III SA/Po 280/14

Dnia 18 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skarg K. P. na postanowienia Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] oraz z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok oraz od decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 oddala skargi Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 Kpa odmówił K. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu z dnia 7 listopada 2013 r., nr [...]. Natomiast postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 Kpa odmówił K. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu z dnia 7 listopada 2013 r., nr [...]. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie sprawy. Kierownik Biura Powiatowego w Poznaniu w dniu 7 listopada 2013 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu K. P. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 oraz decyzję nr [...] o przyznaniu K. P. płatności ONW na rok 2009. Przedmiotowe decyzje zostały skutecznie doręczone adresatowi w dniu 13 listopada 2013 r. W dniu 2 grudnia 2013 r. K. P. złożył odwołania od powyższych decyzji i jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do ich złożenia "z powodu niemożności i braku dokumentów." Rozpoznając wnioski o przywrócenie terminu Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin do dokonania czynności na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2000 r., (sygn. akt SA/Sz 2125/98, Lex Polonica nr 350238) z przepisu art. 58 Kpa wynika, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczajacą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Mając powyższe na uwadze, w przedmiotowych sprawach powołany przez wnioskodawcę fakt nieposiadania dokumentów uzasadniających złożenie odwołania nie może być – zdaniem organu odwoławczego – uznany za usprawiedliwioną przeszkodę do dokonania czynności w wyznaczonym terminie. Organ odwoławczy podkreślił, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i biorąc pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. K. P. winien był złożyć odwołanie w wyznaczonym terminie, a ewentualne dodatkowe dokumenty uzupełnić w terminie późniejszym. Producent rolny ostatecznie złożył odwołanie z uchybieniem terminu, ale powoływanych jako przyczynę opóźnienia dokumentów, nie przedłożył. W związku z powyższym Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu uznał, że złożone przez K. P. wyjaśnienia nie wskazują na spełnienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 Kpa. K. P. złożył dwie odrębne skargi na powyższe postanowienia. Podniósł w nich, że gospodaruje sam na gospodarstwie i nie zawsze może opuścić gospodarstwo, a zastępstwo trudno jest znaleźć. Ponadto powołał się na trudności finansowe związane z pozbawieniem dopłat w poprzednich latach oraz klęskami żywiołowymi. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonych postanowieniach. Sprawy ze skarg K. P. na powyższe postanowienia zostały zarejestrowane w tutejszym Sądzie pod sygnaturami akt: III SA/Po 280/14 i III SA/Po 281/14, a następnie – postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. – połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Po 280/14. W piśmie złożonym w dniu 16 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu, podtrzymał stanowisko strony skarżącej i argumentację powołaną w treści skargi. Wskazał, że uchybienie polegające na niezłożeniu odwołań od orzeczeń organu I instancji nie było możliwe z uwagi na brak koniecznych w tej mierze dokumentów. W ten sposób strona uwiarygodniła swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w uchybieniu terminowi była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie przy dochowaniu należytej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć według kryterium określonego w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), tj. pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które uzasadniałoby ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skargi nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym stosownie do § 2 art. 58 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie organ odwoławczy odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołań, uznając, że Skarżący nie spełnił przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, LEX nr 494229). W niniejszej sprawie Skarżący, wnioskując o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał brak dokumentów uzasadniających złożenie odwołań. Tymczasem – jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonych postanowieniach, brak określonych dokumentów nie stanowi przeszkody do złożenia odwołania w ustawowym terminie. Dla zachowania terminu do wniesienia odwołania wystarczające jest bowiem samo złożenie odwołania, natomiast ewentualne dokumenty mające potwierdzać stanowisko i argumentację w nim zawartą, mogą zostać uzupełnione w dalszym toku postępowania. Jednocześnie – jak również zauważył organ odwoławczy i co wynika z akt sprawy, skarżący nie złożył wspomnianych dokumentów, w tym w szczególności nie dołączył ich do odwołań złożonych wraz z wnioskami o przywrócenie terminu. Nie zasługiwały również na uwzględnienie argumenty strony skarżącej podniesione w skardze. Niezależnie od tego, że skarżący nie powołał ich we wnioskach o przywrócenie terminu, należy wyjaśnić, że złożenie odwołań nie wymagało osobistego działania skarżącego, w szczególności jego stawiennictwa w siedzibie organu, a tym samym nie wiązało się z koniecznością opuszczania gospodarstwa. Skarżący mógł bowiem samodzielnie sporządzić odwołania, a ich nadanie w drodze przesyłki pocztowej czy osobistego doręczenia mógł zlecić osobie trzeciej. Skarżący nie uprawdopodobnił również, że ewentualne trudności finansowe związane z nieotrzymaniem płatności w latach poprzednich czy też klęskami żywiołowymi mogły mieć jakikolwiek wpływ na niezłożenie w ustawowym terminie odwołań. Koszty dokonania tych czynności mogły być bowiem ograniczone do niezbędnego minimum obejmującego jedynie nieznaczne koszty związane z przesyłką pocztową pism zawierających odwołania. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy prawidłowo uznał w zaskarżonych postanowieniach, że skarżący nie spełnił przesłanki przywrócenia terminu w postaci uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołań i tym samym zasadnie odmówił przywrócenia tego terminu. Zaskarżone postanowienia odpowiadają zatem prawu, a skargi jako bezzasadne podlegały oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).