III SA/Po 390/11

Dnia 25 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 23 września 2010 r., Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia 23 września 2010 r., nr [...] Prezydent Miasta Poznania na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z poźn. zm.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 z poźn. zm.) uznał za niezasadne zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec spółki A w W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 czerwca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2010 r. spółka A złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w powołaniu na art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 powyższej ustawy, ponieważ nie został oznaczony pieczęcią urzędową wierzyciela, co w ocenie zobowiązanego skutkuje niemożnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Legalna definicja pieczęci urzędowej zawarta jest w art. 16c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach narodowych i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 z poźn. zm.), który stanowi, iż urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Natomiast z art. 16c ust. 2 powyższej ustawy wynika, że dla gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa. Na podstawie § 3 pkt 14 Instrukcji kancelaryjnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 z późn. zm.) pieczęcią urzędową jest pieczęć okrągła z wizerunkiem herbu pośrodku i nazwą w otoku lub jej wizerunek na nośniku elektronicznym. W związku z powyższym, zdaniem organu, jeżeli skan (kopia, nadruk) są wizerunkiem pieczęci na nośniku elektronicznym, to warunek z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został spełniony i tym samym tytuł wykonawczy wystawiony w niniejszej sprawie należy uznać za prawidłowo sporządzony. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że tytuł wykonawczy w przedmiotowej sprawie został wystawiony zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy. W uzasadnieniu podniesiono, że wierzycielem w sprawie jest Prezydent Miasta Poznania, tymczasem na tytule wykonawczym nie widnieje odcisk pieczęci urzędowej Prezydenta Miasta Poznania. Zakwestionowano stanowisko organu, że zeskanowana / skopiowana elektronicznie pieczęć umieszczona na dokumencie papierowym jest wizerunkiem pieczęci na nośniku elektronicznym zgodnie z § 3 pkt 14 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych. Zdaniem skarżącej, na dokumentach papierowych możemy mieć do czynienia wyłącznie z odciskiem pieczęci urzędowej, a nie jej wizerunkiem elektronicznym. Ponadto wydruk zeskanowanej pieczęci na tytule wykonawczym nie jest wizerunkiem pieczęci urzędowej na nośniku elektronicznym, lecz jej odzwierciedleniem na papierze. W konsekwencji stwierdzono, że na tytule wykonawczym nie widnieje odcisk pieczęci urzędowej, lecz wizerunek pieczęci wydrukowany wraz z formularzem tytułu wykonawczego, co nie spełnia wymogu z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wskazuje, że na tytule wykonawczym powinna zostać umieszczona pieczęć urzędowa poprzez jej odciśnięcie, a nie wydruk. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 lutego 2010 r., nr [...] utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że dopuszcza się możliwość stosowania zamiast własnoręcznego podpisu oraz stanowiska osoby podpisującej tytuł wykonawczy jego odcisku, czyli facsimile. Zatem przez analogię – zdaniem organu, zamieszczenie zamiast odcisku tuszowego pieczęci okrągłej jej skanu nie powinno skutkować wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że badanie spełnienia wymogów formalnych należy do organu egzekucyjnego, który opatruje prawidłowy tytuł wykonawczy klauzulą o skierowaniu go do egzekucji, co organ egzekucyjny w niniejszej sprawie uczynił w dniu 24 czerwca 2010 r. W skardze na powyższe postanowienie spółka A zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 2a, art. 16 c ust. 1 i 2 ustawy o godle, barwach narodowych i hymnie Rzeczypospolitej oraz o pieczęciach państwowych poprzez ich błędną wykładnię, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta Poznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty i argumentację zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy wizerunek pieczęci urzędowej zamieszczony w tytule wykonawczym wystawionym przez Prezydenta Miasta Poznania spełniał wymóg z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), stosownie do którego tytuł wykonawczy zawiera m.in. odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Zgodnie z art. 16 c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach narodowych i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 z późn. zm.) urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa; odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (art. 16 c ust. 2 powyższej ustawy). W oparciu o powyższe przepisy organ wykonawczy gminy w sprawach z zakresu zadań własnych gminy jest uprawniony do używania pieczęci urzędowej zawierającej pośrodku wizerunek herbu gminy. Zatem prezydent miasta wystawiając jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym tytuł wykonawczy może również posłużyć się pieczęcią urzędową z herbem gminy (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 515/09, Lex nr 694402; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1353/09, Lex nr 595757). W niniejszej sprawie w tytule wykonawczym wystawionym przez Prezydenta Miasta Poznania zostało zamieszczone odzwierciedlenie pieczęci urzędowej zawierającej pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku nazwę podmiotu uprawnionego do używania pieczęci - Prezydenta Miasta Poznania. Przy czym owo odzwierciedlenie pieczęci urzędowej nie stanowiło odcisku tuszowego pieczęci wykonanego poprzez jej odciśnięcie na tytule wykonawczym w formie pisemnej, lecz skan odcisku pieczęci urzędowej wydrukowany wraz z formularzem tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu rację ma skarżąca, iż taki komputerowy wizerunek pieczęci urzędowej wydrukowany na formularzu tytułu wykonawczego nie stanowi "odcisku pieczęci urzędowej", o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bezzasadne jest przy tym powołanie się przez organ I instancji na § 3 pkt 14 obowiązującego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych (Dz. U. Nr 112, poz. 1319 z późn. zm.), stosownie do którego pieczęcią urzędową jest pieczęć okrągła z wizerunkiem herbu gminy pośrodku i nazwą w otoku lub jej wizerunek na nośniku elektronicznym. Wbrew stanowisku organu skan, kopia czy nadruk odcisku pieczęci urzędowej na formularzu tytułu wykonawczego w formie pisemnej nie stanowi wizerunku pieczęci urzędowej na nośniku elektronicznym. Ponadto – jak słusznie zauważa skarżąca, wizerunek pieczęci urzędowej na nośniku elektronicznym należy odnosić wyłącznie do dokumentów w formie elektronicznej. W przypadku zaś istotnego w niniejszej sprawie dokumentu w formie pisemnej dla zachowania wymogu odcisku pieczęci urzędowej konieczne jest jego tuszowe odciśnięcie na dokumencie. W tej sytuacji zastosowany przez wierzyciela w niniejszej sprawie wydruk zeskanowanego odcisku pieczęci urzędowej należy potraktować jedynie jako jego reprodukcję (kopię), która - wbrew stanowisku organu odwoławczego nie może zastępować odcisku pieczęci urzędowej, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy podkreślić, że w tym zakresie całkowicie chybiona jest argumentacja organu odwoławczego odwołującego się do analogicznej sytuacji dotyczącej możliwości zastąpienia własnoręcznego podpisu jego odciskiem, czyli facsimile. W obrocie prawnym zasadniczo nie jest bowiem dopuszczalne zastąpienie własnoręcznego podpisu jego reprodukcją (kopią, skanem, itp.). Wyjątki dotyczą podpisu elektronicznego, przy czym znajdują one podstawę w wyraźnych przepisach prawnych i są obwarowane szczegółowymi warunkami ich zastosowania. Nie ma również racji organ odwoławczy, powołując się na okoliczność, iż poprawność tytułu wykonawczego została pozytywnie zweryfikowana przez organ egzekucyjny. Zaopatrzenie tytułu wykonawczego w klauzulę o skierowaniu go do egzekucji nie wyklucza dopuszczalności ani zasadności zarzutów zobowiązanego odnośnie tytułu wykonawczego, tym bardziej że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Powyższe oznacza, że zakwestionowany w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy nie zawiera odcisku pieczęci urzędowej wierzyciela, a tym samym nie spełnia wymogu z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta Poznania jako wydanych z naruszeniem powyższego przepisu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do wskazań wynikających z powyższych rozważań. Ponadto – przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów – wyjaśni, w jakiej dacie zobowiązanemu został doręczony tytuł wykonawczy, a w konsekwencji czy zarzuty złożone w dniu 28 lipca 2010 r. zostały wniesione w ustawowym terminie wynikającym z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z treści znajdującego się w materiale sprawy tytułu wykonawczego wynika bowiem jedynie data jego przekazania na pocztę, brak natomiast dowodu doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uniemożliwia Sądowi kontrolę, czy termin do wniesienia zarzutów w niniejszej sprawie został zachowany. Tylko zaś w przypadku zachowania terminu do wniesienia zarzutów dopuszczalne jest ich merytoryczne rozpoznanie. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono w punktach: II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 oraz art. 152 powyższej ustawy.