III SA/Po 379/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-10-09
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Tadeusz M. Geremek, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest wadliwa, jeśli w jej wydaniu brał udział pracownik, który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji, mimo że podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest wadliwa, jeśli w jej wydaniu brał udział pracownik, który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji, mimo że podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Naruszenie to stanowi wadę formalną postępowania, która daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
T. N. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia. Po pierwszej decyzji WSA uchylił ją, wskazując na niewystarczające ustalenia faktyczne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS ponownie odmówił umorzenia. T. N. wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. kwestię sprzedaży samochodów i trudną sytuację materialną. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Tomasz Świstak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi T. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W dniu 22.02.2010r. T. N. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę. Strona posiada zaległości na koncie osobistym:
* składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 08/1998-11/1998 w kwocie [...] z
* składek na Fundusz Pracy za okres: 08/1998-11/1998 w kwocie [...] zł
-odsetki za zwłokę naliczone na dzień 22.02.2010 r. w kwocie [...] zł;
składki na koncie pracowniczym:
- na ubezpieczenie społeczne za okres: 05/1998-07/1998 w kwocie [...] zł
- na Fundusz Pracy za okres; 05/1998-07/1998 w kwocie [...] zł
- na FGŚP za okres; 05/1998-07/1998 w kwocie [...] zł
oraz odsetki za zwłokę, naliczone na dzień 22.02.2010 r. w kwocie [...] zł.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września .2010 r. nr [...] odmówił umorzenia zaległości.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe w kwocie [...] zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia na rzecz świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł. W lipcu i sierpniu 2010 r. na podstawie umowy zlecenia wnioskodawca uzyskał odpowiednio wynagrodzenie w kwocie [...] zł i [...] zł. Ma na utrzymaniu dzieci (7 i 6 lat), na które pobiera zasiłek rodzinny ([...] zł). Pozostaje w związku nieformalnym z bezrobotną L. R. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają też rodzice L. R. otrzymujący świadczenia emerytalne w łącznej kwocie [...] zł. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł i są ponoszone przez rodziców konkubiny, u których wnioskodawca mieszka. Strona reguluje [...] zł miesięcznie. Rodzice konkubiny mają zobowiązania bankowe, spłacane w ratach miesięcznych po [...] zł. T. N. jest współwłaścicielem samochodu osobowego m-ki Opel-Kadet z 1991 r. i nie posiada żadnych nieruchomości.
W dniu 30.09.2010r. T. N. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ nie stwierdził przesłanek umożliwiających umorzenie przedmiotowego zadłużenia. Zakład wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą [...] zł, a koszty leczenia (cukrzyca, napadowy częstoskurcz nadkomorowy) – [...] zł. Strona spłaca kredyt w Multibanku SA w wysokości [...] zł miesięcznie. Może dokonywać spłaty zadłużenia w drodze dobrowolnych wpłat lub udzielonej ulgi bez wpływu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.
Pismem z dnia 10 listopada 2011 r. T. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu.
Wyrokiem z dnia 29.02.2012r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. W. nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czy w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie przedmiotowego zadłużenia.
W ocenie Sądu organ zasadnie uznał brak w niniejszej sprawie poszczególnych przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczących całkowitej nieściągalności spornego zobowiązania publicznoprawnego. Według Sądu nie dokonano jednak wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do podjęcia jednoznacznej oceny istnienia przesłanek wskazanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Organ nie przeprowadził pełnej i wnikliwej oceny sytuacji majątkowej i stanu zdrowia skarżącego (pod kątem tego, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych bądź też istnieje przewlekła choroba zobowiązanego pozbawiająca go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia).
Stwierdzenie Zakładu, że strona ma możliwość spłaty zadłużenia w drodze dobrowolnych wpłat lub udzielonej ulgi bez wpływu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych wydaje się być przedwczesnym.
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m. in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu, byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Trzeba ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania.
Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji rodzinnej zobowiązanego (obowiązków alimentacyjnych itd.), która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości.
W związku z powyższym wyrokiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał ustaleń w przedmiocie aktualnej sytuacji majątkowej T. N., poprzez wezwanie strony pismem z dnia 19.06.2012 r. do złożenia dokumentacji obrazującej aktualną sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną. Ponadto Zakład zwrócił się o złożenie wyjaśnień w przedmiocie złożonego wniosku.
Organ skierował również wnioski o dane osobowe do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., Centralnego Ośrodka Informatyki w P. oraz Starostwa Powiatowego w L.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]. września 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł.
Z ustaleń organu wynika, że T. N. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Zakład "X" z siedzibą w L. przy ul.[...] w okresie od 01.04.1996r. do 01.12.1998r. Natomiast w okresie od 01.03.2002r. do 31.10.2003r. prowadził działalność pod nazwą Zakład "Y". Działalności gospodarcze zostały wykreślone z ewidencji (decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...].10.2003r., zaświadczenie Urzędu Miasta L. z dnia [...].07.2010r.).
Obecnie wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe w kwocie [...] zł. brutto, z. którego dokonywane są potrącenia na rzecz świadczeń alimentacyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie. Do wypłaty pozostaje kwota [...] zł. Wykonuje pracę zawartą na umowę zlecenie, jako konsultant przy Stowarzyszeniu "K. A." w L. - umowa zawarta na czas określony od dnia 12.01.2012r. do dnia 20.12.2012r. Strona uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie [...] zł netto (średnia za okres 02/12-06/12), z którego Komornik Sądowy w K. dokonuje potrąceń w wysokości ok. [...] zł miesięcznie (średnia za okres 02/12-06/12).
Jak dalej ustalił organ, zadłużenie z tytułu zaległych alimentów wynosi ok. [...] zł. Wnioskodawca jest rozwiedziony, a obecnie pozostaje w nieformalnym związku z L. R. Na utrzymaniu pozostaje dwoje synów w wieku 10 lat i 8 lat. W stosunku do córki ma zasądzony obowiązek alimentacyjny w kwocie [...] zł miesięcznie. L. R. zatrudniona była w firmie "Z." S.A. od dnia 26.03.2012r. do dnia 31.05.2012r. Po ustaniu zatrudnienia przebywała na zasiłku chorobowym w okresie od 04.08.2012r. do 18.09.2012r. Od dnia 25.09.2012r. zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto, posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności przyznane na czas określony do dnia 31.07.2014r. Pobiera zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie oraz jednorazowo otrzymała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł. Zainteresowany posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przyznane na stale. Choruje na cukrzycę, napadowy częstoskurcz nadkomorowy, dyskopatię oraz zwyrodnienie kolan. T. N. posiada zadłużenie z tytułu kredytu odnawialnego w Multibanku S.A., które spłaca w ratach miesięcznych w kwocie [...] zł. Korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. W 2012 r. otrzymał pomoc w formie: zasiłku celowego na leki w wysokości [...] zł, zasiłku okresowego od 01/2012 do 03/2012 w kwocie [...] zł, z uwagi na bezrobocie, zasiłku celowego na leki w wysokości [...] zł oraz zasiłku celowego na wydatki związane z uroczystością rodzinną w wysokości [...] zł w miesiącu maju. Ponadto, zainteresowany objęty jest pomocą żywnościową w ramach programów pomocy żywnościowej PEAD. Nie posiada żadnych nieruchomości. Jest współwłaścicielem ruchomości w postaci pojazdu osobowego marki Opel Kadet 1.4 KAT rok prod. 1991 oraz właścicielem pojazdów osobowych: FSO Warszawa Syrena rok produkcji 1978 i Polski Fiat 126p rok produkcji 1979.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy T. N. podniósł, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i rodzinnej. Powołał się na rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 83 ust. 4 ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 205, poz. 1585 z 2009 r. ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ powołał się na wcześniejsze ustalenia oraz wskazał, że w myśl § 3 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej i jej rodziny. Zgodnie z pkt. 1 opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zainteresowany twierdzi, że musiał zrezygnować z wykupu koniecznych leków bowiem pozbawiłby dzieci podstawowych potrzeb życiowych. Nie zgadza się również z twierdzeniem, iż posiada pojazdy, ponieważ zostały one już dawno sprzedane. Zobowiązany wskazuje, że z uwagi na rozpoczęty rok szkolny jest zadłużony u rodziny i przyjaciół, aby zakupić książki, zeszyty, obuwie do szkoły oraz stroje gimnastyczne. Wskazuje, że choruje nie tylko na cukrzycę i częstoskurcz ale również na dyskopatię i zwyrodnienie kolan. Ponadto od 1999r. po śmierci małżonki leczy się psychicznie i wielokrotnie był hospitalizowany. Z tego też powodu miał problemy z prowadzeniem działalności gospodarczej i był zmuszony ją zlikwidować nie opłacając należnych składek. Twierdzi, że wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż jego sytuacja życiowa jest bardzo trudna i nie stać go na to aby spłacić zadłużenie. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany dołączył następujące dokumenty: recepty lekarskie, informację lekarza kardiologa z dnia 21.09.2010r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 10.07.2012r. p. L. R., karty informacyjne leczenia szpitalnego, opis historii choroby pacjenta z dnia 27.05.2010r., historię choroby psychicznej, opinię psychologa z dnia 21.06.2000r. i 03.07.2000r., karty choroby z poradni stomatologicznej, oświadczenie L. R. z dnia 25.09.2012r.
Zdaniem organu rentowego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że sytuacja finansowa strony, rodzinna i zdrowotna wypełnia przesłanki do umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Sytuacja finansowa wnioskodawcy jest trudna, ale nie może stanowić podstawy do umorzenia zadłużenia. Zaistniały stan faktyczny jest wynikiem postępowania strony, jako przedsiębiorcy. Rozpoczynając działalność gospodarczą przedsiębiorca świadom jest płynących z niej korzyści, ale także istniejących obowiązków w postaci płacenia podatków i składek. Zakład, jako organ administracji publicznej zobowiązany do pobierania obowiązkowych składek na ubezpieczenia nie może dowolnie decydować o pozbawieniu wpływów do budżetu państwa poprzez umorzenie zadłużenia. Sytuacja dająca podstawę do umorzenia zadłużenia musi być prawidłowo udowodniona poprzez złożenie odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej istniejący stan faktyczny. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane w materiale dowodowym, iż spełnione są przesłanki do umorzenia zadłużenia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. N. powołał argumenty dotyczące jego pogarszającej się sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wskazał również, że nie jest właścicielem aut, które sprzedał, ale nie dopełnił obowiązku w wydziale komunikacji. Skarżący podkreślił, że nie ma środków na spłatę zadłużenia.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z powodów innych niż zostały w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a.], sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze, jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd, uznał, że jest ona obarczona wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. tj. została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego ( art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. ).
W rozpatrywanej sprawie w wydaniu obu decyzji, zaskarżonej i poprzedzającej, brał udział ten sam pracownik, główny specjalista – A. M., który wydał decyzję z dnia [...] października 2012 r., a pod decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2013 r., wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, widnieje między innymi jego podpis, co wskazuje, że pracownik ten brał również udział w czynnościach postępowania administracyjnego, które doprowadziły do wydania decyzji.
Zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 83 ust. 4 usus w związku z art. 127 § 3 k.p.a. wobec pracowników ZUS, orzekających w imieniu Zakładu na podstawie udzielonych upoważnień, zastosowanie znajduje przytoczony przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie budzi wątpliwości, że pracownicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych upoważnieni, przez Prezesa Zakładu do załatwiania spraw wskazanych w art. 83 ust. 1 pkt 3, u.s.u.s. są pracownikami organu administracji publicznej, do właściwości którego należą opisane nim sprawy ( por.: wyrok NSA z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie II GSK 2164/11, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie II GSK 1690/11; wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r. II GSK 431/11 - baza orzeczeń nsa.gov.pl) . Nie może też być wątpliwości, że pomimo prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przez ten sam organ na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do postępowania tego powinny znaleźć zastosowanie wszystkie instytucje procesowe gwarantujące obiektywną procedurę i zaufanie do organów władzy publicznej, w tym także przewidziana przepisem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. instytucja wyłączenia pracownika od powtórnego brania udziału w sprawie. Konieczność respektowania wymogów składających się na konstytucyjny standard sprawiedliwości proceduralnej, wyprowadzony z zasad demokratycznego państwa prawnego, zaakcentowana została przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku 7 marca 2005 r., sygn. akt P 8/03 (OTK ZU 2005/3A/20) i z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, do czego nawiązał też Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu składu siedmiu sędziów NSA z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09. Uregulowane w art. 24 k.p.a. przesłanki wyłączenia pracownika organu administracji publicznej mają stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Dom Wydawniczy ABC, s. 12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06, ZNSA nr 3/2007, s. 137).
Z zasady więc tam, gdzie dochodzi do konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, w którego skład wchodzi określona liczba osób lub który reprezentowany jest przez upoważnionych pracowników (organ w znaczeniu funkcjonalnym), dla zapewnienia standardu bezstronności procesowej, należy badać czy nie zachodzi przesłanka wyłączenia pracownika w oparciu o art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przez pracownika należy rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu. Natomiast "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., odnosi się do wszystkich istotnych dla wyniku sprawy czynności procesowych, a więc czynności wpływających wprost na załatwienie sprawy. Podzielić w związku z tym należy zaprezentowany w powołanym orzeczeniu siedmiu sędziów NSA pogląd, zgodnie z którym " branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji " odnosi się do podejmowania czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Podobny pogląd prezentowany jest przez przedstawicieli doktryny (vide: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck wyd. 11, str. 153, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II str. 221-222, Zakamycze 2005).
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy załatwiono decyzją, w której wydaniu brał udział ten sam pracownik organu, który brał udział w wydaniu decyzji pierwotnej, mimo, iż podlegał wyłączeniu. To zaś oznacza, że postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazana wada czyniła koniecznym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. bez możliwości odnoszenia się przez sąd do meritum sprawy, a to zważywszy na konieczność ponownego rozstrzygnięcia przez organ wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z zachowaniem wymaganego przez powołane przepisy standardu bezstronności.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w pierwszej kolejności organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, jak również wskazania zawarte w ww. wyroku Sądu z dnia 29 lutego 2012 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło