III SA/Po 221/25

Dnia 24 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi R. Z. na czynność Komendanta Policji z dnia 27 stycznia 2025r. w przedmiocie odebrania zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni palnej oddala skargę. R. Z. wniósł skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z 27 stycznia 2025 r. w przedmiocie odebrania zaświadczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z 22 marca 2021 r. nr [...] uprawniającego do nabycia jednej sztuki broni palnej sportowej centralnego zapłonu z lufą gwin. o kal. do 12 mm do celów kolekcjonerskich. Jako podstawę prawną czynności w pokwitowaniu odebrania zaświadczenia powołano art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485 ze zm.), dalej" ustawa", wskazując m. in., że stanowi on, iż Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 (przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe, nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia), do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. W skardze zarzucono: 1. naruszenie art. 19 ust. 1a ustawy przez jego błędną wykładnię i realizację czynności bez podstawy prawnej i faktycznej; w tym kontekście w uzasadnieniu skargi wskazano, że: a) zaskarżoną czynność z 27 stycznia 2025 r. odebrania zaświadczenia dokonano przed doręczeniem skarżącemu postanowienia o przedstawieniu mu zarzutów co do popełnienia przestępstw z art. 190 § 1, art. 216 § 1 i art. 217 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.), dalej: K.k.", i przesłuchaniem go w charakterze podejrzanego (co nastąpiło 4 lutego 2025 r.), co uniemożliwiło organowi ustalenie istnienia przesłanek odebrania zaświadczenia z art. 19 ust. 1a ustawy; b) skarżący nie stanowi zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy); kwestia ta powinna być ustalona dopiero po wszechstronnej analizie wszystkich okoliczności sprawy, w tym: (-) treści postanowienia o przedstawieniu skarżącemu zarzutów, (-) okoliczności, w jakich doszło do popełnienia zarzucanych mu czynów (skarżący opisał je w skardze do organu z 7 lutego 2025 r., a następnie w skardze do Sądu), (-) treści złożonych wyjaśnień, (-) dotychczasowej postawy w życiu zawodowym i prywatnym; c) art. 19 ust. 1a ustawy jedynie umożliwia, ale nie zobowiązuje Policji do odebrania zaświadczenia; d) skarżącemu 19 marca 2021 r. wydano pozwolenie na broń palną do celów kolekcjonerskich, ale nie wydano decyzji o odebraniu zaświadczenia; 2. powołanie wadliwej treści art. 19 ust. 1a ustawy wprowadzającej w błąd przez swą wybiórczość. Skarżący wniósł o: 1. zwrot odebranego mu zaświadczenia; 2. doręczenie prawidłowego pouczenia o treści art. 19 ust. 1a ustawy; 3. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc, co następuje. Skarżący legitymuje się pozwoleniem na posiadanie broni palnej centralnego zapłonu z lufami gwintowanymi o kalibrze do 12 mm do celów kolekcjonerskich, wydanym przez Komendanta Wojewódzkiego Policji na podstawie przepisów ustawy. Pismem z 16 stycznia 2025 r. Komendant Komisariatu Policji w [...] poinformował Wydział Postępowań Administracyjnych KWP w [...] (WPA), że 15 stycznia 2025 r. w prowadzonym przez ten Komisariat postępowaniu przygotowawczym [...] wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutu wobec skarżącego, podejrzanego o dokonanie przestępstwa z art. 190 § 1, art. 216 § 1 i art. 217 § 1 zw. z art. 11 § 2 K.k. W związku z tym WPA realizując zadania wynikające z art. 19 ust. 1a ustawy pismem z 20 stycznia 2025 r. zwrócił się do policjantów Komisariatu Policji [...] o odebranie od skarżącego zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni. W dniu 27 stycznia 2025 r. zaświadczenie zostało za pokwitowaniem odebrane skarżącemu. Materialnoprawną podstawę działania organu stanowił przepis art. 19 ust. 1a ustawy stanowiący, że Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Skarżący nie posiada zakupionej i zarejestrowanej broni palnej, niemniej jednak na podstawie przedmiotowego zaświadczenia mógł w każdej chwili ją bez problemu nabyć. Zaświadczenie to co prawda nie przyznaje i nie stwierdza uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz potwierdza istnienie uprawnienia przyznanego wcześniej w decyzji. Zaświadczenie wydawane jest na wniosek zainteresowanego i uprawnia do nabycia określonego w pozwoleniu rodzaju broni i amunicji do tej broni oraz określonej w nim liczby egzemplarzy broni wraz z amunicją. Ma więc charakter wtórny wobec pozwolenia na broń wydanego w formie decyzji administracyjnej i stanowi jego swoiste dopełnienie. Dopiero ono bowiem uprawnia adresata decyzji o pozwoleniu na broń do nabycia określonego w niej rodzaju broni i liczbie egzemplarzy, stanowiąc dokument pośrednio potwierdzający legalność posiadania broni. Organ w efekcie zastosowania reguł celowościowych art. 19 ust. 1a ustawy dokonał jego interpretacji rozszerzającej i zatrzymał dokument potwierdzający legalność posiadania broni (zaświadczenie) w sytuacji, gdy jego posiadacz nie zrealizował jeszcze potwierdzonego tym dokumentem uprawnienia do zakupu broni. Powołany przepis, przez użyte w nim sformułowanie "Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję (...)", świadczy o uznaniowości organu w podjęciu opisanej nim czynności, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Spełnienie przesłanki, o której stanowi powołany przepis jest jedynie punktem wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zgodnie z jego treścią pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe i za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest w polskim porządku prawnym ściśle reglamentowane i podlega restrykcyjnej ocenie. Należy je traktować jako rodzaj przywileju, a nie jako prawo podmiotowe. Od osoby posiadającej takie pozwolenie wymaga się kwalifikowanych cech charakteru i zachowania niebudzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która wchodzi w konflikt z prawem takiej rękojmi nie zapewnia, jest ona niewiarygodna, co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy (por.: wyroki o sygn. akt II OSK 1351/20 i II GSK 1057/22). Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wskazuje przesłankę zabezpieczenia broni, jaką jest prowadzenie postępowania karnego m. in. o przestępstwo umyślne. W związku z faktem, że aktualnie prowadzone jest przeciwko skarżącemu postępowanie karne o tego rodzaju przestępstwo, przesłanka ta została spełniona. Potwierdzenie prowadzenia postępowania przygotowawczego o czyn z art. 190 § 1 (groźba karalna) w zb. z art. 216 § 1 (znieważenie) w zb. z art. 217 § 1 (naruszenie nietykalności cielesnej) w zw. z art. 11 § 2 K.k. świadczy o tym, że skarżący może stanowić zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Zdaniem organu wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma pierwszeństwo nad interesem skarżącego polegającym na pozostawieniu mu prawa ewentualnego dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie. Skoro bowiem przeciwko skarżącemu toczy się postępowanie karne o przestępstwa przeciwko wolności oraz przeciwko czci i nietykalności cielesnej, to jego zachowanie, choć niepotwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie zarzutów popełnienia wskazanych przestępstw osobie posiadającej broń palną uzasadnia bowiem obawę użycia jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 588/23). Nie można bowiem wykluczyć, że posiadając broń palną, którą można zakupić na podstawie zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni, skarżący nie sięgnie po nią, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób. Organ podniósł, że na organach Policji w tego typu sprawach spoczywa obowiązek troski o dobro społeczne, jakim jest porządek prawny - tu wyrażony w normie art. 19 ustawy. W procesie właściwego wyważenia proporcji między dobrem społecznym a prawami jednostki, w przypadku przedstawienia zarzutów o popełnienie tego typu przestępstwa, organ każdorazowo daje prymat ochronie tej wartości, którą jest porządek prawny, pojmowany tu jako eliminowanie z życia społecznego potencjalnych przypadków, które mogłyby sprowadzić istnienie uzasadnionej obawy, że podejrzany posiadający broń palną może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Stąd też zdaniem organu słusznym było zastosowanie art. 19 ust. 1a ustawy i zabezpieczenia zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona czynność jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu jest czynność materialno-techniczna Komendanta Wojewódzkiego Policji z 27 stycznia 2025 r. w przedmiocie odebrania zaświadczenia tego organu z 22 marca 2021 r. nr [...] uprawniającego skarżącego do nabycia jednej sztuki broni palnej sportowej centralnego zapłonu z lufą gwin. o kal. do 12 mm do celów kolekcjonerskich. Zaskarżona czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Wbrew zarzutowi skargi brak podstawy prawnej do wydania decyzji w tym przedmiocie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 19 ust. 1a ustawy stanowiący, że Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Powołany przepis przez użyte w nim sformułowanie "Policja może za pokwitowaniem odebrać (...) dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni", świadczy o uznaniowości organu w podjęciu opisanej nim czynności, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Spełnienie przesłanki, o której stanowi powołany przepis, jest jedynie punktem wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: – przeciwko życiu i zdrowiu, – przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Nie jest sporne, że skarżącemu przedstawiono zarzuty o dokonanie przestępstwa z art. 190 § 1, art. 216 § 1 i art. 217 § 1 zw. z art. 11 § 2 K.k., tj. odpowiednio groźby karalnej, znieważenia i naruszenia nietykalności cielesnej (przestępstwa umyślne). Przepisy prawa materialnego nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ, działający na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy, powinien umotywować swoje stanowisko w kwestii odebrania broni. Jako że nie jest wydawane w tym przedmiocie żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami K.p.a. w postaci decyzji czy postanowienia, nic nie stoi na przeszkodzie, ażeby argumentacja stanowiąca podstawę prewencyjnego odebrania dokumentu (zaświadczenia) została przedstawiona przez organ w późniejszej korespondencji ze skarżącym. Organ może to uczynić więc zarówno w dacie dokonania czynności odebrania dokumentu, a nawet w odpowiedzi na skargę (por.: wyrok o sygn. akt II OSK 3238/18 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W odpowiedzi na skargę organ prawidłowo uzasadnił odebranie skarżącemu zaświadczenia wyjaśniając, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie karne w sprawie popełnienia wyżej powołanych przestępstw umyślnych, co dało podstawę do uznania, że pozostawienie skarżącemu możliwości nabycia broni (mimo posiadania zaświadczenia nie nabył on broni) stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro zatem skarżący jest podejrzany o popełnienie wskazanych przestępstw, to fakt ten, choć niepotwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że skarżący stwarza zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego. Z tego powodu zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego odebrania zaświadczenia uprawniającego do nabycia broni - z uwagi na indywidualne okoliczności sprawy wskazane powyżej - było uprawnione na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy, dotyczącego osób nie skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób, wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa. Sąd podziela stanowisko organu, że wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma w tej sprawie pierwszeństwo przed interesem skarżącego polegającym na pozostawieniu mu prawa do nabycia broni, na którą posiada pozwolenie. Wzgląd ten nie zawsze pozwala na zapoznanie się przez organ z protokołem przesłuchania sporządzonym w postępowaniu karnym. Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia niezgodności z prawem dokonanej przez Policję czynności w związku z powzięciem informacji o toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniu karnym o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dla rozstrzygnięcia nie ma zaś znaczenia, że na drugiej stronie pokwitowania dokumentującego dokonanie zaskarżonej czynności powołano niepełną treść art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.