III SA/Po 194/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. D. D. złożył do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2015 r., ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł. W petitum skargi wniesiono o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek strona wskazała, że wraz z małżonką utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego, mając na utrzymaniu czworo uczących się dzieci, w tym dwoje małoletnich. W dniu [...] lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął przeciw skarżącemu postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania zwrotu pobranych dopłat rolnośrodowiskowych za lata 2011-2014, zajmując rachunek bankowy. Skarżący podniósł, że zastosowany środek egzekucyjny uniemożliwia dokonanie niezbędnych wydatków związanych z uprawą gruntów oraz przeprowadzenie zasiewów, co w przyszłości może pozbawić skarżącego środków utrzymania. Skarżący podkreślił także, że posiada zobowiązania bankowe i zaniechanie ich spłaty może doprowadzić do upadku prowadzonego gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd może - na wniosek skarżącego - wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w powyższym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jedną z przesłanek stanowiących podstawę dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, co oznacza możliwość wystąpienia takiej szkody, zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei o drugiej z przesłanek, a więc o trudnych do odwrócenia skutkach zaskarżonego aktu lub czynności, mówić można tylko w odniesieniu do takich prawnych lub faktycznych ich następstw, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy jednakże zauważyć, że o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności Sąd orzeka na wniosek skarżącego, przez co to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia tego wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie tej ochrony należy do strony postępowania, która winna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia jednej z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, CBOSA). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w odniesieniu do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, CBOSA). Złożony wraz ze skargą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji. Strona skarżąca we wniosku tym wywodzi co prawda, że egzekucja orzeczonych kwot, uznanych za nienależnie pobrane płatności, może doprowadzić do upadku prowadzonego przez nią gospodarstwa rolnego, co w ocenie tut. Sądu należy rozpatrywać w kontekście zaistnienia jednej z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., jednakże ogólnikowe twierdzenia skarżącego na poparcie tego twierdzenia nie pozwalają przyjąć, że takie niebezpieczeństwo rzeczywiście zachodzi. Skarżący nie wykazał żadnych konkretnych okoliczności faktycznych świadczących o możliwości wystąpienia opisanej przez niego sytuacji. W tym miejscu należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd bierze pod uwagę nie tylko okoliczności wskazane we wniosku ale także wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 209/08, CBOSA). Wiadomym jest tut. Sądowi z urzędu, że skarżący występując w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy, wskazał na osiąganie miesięcznych dochodów z gospodarstwa rolnego – wraz z małżonką – w łącznej wysokości [...] zł netto. Wnioskodawca wraz z żoną posiada dom o powierzchni [...] m2 o wartości ok. [...] zł, nieruchomość rolną o łącznej powierzchni [...] ha, w tym grunty orne o powierzchni [...] ha, o łącznej wartości [...] zł, zabudowania gospodarskie o wartości [...] zł, a także inwentarz żywy w ilości [...] sztuk bydła. Wnioskodawca posiada także majątek ruchomy, na który składają się samochody osobowe i maszyny rolnicze, o łącznej wartości [...] zł. Ponadto, wnioskodawca zadeklarował wierzytelność za mleko od [...] w wysokości [...] zł miesięcznie oraz miesięczne wydatki i zobowiązania na kwotę ok. [...] zł. Uwzględniając powyższe w ramach rozważań, co do zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy stwierdzić, że przedstawiona na potrzeby prawa pomocy sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego rodziny nadal nie pozwala przyjąć oceny, co do niebezpieczeństwa spowodowania u skarżącego znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w postaci upadku prowadzonego gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie orzeczona wobec skarżącego kwota zobowiązań pieniężnych w łącznej wysokości [...] zł - dochodzona w trybie egzekucji - jest znaczna. Skarżący wykazuje jednakże wysokie, stałe miesięczne dochody i posiadany majątek, w tym majątek ruchomy, o dużej wartości. W dalszym ciągu brakuje przy tym informacji o wysokości rzeczywistych wydatków jakie skarżący musi poczynić w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym, a które w jego argumentacji stanowią punkt centralny dla wywiedzenia wniosku o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych powyżej informacji nie sposób także wywnioskować jakimi kwotami pieniędzy – z uwzględnieniem dokonanego zajęcia rachunku bankowego, w tym kwot wolnych od zajęcia - skarżący rzeczywiście dysponuje i czy kwoty te są wystarczające na pokrycie rzeczonych wydatków. Braki te uniemożliwiają tut. Sądowi dokonanie pełnej oceny złożonego wniosku i stwierdzenie czy faktycznie zachodzi jedna z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Trzeba w tym miejscu wskazać również, że po pierwsze - wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14, CBOSA). W tym stanie rzeczy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.