taka jest wydawana na okres jednego roku kalendarzowego i określa dni oraz godziny pełnienia dyżurów przez aptekę ogólnodostępną prowadzoną przez określonego przedsiębiorcę. Stosownie do art. 94 ust. 4 P.f. zarząd powiatu informuje podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne na terenie tego powiatu, indywidualnie albo zbiorowo, co najmniej na 21 dni przed dniem wydania takiej uchwały, o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, wskazując dni i godziny, w jakich mają być pełnione te dyżury. W przypadku, gdy określony podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną zgłasza gotowość do pełnienia dyżurów przez prowadzoną przez siebie aptekę, we wskazanych przez siebie dniach i godzinach zgodnych z dniami i godzinami określonymi na podstawie ust. 4, w terminie 7 dni od dnia doręczenia powyższej informacji przekazuje zarządowi takie zgłoszenie wraz z oświadczeniem osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3; oświadczenie to składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 94 ust. 5 P.f.). Przy czym zarząd powiatu dokonuje wyboru apteki ogólnodostępnej, która zostanie wyznaczona do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy, biorąc pod uwagę: 1) potrzeby mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej; 2) lokalne uwarunkowania geograficzne i demograficzne oraz położenie lokalu apteki ogólnodostępnej; 3) możliwość zapewnienia przez podmiot prowadzący aptekę ogólnodostępną asortymentu określonego w pkt 1 oraz liczby personelu dostosowanej do zapewniania potrzeb określonych w pkt 1 (art. 94 ust. 7 P.f.). Ponadto, stosownie do art. 94 ust. 8 P.f., do pełnienia dyżurów w porze nocnej lub dyżurów w dni wolne od pracy nie wyznacza się apteki ogólnodostępnej, jeżeli wobec podmiotu, który ją prowadzi: 1) toczy się postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki; 2) w okresie 3 lat poprzedzających rok, w którym ma być pełniony dyżur, wydano: a) ostateczną decyzję w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, b) ostateczną decyzję w przedmiocie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w prowadzeniu działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, c) prawomocne orzeczenie zakazujące wykonywania działalności gospodarczej objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Natomiast stosownie do art. 94 ust. 9 pkt 2 P.f., w przypadku braku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej w sposób, o którym mowa w ust. 5, lub w przypadku zgłoszenia apteki ogólnodostępnej niespełniającej kryteriów, o których mowa w ust. 7, zarząd powiatu wyznacza do pełnienia dyżurów inną aptekę ogólnodostępną, biorąc pod uwagę kryteria określone w ust. 7 i 8. Przed podjęciem tej uchwały osoba uprawniona do reprezentowania podmiotu prowadzącego aptekę ogólnodostępną, w terminie 7 dni od dnia wezwania przez zarząd powiatu, składa oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o niezachodzeniu okoliczności, o których mowa w ust. 8, oraz że w wyznaczanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w ust. 7 pkt 3 (art. 94 ust. 10 P.f.). Jednakże w przypadku uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawdziwości okoliczności wskazanych w tym oświadczeniu zarząd powiatu może wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego z wnioskiem o potwierdzenie tych okoliczności. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny udziela zarządowi powiatu odpowiedzi niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 94 ust. 11 P.f.). Zarząd powiatu niezwłocznie przekazuje kopię uchwały, o której mowa w ust. 3, lub jej zmian, w przypadku, o którym mowa w ust. 21, właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi farmaceutycznemu, dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oraz aptece ogólnodostępnej wyznaczonej do pełnienia dyżurów (ust. 12). Pełnienie dyżurów na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 3, przez aptekę ogólnodostępną podlega finansowaniu ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, z wyjątkiem pełnienia ich w zakresie godzinowym rozszerzonym zgodnie z ust. 9 pkt 3 lit. b - w takim przypadku powiat finansuje, z własnych środków, pełnienie tych dyżurów w zakresie wykraczającym ponad zakres godzinowy wynikający z art. 2 pkt 73 lub 74 (ust. 13). W stanie faktycznym sprawy Zarząd dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności. I tak: - poinformował podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne w powiecie kościańskim o obowiązku przekazania Zarządowi rozkładu godzin pracy aptek na 2025 r.; - przeprowadził analizę potrzeb mieszkańców Powiatu Kościańskiego w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze, w tym leki recepturowe, wyroby medyczne oraz pozostałe produkty aptek ogólnodostępnych oraz w zakresie świadczenia usług farmaceutycznych i sprawowania opieki farmaceutycznej (art. 94 ust. 9 pkt 3 P.f.); - na podstawie art. 94 ust. 4 P.f., poinformował podmioty prowadzące apteki o potrzebie wyznaczenia apteki ogólnodostępnej do pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy; - na podstawie art. 94 ust. 10 w związku z art. 94 ust. 9 pkt 2 P.f., zawiadomił podmioty prowadzące apteki na terenie miasta Kościan o konieczności wyznaczenia aptek ogólnodostępnych do pełnienia dyżurów oraz wezwał do złożenia oświadczeń, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 94 ust. 8 P.f. oraz że w zgłaszanej aptece ogólnodostępnej spełnione są wymagania, o których mowa w art. 94 ust. 7 pkt 3 P.f.; - zwrócił się z wnioskiem do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w Poznaniu (dalej: Inspektor) o potwierdzenie okoliczności wskazanych w oświadczeniach złożonych Zarządowi Powiatu; - na posiedzeniu w dniu 30 grudnia 2024 r. podjął uchwałę. Zdaniem Sądu zarzuty skargi są niezasadne. Skarżąca - z perspektywy materialnoprawnej - zarzuca organowi naruszenie art. 94 ust. 7 P.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wyznaczeniu Apteki do pełnienia dyżurów we wskazanym w zaskarżonej uchwale zakresie podczas gdy skarżąca nie dysponuje personelem fachowym (farmaceutami) pozwalającym na pracę Apteki w czasie wyznaczonych dyżurów. Biorąc pod uwagę wyżej wskazany stan prawny WSA podkreśla, że zanim organ podjął zaskarżoną uchwałę dokonał wszelkich wymaganych prawem czynności. Postąpił więc zgodnie z wyżej opisanymi normatywnymi wzorcami procesowymi. Pismem z dnia 26 listopada 2024 r. organ w związku z brakiem zgłoszeń aptek ogólnodostępnych położonych na terenie miasta Kościana do pełnienia dyżurów, w trybie art. 94 ust. 9 pkt pkt 2 P.f., wyznaczył [...], położoną w [...], [...] do pełnienia dyżurów w określonych terminach. W uzasadnieniu tego pisma przedstawił argumenty uzasadniające potrzebę wyznaczenia dyżurów w wysokości określonej w tym piśmie powołując się m.in. na bliską lokalizację SPZOZ w [...], w którym udzielane są świadczenia zarówno w porze nocnej, jak i w dni świąteczne. Ponadto przeprowadzona została analiza potrzeb mieszkańców powiatu w zakresie zaopatrzenia w produkty lecznicze. Organ wezwał w powyższym piśmie osobę upoważnioną do reprezentacji podmiotu prowadzącego aptekę do złożenia oświadczenia w trybie art. 94 ust. 7 i ust. 8 P.f. Organ pouczył też, iż oświadczenie złożone będzie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 233 § 6 k.k.). Przede wszystkim zauważenia wymaga, że organ zobowiązany był podjąć przedmiotową uchwałę, gdyż wynikało to z analizy potrzeb mieszkańców powiatu kościańskiego (art. 94 ust. 3 P.f., akta administracyjne – bez numeracji). Zgodnie z ww. analizą godziny pracy aptek ogólnodostępnych funkcjonujących w powiecie nie gwarantowały zaspokojenia potrzeb ludności w produkty farmaceutyczne w porze nocnej oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Stanowisko zaś, że wyznaczone apteki ogólnodostępne winny mieć siedzibę w [...] podyktowane było faktem funkcjonowania w tym mieście Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej (w bliskiej odległości od apteki). Powyższe argumenty nie budzą zastrzeżeń Sądu, skoro najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w dzień wolny od pracy i w porze nocnej (art. 94 ust. 1 P.f.) staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w szczególnych warunkach. Chodzi przy tym o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku (por. wyrok WSA w Białymstoku z 27 marca 2025, II SA/Bk 357/25, Legalis nr 3199014). Podkreślenia też wymaga, że zanim organ podjął zaskarżoną uchwałę, dokonał zgodnie z wyżej wskazanymi wzorcami normatywnymi, szczegółowej analizy sytuacji funkcjonujących, na terenie miasta Kościan, aptek, tzn. ich ilości i możliwości w zakresie pełnienia dyżurów w porze nocnej i w dni wolne od pracy. Swoje ustalenia organ oparł na podstawie wyjaśnień uzyskanych od podmiotów prowadzących te apteki. Jak wynika zaś z akt sprawy, zgłoszenia gotowości pełnienia dyżurów w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy nie wpłynęły od żadnej z aptek ogólnodostępnych spośród 20 funkcjonujących na terenie Powiatu Kościańskiego, ani także od podmiotów prowadzących aptekę zlokalizowaną poza terenem miasta Kościan (k. 2 akt administracyjnych). Organ wskazał, że w Kościanie funkcjonuje 12 aptek. Apteki sieci - [...] przesłały oświadczenia o niemożności pełnienia dyżurów w związku z toczącymi się przeciwko nim postępowaniom. Przy tworzeniu harmonogramu dyżurów wskazano więc 9 aptek, wśród nich 4 aptekom (w tym skarżącej) przypadły po dwa święta. Ośmiu aptekom wyznaczono dyżury w okresie 6 tygodni w roku, natomiast jednej aptece – w wymiarze 5 tygodni w roku (k. 8 akt administracyjnych). Podkreślić należy, że wyznaczono dyżury stronie skarżącej (tak jak i innym aptekom): - w porze nocnej od poniedziałku do soboty w godzinach od 20.00 do 22.00; - w porze nocnej w niedziele oraz w inny dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 19.00 do 21.00; - w porze nocnej w dzień wolny od pracy (święto) w godzinach od 10.00 do 14.00. Skarżąca złożyła dwa oświadczenia tj. dnia 5 grudnia 2024r. oraz 20 grudnia 2024r. Ponadto w piśmie z dnia 20 grudnia 2024r. skarżąca wskazała - tłumacząc zmianę treści oświadczenia brakiem zrozumienia - że nie dysponuje personelem fachowym, który mógłby pracować w aptece w godzinach dyżuru w porze nocnej i w dni wolne od pracy. W konkluzji skarżąca wskazała, że nie są spełnione wymagania o których mowa w art. 94. ust. 7 pkt 3 P.f. (akta administracyjne - bez numeracji). Sąd zwraca uwagę na treść oświadczenia złożonego w piśmie z dnia 5 grudnia 2024r. T. G. (wspólnik przedsiębiorcy - [...] Sp. Jawna w [...]) po wypełnieniu formularza oświadczenia w trybie art. 94 ust. 10 P.f. własnoręcznie dopisał: "Apteka posiada fachowy personel ale nie w dostatecznej ilości, takiej która umożliwi pełnienie dyżurów nocnych. Żaden z zatrudnionych magistrów farmacji nie wyraził zgody na dodatkową pracę w porze nocnej, święta i dni wolne od pracy." (k. 13 v. akt administracyjnych). Z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, że w Aptece - w dniu składania powyższego oświadczenia – było zatrudnionych co najmniej dwóch magistrów farmacji. Natomiast argument przemawiający zdaniem skarżącej za brakiem możliwości pełnienia dyżurów w porze nocnej wynika z okoliczności braku wyrażenia zgody przez zatrudnionych magistrów farmacji. Okoliczność dotycząca ilości farmaceutów została wskazana przez stronę w skardze (por. k. 7 akt sądowych). Na marginesie należy wskazać, że przedłożona jako załącznik do skargi umowa o pracę z dnia 29 listopada 2024r. wskazuje w pkt 6, że termin rozpoczęcia pracy B. S. na stanowisku kierownika apteki to 1 luty 2025 r., a więc w okresie po podjęciu zaskarżonej uchwały. Sąd jednoznacznie stwierdza, że okoliczność "braku zgody" personelu apteki nie jest normatywną przesłanką wyłączającą obowiązek normatywny zawarty w art. 94 ust. 1 Pr.f. W tym miejscu - w aspekcie dowodowym - WSA wskazuje, że jak wynika z jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 10 lutego 2015 r., I OSK 2574/14, LEX nr 1657913). Postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi być rozumiane zawężająco, celem zaś art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. V, Warszawa 2021, art. 106). Sąd w rozpoznawanej sprawie takich wątpliwości nie miał. WSA wskazuje, że w sytuacji gdy do pełnienia dyżurów dobrowolnie nie zgłosiła się żadna apteka spełniająca kryteria ustawowe, organ zobligowany był dyżury rozdzielić między apteki spełniające te kryteria. Realizując ustawowy obowiązek organ zachował więc wszelkie kryteria ustawowe, w tym zdaniem Sądu uczynił to z zachowaniem zasady proporcjonalności przejawiającej się w dbałości, aby obowiązki o charakterze publicznym zostały nałożone na poszczególne podmioty w niezbędnym zakresie, bez nieuzasadnionego uprzywilejowania któregokolwiek z nich. Rozdzielając obowiązki związane z dyżurami na 9 aptek zasady tej nie naruszył. Określone zatem w zaskarżonej uchwale obciążenie żadnej z aptek, w tym apteki skarżącej, nie może być uznane za nadmierne ani także nieproporcjonalne (w przypadku dyżuru w porze nocnej (poza świętami) wynosi on 2 godziny, a w dni świąteczne – 4 godziny). Trafnie przy tym podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, że decyzję o tym, która apteka ogólnodostępna ma zostać wyznaczona w trybie art. 94 ust. pkt 3 P.f. podejmuje zarząd powiatu, dokonując wyboru dostępnymi sobie środkami i metodami oraz biorąc pod uwagę kryteria ustawowe. Podkreślić należy, że ustawodawca zobowiązał kierownika apteki ogólnodostępnej do takiej organizacji pracy w aptece (art. 88 ust. 1 w związku z ust. 5 pkt 1 lit. b i ust. 5 pkt 4 lit. b i lit. f P.f.), by ta placówka ochrony zdrowia publicznego mogła wykonywać usługi farmaceutyczne, o których mowa w art. 86 ust. 2 P.f. Zgodnie z art. 86 ust. 2 P.f. nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca sprawowania opieki farmaceutycznej, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zawodzie farmaceuty (Dz. U. z 2022 r. poz. 1873 oraz z 2023 r. poz. 1234 i 1972), świadczenia usług farmaceutycznych, o których mowa w art. 4 ust. 3 tej ustawy, i wykonywania zadań zawodowych, o których mowa w art. 4 ust. 4 pkt 1, 2, 4-10 i 13-16 tej ustawy. Przyjęcie zatem (jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 2343/23) odpowiednich rozwiązań, zapewniających właściwą realizację ustawowych obowiązków, jest warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem. Rzeczą podmiotu prowadzącego aptekę jest zatem takie dostosowanie wewnętrznych regulacji i taki sposób zarządzania apteką, by możliwe było wykonywanie nałożonych na nią obowiązków o charakterze publicznym. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1338/10; z 14 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1559/14; z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1789/18; z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 288/19; z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 252/19 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażany jest pogląd, że rozkład godzin pracy powinien zarówno być dostosowany do bieżących, codziennych potrzeb ludności na powszechne wykonywane przez apteki ogólnodostępne usługi, świadczone w zwykłych warunkach jak i nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć. Wspomniany rozkład powinien uwzględniać także przypadki szczególne, niezwiązane bezpośrednio z zaspokajaniem zwykłych, codziennych potrzeb w zakresie zaopatrzenia w leki, w tym zapewniać jak najlepszą dostępność świadczeń aptecznych w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy, gdy nie funkcjonują ogólnodostępne apteki. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 stycznia 2020 r. (sygn. akt II GSK 1405/19): "Analiza art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego prowadzi do wniosku, że należy rozróżnić rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych w zwykłych warunkach oraz w sytuacjach nadzwyczajnych. W pierwszym przypadku zastosowanie ma kryterium potrzeb ludności, które należy uwzględniać przy ustalaniu godzin pracy aptek, tak by możliwe było zaspokojenie oczekiwań społeczności lokalnej. Z kolei w przypadkach wymienionych w drugiej części zdania zawartego w art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w szczególnych warunkach. Przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w porze nocnej i dni wolne od pracy nie sposób uwzględnić potrzeb ludności, gdyż nie można przewidzieć prawdopodobieństwa pojawienia się zdarzeń zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka. W tym wypadku chodzi o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku.". (wyrok NSA z 13.02.2024 r., II GSK 1363/20, LEX nr 3697840). Odnosząc się do problematyki wolności prowadzenia działalności gospodarczej – także w aspekcie prowadzenia aptek – wskazać należy, że wolność ta podlega konstytucyjnym oraz ustawowym ograniczeniom. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3374/17, prowadzenie działalności gospodarczej w formie aptek jest prawem, a nie obowiązkiem podmiotów gospodarczych, które podejmując się prowadzenia danej działalności, powinny się kierować rachunkiem ekonomicznym, przy uwzględnieniu jednak specyfiki i dodatkowych obciążeń, jakie z danego rodzaju działalnością się wiążą. Każdy zatem podmiot decydujący się na prowadzenie regulowanej działalności aptekarskiej, powinien mieć świadomość, że działalność ta musi być prowadzona zgodnie z przepisami prawa, w tym uchwałami podejmowanymi na podstawie art. 94 ust. 3 P.f. Jednym zaś z takich obowiązków jest obowiązek pełnienia dyżurów w porze nocnej lub w dni wolne od pracy. Sąd w składzie niniejszym w pełni przychyla się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 3848/17, że nie można uwolnić się z tego obowiązku podnosząc argumenty dotyczące organizacji i szczególnych warunków pracy apteki, czy osiąganego w takich porach pracy apteki wyniku ekonomicznego. Skoro apteki są placówkami ochrony zdrowia publicznego i ich zadaniem jest świadczenie pełnego zakresu usług farmaceutycznych wymienionych w art. 86 P.f., to ich dyżury w porze nocnej czy też w dni wolne od pracy stanowią formę realizacji ustawowego obowiązku zapewnienia dostępu do usług farmaceutycznych, w tym leków ratujących zdrowie i życie. W sytuacji braku zgłoszenia przez podmioty prowadzące apteki ogólnodostępne gotowości do pełnienia dyżurów przez prowadzone przez nie apteki zarząd powiatu zobowiązany jest na mocy art. 94 ust. 3 w związku z ust. 9 pkt 2 P.f. wyznaczyć apteki do pełnienia tych dyżurów. Nie budzi wątpliwości, że każdy mieszkaniec powiatu winien mieć zapewnioną dostępność do świadczeń realizowanych przez apteki ogólnodostępne także w godzinach nocnych i w dni wolne od pracy. Jeszcze raz powtórzyć należy, że działalność aptek jest szczególną działalnością gospodarczą, która ma zmierzać nie tylko do osiągnięcia efektu gospodarczego, ale też służyć ochronie zdrowia, wartości szczególnie chronionej na podstawie art. 68 ust. 1 - 3 Konstytucji RP. Przyjęcie odmiennej interpretacji przepisów P.f. mogłoby bowiem prowadzić do sytuacji, w której stałoby się niemożliwe zaspokojenie gwarantowanych konstytucyjnie potrzeb mieszkańców związanych z ich prawem do ochrony zdrowia. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Organ przeprowadził postępowanie w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa. Organ nie naruszył także zasady proporcjonalności nakładając dodatkowe obowiązki na skarżącą. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.