III SA/Po 262/16

WyrokWSA w Poznaniu2018-08-22

Skład orzekający: Marek Sachajko, Ireneusz Fornalik, Marzenna Kosewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik ma obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, jeśli błąd w ich ustaleniu wynikał z pomyłki organu, ale rolnik mógł ten błąd wykryć przy dołożeniu należytej staranności?
Ratio decidendi
Rolnik ma obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, nawet jeśli pierwotne ustalenie kwoty wynikało z pomyłki organu. Obowiązek ten nie ustaje, jeśli rolnik, przy dołożeniu należytej staranności, mógł wykryć niezgodność między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią użytkowaną rolniczo, która stanowiła podstawę do obliczenia płatności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za rok 2012. Rolnik zadeklarował we wniosku powierzchnię użytków rolnych większą niż faktycznie użytkowana, co zostało stwierdzone podczas kontroli z wykorzystaniem systemu informacji geograficznej. W wyniku uchylenia pierwszej decyzji przyznającej płatności i wydania kolejnej, pomniejszonej, powstała różnica w kwocie płatności, uznana za nadmiernie pobraną. Rolnik kwestionował obowiązek zwrotu, wskazując na pomyłkę organu i możliwość zastosowania wyłączenia z obowiązku zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 22 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi P. Spółki jawnej w K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "K.p.a.", utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] listopada 2015 r. o ustaleniu dla P. sp. j. w K. kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 894,82 zł. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W dniu 15 maja 2012 r. P. sp. j. w K. wniósł o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. We wniosku zadeklarowano realizację pakietów: - 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 17,09 ha; - 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 82,18 ha; - 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000 na powierzchni 8,11 ha; - 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności na powierzchni 70,82 ha i w wariancie 2.3 trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności na powierzchni 99,42 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. podczas kontroli administracyjnej ustalił, że powierzchnia dla wariantu 3.1.2 wynosi 13,24 ha, dla wariantu 4.1 - 76,64 ha, dla wariantu 5.1 - 8,11 ha, dla wariantu 2.1 - 69,52 ha, a dla wariantu 2.3 - 96,06 ha. Powierzchnię ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16), dalej: "rozporządzenie nr 73/2009". Błędy dotyczyły niezgodności pomiędzy powierzchnią deklarowaną przez producenta rolnego a referencyjną bazą systemu informatycznego - Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli. Na podstawie danych wektorowych ujawniono rozbieżność w powierzchni gruntów rolnych, gdyż powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza (PEG), stanowiąca odpowiednik powierzchni użytkowanej rolniczo, kwalifikowanej do płatności obszarowych w ramach pojedynczej działki ewidencyjnej, jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej. Decyzją z [...] października 2013 r. Kierownik BP w K. orzekł o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, na mocy której wnioskodawcy przyznano tego rodzaju płatność za rok 2012 w łącznej wysokości 168 586,50 zł, w tym z tytułu: - 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - 54 920,80 zł, - 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 -15 023 zł, - 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2. - 4 860 zł, - 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000 - 82 289,23 zł, - 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - 11 493,47 zł, - Koszty transakcyjne do powierzchni 8,11 ha - 382,77 zł. Płatności przyznane powyższą decyzją przekazano stronie 8 listopada 2013 r. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji z [...] października 2013 r. Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. uchylił decyzję z [...] października 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z [...] lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. orzekł o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, na mocy której wnioskodawcy przyznano tego rodzaju płatność za rok 2012 w łącznej wysokości 187 659,16 zł, w tym z tytułu: - 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - 54 905 zł - 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - 14 962,46 zł, - 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2. - 4 065 zł, - 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarem Natura 2000 - 102 256,71 zł - 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - 11 469,99 zł, - Koszty transakcyjne do powierzchni 8,11 ha - 359,29 zł. Płatności przyznane powyższą decyzją przekazano stronie 24 lipca 2014 r. Strona wniosła odwołanie od decyzji z [...] lipca 2014 r. Decyzją z [...] października 2014 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2014 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję z [...] października 2014 r. Kierownik BP zawiadomieniem z [...] września 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia dla strony kwoty nadmiernie pobranych płatności za rok 2012, przyznanych decyzją z [...] października 2013 r. Decyzją z [...] listopada 2015 r. organ pierwszej instancji ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności za rok 2012 w wysokości 894,82 zł. Strona wniosła odwołanie od decyzji z [...] listopada 2015 r. Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności prowadzone jest na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), dalej: "ustawa". Przepis art. 29 ust. 1 tego artykułu stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencją pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone stronie środki za rok 2012 z tytułu płatności rolnośrodowiskowej, uznane następnie za nadmierne, pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy w sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie czy wyeliminowanie to jest prawomocnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Płatności rolnośrodowiskowe za rok 2012 przyznane stronie decyzją z [...] października 2013 r. przekazano stronie 8 listopada 2013 r. Decyzja ta została jednak uchylona decyzją z [...] stycznia 2014 r., a organ pierwszej instancji [...] lipca 2014 r. wydał decyzję o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości. Z tego względu środki przekazane 8 listopada 2013 r. pobrano nadmiernie. Różnica wysokości przyznanej płatności decyzją z [...] października 2013 r. i decyzją z [...] lipca 2014 r. wynosi 894,82 zł. Środki te jako pobrane nadmiernie podlegają zwrotowi. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 2009 r.", płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeśli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.) obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Organ był zobowiązany do ustalenia, czy strona pobrała nienależne lub nadmierne płatności rolnośrodowiskowe za rok 2012. W roku tym złożyła ona urzędowy formularz wniosku o przyznanie płatności oświadczając, że zna zasady ich przyznawania. Postępowanie o przyznanie płatności jest odrębnym od niniejszego postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego rolnika. Decyzję w sprawie przyznania płatności Kierownik BP wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku, a deklarując do dopłaty działki rolne wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania faktycznych powierzchni przez niego użytkowanych. Odpowiedzialność za informacje zamieszczone we wniosku i ich niezgodności ze stanem faktycznym ponosi rolnik, mający obowiązek wypełnienia wniosku zgodnie z przepisami, których znajomość oświadcza przy jego składaniu. Podpisując oświadczenie strona zgodziła się na obarczenie jej stosownymi konsekwencjami w razie naruszenia prawa. Strona nie użytkowała deklarowanych przez siebie działek na powierzchni, którą zadeklarowała, gdyż podczas weryfikacji stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2012. Skoro strona zadeklarowała powierzchnię działek ewidencyjnych we wniosku na rok 2012 w zawyżonej wysokości, nie przysługiwały jej płatności za ten rok w wysokości przyznanej dla tych działek, a płatności przekazane 8 listopada 2013 r. są nadmiernie pobrane i podlegają zwrotowi. Mimo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję z [...] października 2014 r. decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności nie wydano przedwcześnie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania decyzji. Wykonalności decyzji z [...] października 2014 r. nie wstrzymano przez wydanie stosownego orzeczenia administracyjnego bądź sądowego. Ponadto, 25 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na decyzję z [...] października 2014 r. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/11 z 28.01.2011), dalej: "rozporządzenie nr 65/2011", obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu występuje jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem określonych w powyższym przepisie wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane winny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko wtedy, gdy błąd organu spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy i jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Płatności przekazane 8 listopada 2013 r. na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. wynikały z pomyłki organu, polegającego na błędnym wyznaczeniu powierzchni stwierdzonych dla spornych działek rolnych. Dla zastosowania przytoczonej powyżej regulacji konieczne jest jednoczesne stwierdzenie, że błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 złożyła ona podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności. Potwierdziła zatem znajomość przepisów określających zasady uzyskania płatności, m. in. obowiązującego w 2012 r. rozporządzenia z 2009 r. Wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] października 2013 r. i wydania decyzji z [...] lipca 2014 r., powstała kwota nadmiernie pobranych płatności. Strona przy dołożeniu odpowiedniej staranności mogła wykryć, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności jest mniejsza aniżeli zadeklarowana we wniosku. Jednym z podstawowych obowiązków rolnika jest zadeklarowanie we wniosku powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności, zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. rzeczywistej powierzchni, na której prowadzona jest działalność rolnicza. W przypadku wątpliwości co do tej powierzchni beneficjent mógł ją zmierzyć. Nie można zatem uznać, że błąd organu nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę. Ponadto, powierzchnia ewidencyjna PEG wskazana w informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności określa jedynie maksymalną powierzchnię kwalifikującą się do płatności dla poszczególnych działek i nie oznacza, że taka powierzchnia jest przez beneficjenta użytkowana rolniczo. Powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nie jest wartością stałą i może ulec zmianie z roku na rok. Strona, jako użytkownik działek rolnych, posiada najlepszą wiedzę o sposobie użytkowania i zmiany powierzchni, na której prowadzi działalność rolniczą. Otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku ma obowiązek dokonać na nim zmian danych, gdy stwierdzi, że jakakolwiek zawarta tam informacja jest błędna. Ma zatem możliwość zanegowania wyznaczonego przez organ maksymalnego kwalifikowanego do płatności obszaru w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Dla organu najważniejszym i podstawowym elementem umożliwiającym weryfikację i modyfikację danych przestrzennych jest wskazanie przez rolnika na załącznikach graficznych faktycznego użytkowania gruntów w celu uniknięcia nieprawidłowości w wypłacanych środkach. Za informacje zamieszczone we wniosku oraz ich ewentualne niezgodności ze stanem faktycznym odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Ciąży na nim obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, których znajomość jest oświadczana przy jego składaniu. Z kolei, z uwagi na powtarzalność i liczbę wniosków, z których korzystają rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich nie tylko nie jest możliwa, ale także nie jest wymagana przez przepisy (niestosowanie art. 80 K.p.a.). Uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami tworzą system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku, a z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli. Strona wypełniając wniosek, a następnie na jego podstawie otrzymując płatności, zdawała sobie sprawę z tego, że w 2012 r. nastąpiło przedeklarowanie powierzchni działek uprawnionych do otrzymania płatności i że miała miejsce wypłata nadmiernych płatności w wysokości 894,82 zł. Na wymienioną kwotę składają się różnice pomiędzy płatnościami w ramach wariantu: - 2.1 Uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności: wypłacone na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. - 54 920,80 zł i decyzji z [...] lipca 2014 r. - 54 905 zł; różnica: 15,80 zł; - 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności: wypłacone na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. - 15 023 zł i decyzji z [...] lipca 2014 r. - 14 962,46 zł; różnica: 60,54 zł; - 3.1.2 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000: wypłacone na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. - 4 860 zł i decyzji z [...] lipca 2014 r. - 4 065 zł; różnica: 795 zł; - 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000: wypłacone na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. - 11 493,47 zł i decyzji z [...] lipca 2014 r. - 11 469,99 zł; różnica: 23,48 zł. Kwota wynikająca z różnicy pomiędzy powyższymi decyzjami wynosi 894,82 zł. Płatności za rok 2012 przekazane na rachunek bankowy strony są płatnościami nadmiernie pobranymi w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Nie zachodzą jednocześnie negatywne przesłanki obowiązku ich zwrotu, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono naruszenie: 1. przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: a) przedwczesne wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] października 2014 r. nr [...] stanowiąca podstawę wydania niniejszej decyzji nie jest prawomocna, ponieważ strona złożyła skargę do sądu administracyjnego, b) art. 6 i 8 K.p.a.; 2. naruszenie art. 5 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.1.2011) skutkujące przyjęciem, że nie ma on zastosowania i płatność nie podlega zwrotowi, gdyż: a) płatności dokonano na skutek pomyki organu, b) od daty dokonania płatność upłynęło 12 miesięcy i w tym stanie rzeczy płatność nie podlega zwrotowi. Skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, 2. zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z jego obszernym omówieniem, jego powtarzanie byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2016 r. utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] listopada 2015 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Decyzje te wydano po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji z [...] października 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości i po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z 25 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Po 16/15. Orzeczeniem tym oddalono skargę na decyzję z [...] października 2014 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 czerwca 2018 r. o sygn. akt I GSK 720/18 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Oznacza to, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję z [...] października 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] lipca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Decyzje w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości są zatem zgodne z prawem. Organ prawidłowo zatem uznał, że kwota ta została pobrana nadmiernie. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut przedwczesnego wydania zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2016 r. Wydano ją bowiem już po oddaleniu 25 listopada 2015 r. przez Sąd pierwszej instancji skargi na decyzję z [...] października 2014 r., co oznacza, że jest ona zgodna z prawem. Wyrok Sądu, po jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, uprawomocnił się 20 czerwca 2018 r. W związku z oddaleniem skargi kasacyjnej, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia, że decyzje o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych płatności (z [...] lutego 2016 r. i [...] listopada 2015 r.) wydano przed uprawomocnieniem się wyroku Sądu pierwszej instancji. Okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie na przykład wtedy, gdyby w wyniku kontroli instancyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyeliminował z obrotu prawnego wyrok Sądu pierwszej instancji, a następujące po nim postępowanie skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości (z [...] października 2014 r.). W związku z wydaniem decyzji z [...] października 2014 r. o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości, organ wszczął postępowanie w trybie art. 29 ustawy, zmierzające do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Różnica w płatności przekazanej w wyniku wykonania uchylonej później decyzji z [...] października 2013 r. a płatności przyznanej decyzją z [...] października 2014 r. wynosi 894,82 zł. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że strona ma obowiązek zwrócić powyższą kwotę. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę (art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011). Obowiązek zwrotu, o którym mowa w powyższym przepisie, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności (art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011). Zasadnie organ wskazał, że płatności przekazane 8 listopada 2013 r. na podstawie decyzji z [...] października 2013 r. wynikały z pomyłki organu, polegającej na błędnym wyznaczeniu powierzchni stwierdzonych dla spornych działek rolnych. Zasadnie jednocześnie stwierdzono, że strona przy dołożeniu należytej staranności mogła wykryć, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności jest mniejsza aniżeli zadeklarowana przez nią we wniosku. Obowiązkiem rolnika jest zadeklarowanie we wniosku powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. rzeczywistej powierzchni, na której prowadzona jest działalność rolnicza. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 strona złożyła podpis pod oświadczeniem, że zna zasady przyznawania płatności. W przypadku wątpliwości co powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności wnioskodawca mógł ją zmierzyć. Organ słusznie podniósł także, iż powierzchnia ewidencyjna PEG wskazana w informacji dotyczącej działek deklarowanych do płatności określa jedynie maksymalną powierzchnię kwalifikującą się do płatności dla poszczególnych działek i nie oznacza, że taka powierzchnia jest użytkowana rolniczo. Powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nie jest też wartością stałą i może ulec zmianie. Użytkownik działek rolnych ma najlepszą wiedzę o sposobie użytkowania powierzchni, na której prowadzi działalność rolniczą. Strona wypełniając wniosek, a następnie na jego podstawie otrzymując płatności, zdawała sobie sprawę z tego, że w 2012 r. nastąpiło przedeklarowanie powierzchni działek uprawnionych do otrzymania płatności i że wypłacono nadmierne płatności w wysokości 894,82 zł. Z powyższego wynika, że kwota płatności ustalona decyzją z [...] listopada 2015 r., utrzymana w mocy decyzją z [...] października 2014 r., jest płatnością nadmierną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Nie zachodzą jednocześnie negatywne przesłanki obowiązku ich zwrotu, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011. Organ nie naruszył tym samym art. 6 K.p.a. (obowiązek organu działania na podstawie przepisów prawa) ani art. 8 K.p.a. (obowiązek organu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej). Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło