III SA/Po 323/11

Dnia 6 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia r. nr w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia 19.11.2010r. kierowaną do Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 19 301 zł od należności z tytułu składek na: - ubezpieczenia społeczne za okres od 02/2006r. do 05/2006r.; 10/2007; od 03/2008r. do 04/2008r.; od 08.2008r. do 09/2008r.; 06/2009r.; 08/2009r.; od 11/2009r. do 12/2009r. - ubezpieczenie zdrowotne za okres 12/2005; 03/2008r. ; od 08/2008r. do 09/2008r.; 08/2009r. od 11/2009r. do 12/2009r. - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2008r.; 08/2009r. od 11/2009r. do 12/2009r.; 02/2010r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż pismo płatnika składek z dnia 3.08.2010r. (zatytułowane "skarga") zawierające żądanie odstąpienia od naliczania odsetek, uznał za wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy wskazane w sentencji decyzji. Powyższe zaległości powstały w związku z nieopłaceniem obowiązkowych składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z tego też względu zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne mające na celu realizację należności. Spółka powoływała się na brak możliwości spłaty należności gdyż jest w stanie likwidacji, a nadto wskazywała na to, że zaległość powstała z winy pracownika ZUS. Organ oceniając kondycję finansową Spółki i jej możliwości spłaty powstałego zadłużenia ustalił, że na dzień otwarcia likwidacji Spółki (uchwała NZW z 23.12.2009r. o otwarciu likwidacji) posiadała ona tyleż samo aktywów (5.169.309,89 zł) co pasywów (5. 169 309,89 zł) . Aktualnie Spółka nie posiada dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, nie zatrudnia ona żadnych pracowników i nie zachodzą procesy produkcyjne. Obecnie Spółka posiada dochody w wysokości 13 000 zł miesięcznie+ VAT z tytułu dzierżawy pomieszczeń . Jest ona właścicielem nieruchomości. Posiada także majątek ruchomy jako właściciel samochodów osobowych. Spółka nie posiada zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym jednak ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń pracowniczych (wykonanie decyzji o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wstrzymane postanowieniem z dnia 10.02.2010r. do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego). Spółka posiada zobowiązania pieniężne z innych tytułów zaciągniętych w komercyjnych bankach jak i zobowiązania pieniężne wobec osób prawnych i fizycznych. W ocenie organu podatkowego, po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej płatnika, nie zachodziły okoliczności uzasadniające umorzenie przedmiotowych odsetek albowiem brak było przesłanek określonych przepisem art. 28 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych a ponadto istnieją prawne możliwości dochodzenia należności z tego tytułu od członków Zarządu Spółki na zasadzie odpowiedzialności określonej przepisem art. 116 §1 i 2 Ordynacji podatkowej. Organ podał, że Spółka nie zgłaszała wniosku o ogłoszenie upadłości, posiada majątek (nieruchomość i środki trwałe), nie wyrejestrowała działalności gospodarczej, zaś proces likwidacji trwa a więc – zdaniem organu- brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek. Dodatkowo organ powołał się na tę okoliczność, że likwidator Spółki podjął czynności zmierzające do uzyskania środków pieniężnych w celu pokrycia bieżących kosztów oraz systematycznego regulowania zobowiązań i upłynnienia majątku tj. sprzedaży środków trwałych. W sprawie wysokość nieopłaconych składek przez Spółkę przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Zakładu w ramach egzekucji własnej do rachunku bankowego i na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić , że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nadto nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości odzyskania przez Zakład należności w dłuższym okresie czasu. Spółka nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odmawiającym umorzenia zaległości składkowych, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazywała w uzasadnieniu , że nie ponosi odpowiedzialności za powstałe zadłużenie, gdyż Zakład miał wiedzę na temat wysokości należnych składek rozliczonych w złożonych deklaracjach rozliczeniowych jak również co do wysokości dokonanych przez płatnika wpłat. Kategorycznie więc zawnioskowano o umorzenie przedmiotowych należności jako, że naliczona kwota- w ocenie Spółki- nie wynikała z braku wywiązywania się Spółki jako płatnika składek z obowiązku terminowego ich opłacania. Rozpoznając ponownie wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 7.03.2011r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 19.11.2010r. W uzasadnieniu powyższej decyzji podał, iż wskazywane przez Spółkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ,fakty oraz załączone dokumenty były Zakładowi znane a więc nie są one nowymi okolicznościami w sprawie i nie uzasadniają zmiany stanowiska organu. Jedyna nowa okoliczność podana we wniosku to fakt udzielenia przez udziałowca Spółki pożyczki w kwocie 91 107,90 zł z przeznaczeniem na uregulowanie zobowiązań z tytułu składek z terminem jej zwrotu w okresie 3 miesięcy. Dokonując więc ponownej analizy sprawy, organ stanął na dotychczasowym stanowisku, iż brak jest przesłanek określonych w art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do umorzenia przedmiotowych należności składkowych a nadto podał, iż Spółka w okresie od 9.07.2010r. do 19.08.2010r. dokonała wpłat na poczet zaległości w łącznej kwocie 40 000 zł. Zakład ustosunkowując się do żądania dotyczącego rozliczenia dokonanych wpłat tylko na należność główną stwierdził, iż jest to niezgodne z §6 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ podał rozliczenie dokonanych przez Spółkę wpłat wskazując, iż zasadnym było objęcie decyzją odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek opłacanych przez płatnika z opóźnieniem. Ustosunkowując się do zarzutu braku winy po stronie płatnika w powstaniu zaległości z tego tytułu organ podał, że stosownie do art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy . Tak więc- zdaniem organu- z powyższego wynika, że płatnik składek zobowiązany jest do dopilnowania by wpłacane kwoty należności składkowych były ściśle powiązane ze złożonymi dokumentami rozliczeniowymi i z nich wynikały. Ponieważ Spółka nie opłaciła w terminie składek za okresy wskazane w decyzji, to zgodnie z art. 23 ust. 1 cyt. wyżej ustawy od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonej ustawą z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, które Zakład ma obowiązek dochodzenia realizując tym samym obowiązek dbania o interes funduszy realizujących świadczenia z tych środków. Obecnie skargę na powyższą decyzję z dnia 7.03.2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka z o.o. w likwidacji żądając jej uchylenia w całości i wskazując na naruszenie przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka opisała przebieg korespondencji i kontaktów z Zakładem w związku z regulowaniem przez nią należności składkowych i zwróciła uwagę na błędy w działaniu jego pracowników . Skarżąca podnosiła , że kilkakrotnie otrzymywała od Zakładu zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek . Nadto – jej zdaniem – Zakład miał pełną wiedzę w zakresie wartości naliczonych składek określonych w deklaracjach rozliczeniowych, jak również wysokości wpłat z tytułu składek tym bardziej, że konto rozliczeniowe płatnika było na bieżąco rozliczane i monitorowane przed wydaniem zaświadczeń o niezaleganiu z zapłatą składek. Dlatego – w ocenie skarżącej - błąd pracownika organu polegający na dwukrotnym zaksięgowaniu tej samej kwoty i stwierdzenie niedopłaty dopiero po 5 latach- co w konsekwencji doprowadziło do naliczenia przedmiotowych odsetek- nie może obciążać strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymują swoją dotychczasową argumentację zawartą w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał bowiem, iż nie zachodzą w niej przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy z 13 października1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: – dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; – sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; – nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; – nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; – wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; – naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; – jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy a to oznacza, że nie może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118). Organ działa przy tym na zasadzie art. 7 kpa i zobowiązany jest do dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie, jednakże nie zwalnia to samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych działających na jej korzyść (mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości). W omawianej sprawie dokonując kontroli legalności decyzji Sąd stwierdził, że organ zadziałał prawidłowo. W toku postępowania przed organem I instancji ustalono, iż wnioskodawca pozostaje w likwidacji, nie wyrejestrował działalności gospodarczej, niemniej zakończył dotychczasową działalność związaną z produkcją ubrań wierzchnich dla kobiet i dziewcząt a więc nie jest prowadzona produkcja i nie są zatrudniani pracownicy. Z przedłożonych deklaracji podatkowych wynika, że Spółka w likwidacji osiągała dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT za okres 06/2010r. do 08/2010r. w kwocie 39 379 zł miesięcznie a obecnie jej dochody wynoszą 13 000 zł miesięcznie + VAT i osiągane są w związku z zawartymi z osobami prawnymi i fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, umowami dzierżawy pomieszczeń. Spółka nadto posiada majątek. Jest ona właścicielem nieruchomości oraz posiada środki trwałe m.in. samochody osobowe, maszyny i urządzenia produkcyjne. Ponadto likwidator Spółki podejmuje czynności zmierzające do uzyskania środków pieniężnych w celu pokrycia bieżących kosztów oraz systematycznego regulowania zobowiązań poprzez sprzedaż środków trwałych. Skarżąca nie posiada zaległości podatkowych w Urzędzie Skarbowym, niemniej odpowiada za zaległości podatkowe Spółki z o.o., posiada także zobowiązania pieniężne w stosunku do banków kredytowych jak i osób prawnych oraz fizycznych. Jak wynika z ustaleń organu rentowego Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, proces likwidacji nie został jeszcze zakończony, prowadzone jest w stosunku do Spółki postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Zakładu w ramach egzekucji własnej do rachunku bankowego i na obecnym etapie nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu organ zasadnie więc uznał iż skarżąca nie wykazała przesłanek całkowitej nieściągalności z art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych bowiem posiada ona składniki majątkowe, których wartość znacznie przekracza wysokość należności wobec ZUS, uwzględniając posiadane zobowiązania finansowe wobec innych podmiotów. Należy pamiętać, iż ZUS dokonując oceny w konkretnej sprawie musi dokonywać tego w oparciu o obiektywne kryteria i to zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości . Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności, bo zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami. Wreszcie należy brać pod uwagę i to, że organy administracyjne zasadnie przyjmują, ze istotną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie zatem należności z tytułu składek ma i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 05.11.2007 r., V SA/Wa 1231/07, lex nr 484909 oraz z 23.10.2007r., V SA/Wa 1368/07, lex nr 492274 ). Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała skutecznie w toku prowadzonego postępowania, iż jej sytuacja majątkowa wyczerpuje przesłanki do umorzenia należności. Organ dokonał wobec tego prawidłowych ustaleń faktycznych i ich trafnej oceny pod kątem braku możliwości umorzenia przedmiotowych należności publicznoprawnych. Odnosząc się do wskazywanej przez skarżącą przyczyny powstania przedmiotowych należności składkowych- odsetek za zwłokę z tytułu nieterminowego opłacania składek, przyczynienia się do ich powstania przez Zakład, należy podzielić argumentację organu rentowego. Otóż podstawową przesłanką umożliwiającą umorzenie należności jest ich całkowita nieściągalność, a ta- jak wykazało przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne- nie występuje. Z tego względu skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).