III SA/Po 318/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 15 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Zarządu Powiatu na decyzję Wojewody z dnia 18 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Zarządowi Powiatu kwotę 1450 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Decyzją z 12 sierpnia 2025 r., znak [...], Starosta [...] na podstawie art. 12 ust. 4a, 4f, 5 oraz art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) orzekł w punkcie 1) o ustaleniu odszkodowania w łącznej kwocie [...]zł za nieruchomość, tj. działkę nr [...] o powierzchni 0,0223 ha, powstałą w wyniku podziału działki nr [...], która stała się własnością Powiatu [...], zgodnie z ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 12 marca 2025 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na "rozbudowie drogi gminnej - ul. [...] z ul. [...] (droga powiatowa nr [...]) w [...]".) W punkcie 3) zobowiązał do wypłaty odszkodowania Burmistrza Miasta [...]. Decyzją Wojewody z dnia 18 grudnia 2025 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Burmistrza Miasta [...] uchylono decyzję Starosty [...] z 12 sierpnia 2025 r., znak [...], w punkcie 3 i w tym zakresie orzeczono o zobowiązaniu Zarządu Powiatui do wypłaty odszkodowania przyznanego w pkt. 2 na rzecz M. Sp. z o.o. jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji. W pozostałym zakresie utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Pismem z dnia 19 stycznia 2026 r. Zarząd Powiatu wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody do tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Jak wynika z treści powyższego przepisu, legitymacja do złożenia skargi jest oparta na kryterium interesu prawnego. Oznacza to, że skargę wnieść może, co do zasady podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W orzecznictwie jak i w doktrynie wskazuje się, że z posiadaniem interesu prawego nie można utożsamiać obowiązku wykonywania przez organ samorządu terytorialnego ustawowych, czy powierzonych mu zadań z zakresu administracji publicznej, zaś uprawnienie do rozstrzygania indywidualnych spraw w formie decyzji administracyjnej przez organ, wyklucza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę (organ) jej interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym lub na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. To ostatnie postępowanie nie może być bowiem wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli instancyjnych, a zatem może być uruchamiane tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny. Należy zauważyć, że w uchwale NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15 (ONSAiWSA 2016/4/54) podjętej w składzie 7 sędziów przyjęto, że powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta. Podobnie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że przyznanie jednostce samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w I instancji, uprawnienia do wniesienia w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego mogłoby podważać zaufanie do organów władzy publicznej, że będą one działać zgodnie z prawem dla realizacji dobra wspólnego. Jednostki te nie mają bowiem własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi (zob. wyrok TK z 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08, OTK 2009, Nr 9, poz. 139). Oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi, przesłanka ta powinna zatem zostać zbadana przez sąd już na wstępnym etapie, przed przejściem do oceny merytorycznej sprawy (por. uchwałę NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; postanowienia NSA z 3 czerwca 2018 r., II OSK 1355/18; z 10 lipca 2019 r., I OSK 1222/19). W rezultacie skoro Zarząd Powiatu reprezentowany przez Starostę nie posiada legitymacji do zainicjowania kontroli sądowoadministracyjnej decyzji Wojewody jako organu II instancji w niniejszej sprawie, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę należało odrzucić. O zwrocie wpisu orzeczono w oparciu o przepis art. 231 § 1 pkt 1 p.p.s.a.