III SA/Po 403/24

Dnia 12 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 czerwca 2024 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach bez zezwolenia oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej także jako "DIAS") decyzją z 11 czerwca 2024 r. nr [...], powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm., dalej: O.p.), art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. a), art. 90 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2023 poz. 227, dalej: u.g.h.) w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. 09 marca 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] sp. z o.o. w [...] (dalej także jako skarżąca, spółka) od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej: N[...]UCS) z 18 lipca 2023 r. którą wymierzono ww. spółce kary pieniężne w łącznej wysokości 400 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach [...]: nr [...] bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny. Funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w dniu 09 marca 2023 r. w lokalu przy ul. [...] w [...] stwierdzili obecność czterech urządzeń o nazwach j.w., przypominających automaty do gier hazardowych. Urządzenia były podłączone do sieci elektrycznej i gotowe do gry. W wyniku eksperymentów procesowych ustalili, że gry oferowane na urządzeniach wypełniają przesłanki określone w art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. Na każdym z urządzeń przykręcona była tabliczka, na której widniała nazwa spółki, natomiast brak było poświadczeń rejestracji automatów przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego. N[...]UCS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej spółce za urządzanie gier hazardowych na ww. automatach z naruszeniem przepisów u.g.h. Następnie, ww. decyzją z 18 lipca 2023 r. nr [...] wymierzył spółce karę pieniężną w łącznej wys. 400 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez spółkę odwołania, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji DIAS stwierdził, że spór sprowadza się do kwestii, czy w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym N[...]UCS prawidłowo przyjął, że gry urządzane na przedmiotowych automatach są grami na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. a w związku z tym, czy organ I instancji zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną. DIAS powołał treść art. 3 i art. 6 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 a) u.g.h., a także art. 89 ust.1 pkt 1 u.g.h., by w świetle tych przepisów stwierdzić, że spółka nie legitymowała się w dniu przeprowadzonej kontroli koncesją na prowadzenie kasyna gry, jak również nie była podmiotem wykonującym monopol państwa w zakresie gier urządzanych w salonach gier na automatach. Lokal, w którym stwierdzono obecność urządzeń należących do strony, nie był kasynem gry lub salonem gier na automatach. DIAS wyjaśnił, że w art. 2 ust. 3 u.g.h. zdefiniowano gry na automatach jako gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzanie przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wskazał na przepisy art. 2 ust. 4 i ust. 5 u.g.h. stwierdzając, że wynika z nich, iż wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Grami na automatach są także gry, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zestawienie zwrotów "gra zawiera element losowości" (art. 2 ust. 3 u.g.h.) i "gra ma charakter losowy" (art. 2 ust. 5 u.g.h.) zdaniem DIAS prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 u.g.h. poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry jako istotnych elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h. te elementy mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu przepisu. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako nieprzewidywalność rezultatu gry: elementy zręczności, wiedzy lub umiejętności mogą występować jedynie jako elementy marginalne w grze. Dominować ma losowość rozumiana jako nieprzewidywalność rezultatu z perspektywy grającego. DIAS na podstawie leksykalnych definicji ocenił, że charakter losowy jakiegoś zdarzenia dotyczy nieprzewidzianych wydarzeń; jest oparty na przypadkowym wyborze lub na losowaniu; dotyczy losu, doli, kolei życia; zależne jest od losu. Wskazał, że "los" to inaczej dola, kolei życia, bieg wydarzeń, przeznaczenie, fatum, traf, przypadek, sytuacja, w której coś się rozstrzyga, coś się decyduje, coś zachodzi, istnieje stan niepewności. Wykładnia językowa zwrotu "charakter losowy" zawartego w art. 2 ust. 5 u.g.h. zdaniem DIAS prowadzi do wniosku, że mamy do czynienia z sytuacją, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także z sytuacją, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla grającego. Nieprzewidywalność wyniku gry, brak pewności co do tego, jaki wynik padnie, wobec niemożności przewidzenia procesów zachodzących w danym urządzeniu, pozostaje immanentną cechą tego rodzaju gry na automacie. Organ odwoławczy, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych wskazał, że pod pojęciem "nieprzewidywalności" rozumieć należy nieprzewidywalność w normalnych (typowych), nie zaś szczególnych (wyjątkowych, ekstremalnych) warunkach. Zaznaczył przy tym, że pojęcie "losowości" jako niemożliwość przewidzenia rezultatu należy odnosić do normalnych, nie zaś ekstremalnych warunków. Inne podejście do tego zagadnienia byłoby nielogiczne skoro w istocie jest możliwe rozszyfrowanie każdego systemu gry, to zaś tylko kwestia czasu i kosztów. Dla uznania gry za losową nie ma znaczenia fakt, że wybór wygrywających liczb dokonywany jest za pomocą algorytmu (komputerowe wyłanianie nagradzanych liczb za pomocą odpowiedniego programu). Zdaniem organu w sytuacji łączenia w urządzeniach do gier losowych zasad działania z funkcją lub funkcjami zręcznościowymi należy uznać tak przeprowadzoną grę za losową, której wynik zależy od przypadku. Wystarczy zatem, aby jeden z elementów gry był losowy, aby uznać, że gra miała charakter losowy. Tak samo wprowadzenie dodatkowego elementu gry w postaci np. wiedzy, zręczności, nie przesądza, że gra nie ma charakteru losowego. Według organu pojęcie "charakter" ma szersze znaczenie niż pojęcie "element"; niemniej pojęcia te uzupełniają się nawzajem. Skoro ustawodawca w art. 2 ust. 5 u.g.h. użył sformułowania "są także", to aby gry na automacie uznać za gry na automacie w rozumieniu przepisów u.g.h. wystarczającym jest zarówno spełnienie jednego z warunków opisanych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., jak również ma to miejsce, gdy spełnione są oba warunki jednocześnie. Przepisy te uzupełniają się nawzajem, przepis z ust. 5 jest więc z jednej strony rozszerzeniem przepisu z ust. 3, a z drugiej strony może stanowić samodzielną podstawę prawną rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji bez znaczenia jest fakt, czy gry na automacie spełniają jedną z przesłanek wynikającą z powołanych przepisów, czy też obie łącznie, tj. czy mają one charakter losowy, czy zawierają element losowy. DIAS wskazał, że aby ustalić, czy dana gra ma charakter losowy należy przeprowadzić indywidualną ocenę stanu faktycznego. W tym celu organ zacytował pełen szczegółów opis eksperymentu procesowego przeprowadzonego na jednym urządzeniu ([...]); zaznaczył przy tym, że przebieg wszystkich czterech eksperymentów procesowych był podobny i został opisany w protokole z 09 marca 2023 r. (k. 11-6 akt adm.) Z opisu eksperymentu procesowego wynika, że [każdy] automat jest wyposażony w dwa ekrany. Górny ekran wyświetlał nazwy gier. Przed rozpoczęciem gry konieczne było zaakceptowanie zasad gry [...], które były wyświetlane na dolnym ekranie. Zgodnie z opisem tych zasad urządzenie zawiera zestaw gier bazujących na zdolnościach pamięciowych i logicznych użytkownika. Gry oferowane na urządzeniu wymagają spostrzegawczości, umiejętności zapamiętywania oraz zdolności logicznego myślenia. Cechy te zgodnie z opisem zasad gry gracz ma wykorzystać, aby odnaleźć właściwy układ i zaplanować strategię dalszej gry. O sukcesie w grze nie decyduje urządzenie ani los, lecz umiejętności gracza i obrana przez niego strategia. Przed rozpoczęciem gry gracz ma zapoznać się z treścią regulaminu a rozpoczynając grę gracz potwierdza, że zapoznał się z treścią regulaminu i go akceptuje. W dolnej części planszy z zasadami gry znajdował się przycisk ekranu dotykowego z napisem "AKCEPTUJ". "Regulamin", o którym mowa w "Zasadach gry" nie był dostępny. Naciśnięcie przycisku "AKCEPTUJ" lub mechanicznego przycisku start powoduje akceptację zasad gry. Pojawiał się ekran z ikonami dostępnych gier. W polu licznik w dole ekranu była wartość: 2. Urządzenie z oprogramowaniem [...] oferowało dwanaście gier. Na dolnym ekranie pojawił się wirtualny układ 5 bębnów, zdaniem organu charakterystyczny dla gier hazardowych. Górny ekran pokazywał tabele wygranych. Pod bębnami w polu punkty była wartość 5, w polu licznik było 2 i w polu premia widniało 0. W lewym rogu pod układem bębnów wyświetlał się komunikat "Doładuj licznik". Przy najniższej stawce 5 pkt naciśnięto przycisk "start". Gra nie uruchomiła się. Należało zasilić urządzenie. Automat zasilono kwotą 10 zł. w polu licznik pojawiły się 100 pkt. Sprawdzono dostępne stawki (punkty): 5, 10, 20, 50, 100 i 200 pkt. Zauważono, że przy zmianie stawki urządzenie losowo wyświetla nowy (startowy) układ wirtualnych bębnów. Ustawiono stawkę 5 pkt, widoczny był komunikat "Rozpoczynasz nową grę. Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Naciśnięto przycisk "Start" i symbole na wirtualnych bębnach zaczęły się przesuwać z góry na dół, po chwili zatrzymały się samoczynnie, bez udziału gracza, po kolei od strony lewej do prawej. Do dyspozycji zostało 95 pkt. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Pod bębnami widoczna była informacja "Kontynuujesz grę. Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Zwiększono stawkę na 10 pkt. Zmienił się układ symboli na pięciu wirtualnych bębnach. Pojawił się komunikat "Rozpoczynasz nową grę. Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Wybrano przycisk "autostart". Gra nie uruchomiła się. Nie było możliwości prowadzenia gry w trybie autostart. Przyciskiem start uruchomiono następną grę. Po chwili naciśnięto przycisk start ponownie, aby stwierdzić, czy gracz ma możliwość uruchomienia procesu zatrzymywania symboli na bębnach. Gracz ma taką możliwość, symbole na bębnach zatrzymały się jednocześnie, po ponownym naciśnięciu przycisku start. Gracz nie ma jednak żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach i w ocenie organu nie ma wpływu na wynik gry. Do dyspozycji w polu licznik pozostało 85 pkt. Powrócono do stawki 5 pkt (zmienił się układ symboli na wirtualnych bębnach, pojawił się komunikat "Rozpoczynasz nową grę. Aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry") i uruchomiono grę przyciskiem start. Nie uzyskano wygranej. Kontynuowano gry przy niezmienionej stawce (5 pkt). Uzyskano wygraną w postaci 5 pkt, którą dodano do punktów w polu licznik, na którym pojawiła się wartość 50 pkt. Naciśnięto przycisk "Pomoc". Pojawiła się informacja o grze. Strzałkami nawigacyjnymi na ekranie dotykowym należało przewijać kolejne strony. Po naciśnięciu lewej strzałki na monitorze pokazała się ostatnia strona z menu "POMOC". Na stronie tej widoczne było pięć ostatnich układów symboli na bębnach oznaczonych numerami od 499 996 do 500 000. Przewijając strony przy użyciu lewej strzałki pojawiały się kolejne strony (malejąco) z układami symboli, na każdej stronie było 9 układów odpowiednio ponumerowanych. Przewijając strony w prawo (prawa strzałka na monitorze) ukazały się plansze "Zasady działania gier [...] (Poszukiwacz)". Według opisanych zasad zadaniem gracza jest odnalezienie w zbiorze kolejno po sobie występujących układów, aktualnego układu gry. Po odnalezieniu właściwego układu i zapoznaniu się z kolejnymi układami, użytkownik - w drodze logicznego rozumowania - dokonuje oceny czy są to układy wygrywające, by potem – w oparciu o przyjętą przez siebie strategię - podjąć decyzję co do dalszego udziału w grze lub rezygnacji z gry. Dalej dostępne były plansze: "Opis pól i przycisków widocznych w grach" oraz lista sekwencji układów symboli na bębnach od numeru 1 rosnąco. Aby odszukać aktualny układ bębnów z listy należy posługiwać się strzałkami "lewo" lub "prawo" i przeszukiwać strony z ponumerowanymi kolejno układami symboli na bębnach. Każda strona zawiera 9 układów (ostatnia strona z ma pięć układów). Na dole każdej strony wyświetlany jest komunikat: "Aktualny układ w grze jest oznaczony kolorem czerwonym". Funkcjonariusz przeprowadzający eksperyment procesowy konkludował, że zadanie gracza w tym momencie sprowadza się do wyszukania z pośród 500 tysięcy możliwych kombinacji układu aktualnego oznaczonego kolorem czerwonym. Gracz ma do sprawdzenia aż 55 tysięcy stron, co jest w praktyce bardzo trudne i męczące, mając na względzie ograniczenia psychofizyczne człowieka. Ponadto sprawdzenie wszystkich stron jest czasochłonne i przy braku szczęścia może trwać kilka lub nawet kilkanaście godzin. Naciskając na ekranie dotykowym przycisk "powrót" opuszczono menu pomoc. Powrócono do gry i podjęto próbę zakończenia gry, jednak pojawiła się informacja, że "zakończenie gry jest możliwe przy minimum 100". Kontynuowano grę, w polu licznik zostało 5 pkt, zasilono urządzenie kwotą 10 zł, w polu licznik pojawiła się wartość 105 pkt, rozegrano jedną grę, w polu licznik pozostało 100 pkt. Wybrano przycisk "zakończ sesję" na ekranie dotykowym. Wyświetliło się pytanie "zakończyć grę? "Tak"/ "Nie". Wybrano "Tak" i pojawił się komunikat: "Razem do wypłaty 10 zł, dotychczas wypłacono 0 zł" Urządzenie wypłaciło jeden banknot o nominale 10 zł. Dalsza gra była możliwa dopiero po ponownym zasileniu urządzenia. Organ ocenił, że rozegranie szeregu gier daje podstawy stwierdzić, że gry na kontrolowanych automatach urządzane są o wygrane rzeczowe, zaś wynik gry – ustawienie odpowiedniego układu znaków lub symboli - nie zależy od grającego, którego rola sprowadza się tylko do wybrania gry, ustalenia stawki za jedną grę a następnie naciśnięcia przycisku "start", wprawiającego w ruch wirtualne bębny ze znakami graficznymi. W ocenie organu wynik zależy od losowego wytypowania symboli przez program zainstalowany w automacie, wpływ gracza na przebieg gry jest jedynie hipotetyczny i nie potwierdzony w rzeczywistej grze, gry wypełniają przesłanki określone w art. 2 ust. 3-5 u.g.h., co pozwala uznać je za gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Analizując dostępną na automatach opcję "Pomoc" organ ocenił, że wyszukiwanie aktualnego układu, oznaczonego kolorem czerwonym, spośród 500 000 kombinacji układów przy uwzględnieniu ograniczeń psychofizycznych człowieka może trwać kilka a nawet kilkanaście godzin. przy czym zmiana stawki powoduje wylosowanie przez urządzenie nowego układu spośród pół miliona układów dostępnych w opcji "Pomoc". W konsekwencji gracz nie może opracować strategii, po odnalezieniu aktualnego układu, polegającej na zwiększeniu wygranej lub zminimalizowaniu strat poprzez zmianę stawki w grze. Nie stwierdzono, aby w informacjach zawartych na wyświetlanych stronach była mowa o tym, że zmiana stawki powoduje wylosowanie przez urządzenie nowego układu wirtualnych bębnów. Gracz pomijając opcję pomoc i wyszukiwanie aktualnego układu (nie było takiej konieczności, urządzenie tego nie wymuszało) mógł wprawiać w ruch wirtualne bębny za pomocą przycisku "Start", które po zatrzymaniu się dawały wygrywający lub przegrywający układ symboli, co było istotą gry. Zdaniem organu świadczyło to o charakterze losowym gier, ponieważ wirtualne bębny zatrzymywały się samoczynnie, w wybranej przez urządzenie konfiguracji. Grający nie miał żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach czyli na wynik gry. Następnie DIAS zaznaczył - odnosząc się do stanowiska spółki, że gry na automatach są grami logicznymi gdyż w znajdującej się w nich opcji "Pomoc" można sprawdzić wynik gry przyszłej - że jeśli grający który skorzystał z tej opcji poznałby po pierwszym zatrzymaniu się bębnów z symbolami, kolejne sekwencje symboli, to i tak na te sekwencje nie miałby żadnego wpływu. Nie miałby możliwości ich zmiany. Oczywistym jest, że za to jaki układ symboli pojawi się na bębnach, odpowiada oprogramowanie danego urządzenia. Nie zmienia to jednak faktu, że grający nie może zmienić układu symboli, wpłynąć na to, by przy następnym wciśnięciu przycisku "start" i zatrzymaniu się bębnów, układ ten był inny niż ustalony przez oprogramowanie urządzenia. Odnośnie przedłożonych przez stronę zasad gry logiczno-pamięciowej [...] oraz ekspertyz technicznych to DIAS wskazał, że powyższe nie dotyczą automatów za które stronie wymierzona została kara pieniężna i dlatego nie mogą w żaden sposób wpływać na ustalenia dokonane podczas eksperymentów, a przede wszystkim wyjaśnić dokładnie stanu faktycznego. Opinie wykonano przez podmiot niebędący jednostką upoważnioną przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów do gier. Co do zarzutu rażącego naruszenia art. 188 O.p. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej DIAS ocenił, że ustalenia w zakresie losowości gier oferowanych przez przedmiotowe automaty były wystarczające. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 189a i nast. K.p.a. organ ocenił, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej oraz odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, nie stosuje się przepisów działu IVa "Administracyjne kary pieniężne" w tym zakresie. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu [...] sp. z o.o. w [...] wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także o zwrot kosztów postępowania, zarzucając: 1. rażące naruszenie art. 120, art. 122, art. 123, art. 127 oraz art. 180, art. 188 w związku art. 200a O.p., poprzez odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów wnioskowanych przez stronę oraz przedstawionych przez nią wniosków formalnych takich jak przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co nie tylko pozbawia skarżącą faktycznej inicjatywy dowodowej, ale również skutkuje pozostawieniem w aktach sprawy wyłącznie dowodów ukierunkowanych na potwierdzenie fałszywych – zdaniem skarżącej tez organów, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności oraz wymogu dopuszczenia wszystkich dowodów niezbędnych aby prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy; 2. oczywisty i elementarny błąd w zakresie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, a to poprzez niczym nie uzasadnione przyjęcie, że przedmiotowe urządzenia do gier logicznych klasy [...] ver. 1.60 oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., chociaż tego rodzaju kwalifikacja prawna jest zdaniem strony skarżącej ewidentnie błędna, gdyż gry dostępne na owym urządzeniu nie mają ani charakteru losowego, ani też żadnego losowego elementu, co wyklucza taką ich ocenę; 3. naruszenie art. 180 §1 O.p. w zw. z art. 211 kpk, a to poprzez dopuszczenie jako dowodu i poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wynik tzw. "eksperymentu", który pełnomocnik spółki ocenił jako przeprowadzony nielegalnie, tj. rażąco sprzecznie z przepisem procedury karnej, regulującym tą specyficzną czynność postępowania dowodowego i jej znaczenie dla ustaleń faktycznych czynionych w sprawie; 4. rażące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h., poprzez bezzasadne ich zastosowanie, to jest nałożenie kary za urządzanie gier na automatach, mimo iż w okolicznościach istotnych w postępowaniu nikt takich gier nie urządzał, gdyż gry dostępne na urządzeniu zakwestionowanym przez organ mają charakter logiczny a nie losowy, nie są zatem grami na automatach, których urządzanie wymaga jakiejkolwiek koncesji; 5. naruszenie art. 188 w zw. z art. 197 O.p., a to poprzez odmowę uwzględnienia kluczowego w sprawie wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h. lub innego biegłego, szczególnie gdy dowód ten organ usiłuje zastąpić wynikiem tzw. "eksperymentów celnych" które już tylko przy pobieżnej ocenie jawią się - zdaniem pełnomocnika - jako rażąco nierzetelne i to do tego stopnia, że zasadnym staje się formułowany względem nich zarzut rozmyślnej manipulacji dowodowej, ukierunkowanej na wykreowanie dowodu sprzecznego z rzeczywistością; 6. naruszenie art. 189a i nast. K.p.a. poprzez ich całkowite pominięcie w sprawie, mimo iż przepisy te zdaniem pełnomocnika znajdują pełne zastosowanie do kar takich jak przedmiotowa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, uznając zgłoszone zarzuty skargi jako bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy należące do spółki [...] urządzenia o wskazanych w decyzjach numerach (klasy [...] znajdujące się 09 marca 2023 r. w lokalu przy ul. [...] w [...] prawidłowo zostały zakwalifikowane przez DIAS jako oferujące gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., a zwłaszcza, czy organ ten prawidłowo w tym względzie uznał ich losowy charakter. Sąd zaznacza przy tym, że organy obu instancji w pierwszych słowach uzasadnień swoich decyzji błędnie wskazały adres lokalu w którym znajdowały się automaty (organ I instancji k. 112v, DIAS k. 157v). Z protokołów kontroli (k. 48-3) jednoznacznie wynika, że kontrola odbyła się w lokalu przy ul. [...] w [...], nie zaś przy ul. [...] w [...]. Powyższe uchybienie nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Sąd wyjaśnia, że aby doprowadzić do ustalenia powyższego należało na gruncie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 227 z późn. zm., dalej: u.g.h.), w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli (09 marca 2023 r.) w pierwszej kolejności dekodować normy prawne określające, jakie gry, o jakich cechach, należy uznać za gry hazardowe, a w tym wypadku – gry na automatach. Przepis art. 1 ust. 2 u.g.h. określa, że grami hazardowymi są m.in. gry na automatach. Przepisy art. 2 ust. 3-5 u.g.h. stanowiące definicję legalną pojęcia "gier na automatach" określają, że grami tymi są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (ust. 3). Przy czym w myśl art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Jednocześnie przepis art. 2 ust. 5 u.g.h. dookreśla, że grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Z powołanych przepisów wynika zatem, co organy orzekające prawidłowo wywiodły, że aby uznać gry na danym urządzeniu za gry na automatach, a tym samym za gry hazardowe, do których stosuje się wszelkie reżimy omawianej ustawy, muszą wystąpić następujące elementy: - gry oferowane są na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, względnie odpowiadające im gry urządzane przez Internet, - z grą wiąże się wygrana pieniężna lub rzeczowa, - gra zawiera element losowości albo ma charakter losowy. Wziąwszy pod uwagę, że sednem sporu jest ustalenie, czy przedmiotowe gry na automatach zawierały element losowości lub miały charakter losowy, Sąd stwierdza, że poza pozostałymi cechami gier ma automatach dla uznania gier za gry na automatach wystarczającym jest stwierdzenie, że gry zawierają element losowości. Nie jest konieczne, aby gra zawierała tylko i wyłącznie elementy losowości, lecz wystarczające, a zarazem konieczne jest, aby w ogóle zawierała takie elementy. Zatem nawet w sytuacji, gdy w danej grze współistnieją elementy wiedzy, refleksu, spostrzegawczości itp. oraz elementy przypadkowe (losowość), narzucone przez program gry, oznacza to, że gra zawiera element losowości, który przesądza o tym, że jest grą na automatach w rozumieniu u.g.h. W rezultacie dane urządzanie może być eksploatowane jedynie w kasynie lub salonie gier na automatach. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy właśnie do czynienia z tego rodzaju grami. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi, iż omawiane urządzenia oferowały jedynie gry logiczne pozbawione cechy losowości, czy choćby jakiegokolwiek elementu losowego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wynik gry jest zawsze przewidywalny dla każdego przeciętnego gracza, który może w łatwy sposób sprawdzić, jaki uzyska wynik gry przyszłej. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego powołującego się na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym wystarczy, aby jeden z elementów gry był losowy, aby uznać, że gra miała charakter losowy. Wprowadzenie dodatkowego elementu gry w postaci np. wiedzy, zręczności nie przesądza, że gra nie ma charakteru losowego. W omawianych grach, jak wyjaśnił to wyczerpująco DIAS na podstawie dowodu w postaci eksperymentów procesowych, rozegranie szeregu gier daje podstawę stwierdzić, że gry te, jako urządzane o wygrane pieniężne lub rzeczowe, a wynik gry – odpowiedni układ znaków (symboli) nie zależy od grającego, którego rola sprowadza się tylko do wybrania gry, ustalenia stawki za poszczególną grę, a następnie rozpoczęcia gry przez przycisk "start". W ocenie Sądu organy orzekające w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy trafnie uznały, że skarżąca spółka w dacie 09 marca 2023 r. w kontrolowanym lokalu urządzała gry na automatach o numerach wskazanych w decyzji, bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. I to na wszystkich czterech automatach znajdujących się w lokalu. Sąd nie podziela zarzutu skargi, jakoby organy w ramach przeprowadzonego postępowania dopuściły się naruszenia reguł prawa procesowego w zakresie postępowania dowodowego (art. 120, art. 122, art. 123, art. 127, art. 180, art. 188 w zw. z art. 197 O.p.). Przepisy O.p. określające zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny mają zapewniać zgodność ustaleń faktycznych z prawdą (art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). Organy mają zatem obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dokonując na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Podejmowanie przez organy kroków zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z prowadzeniem gry wbrew u.g.h. należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki z art. 122 O.p. Przepis ten stanowi o działaniach niezbędnych, a wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego - nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy jedynie do momentu uzyskania pewności co do stanu faktycznego. Zgodnie z art. 187 § 1 O.p., to organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, będąc dodatkowo zobowiązanym do dopuszczenia wszystkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 181 § 1 O.p.), o ile jest to niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). Organ podatkowy ponosi więc odpowiedzialność za przebieg i rezultat postępowania dowodowego, także w tym sensie, że według własnego uznania podejmuje decyzje w zakresie dopuszczenia jednych dowodów, a pominięcia innych dowodów, przy czym nie może dokonywać tego arbitralnie, mając obowiązek działać zgodnie z wyżej opisanymi zasadami postępowania (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2021 r. I GSK 560/18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). W ocenie Sądu organy obu instancji wywiązały się z tych obowiązków w trakcie prowadzonego postępowania, czemu dały wyraz w wyczerpujących uzasadnieniach wydanych decyzji. Zgromadzony zaś materiał dowodowy pozwalał na poczynienie ustaleń faktycznych, stąd zarzut co do jego niekompletności jest niezasadny. W pełni uprawnione było posłużenie się przez organy orzekające w zakresie kluczowych ustaleń faktycznych co do charakteru zatrzymanych automatów i urządzanych na nich grach dowodem z eksperymentu procesowego na zatrzymanych w sprawie konkretnych automatach. Z akt wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] zarządzeniem z 17 kwietnia 2023 r. (k. 56) udostępnił Działowi Postępowania Podatkowego [...]UCS materiały z akt postępowania przygotowawczego o sygn. RKS [...], między innymi z kontroli przeprowadzonej w lokalu przy ul. [...] w [...], obejmujące: protokoły przesłuchań świadka, protokół oględzin miejsca – lokalu, protokoły oględzin urządzeń [...] z kserokopiami zdjęć (oddzielny protokół oględzin każdego z urządzeń), protokół eksperymentu procesowego przeprowadzonego w miejscu zatrzymania przedmiotowych automatów i to na każdym automacie, protokół przeszukania z załącznikiem stanowiącym spis i opis rzeczy, postanowienie o żądaniu wydania rzeczy (k. 55-1). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało zaś wszczęte postanowieniem N[...]UCS z 19 maja 2023 r. (63). Co istotne, poza ogólną zasadą wynikającą z art. 180 O.p., że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, przepis art. 181 O.p. precyzuje, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności m.in. materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Z takim zaś materiałami mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przedmiotową kontrolę, jak wynika ze wspomnianych wyżej protokołów, przeprowadzono na podstawie odpowiednich przepisów K.p.k. oraz K.k.s. (powołanych przy poszczególnych czynnościach w dokumentujących je protokołach), w ramach postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo karno-skarbowe. Przepis art. 114b K.k.s. określa, że w razie uzasadnionej potrzeby akta sprawy można udostępnić, wydać z nich odpisy lub kopie także organom prowadzącym kontrolę podatkową, kontrolę celno-skarbową, postępowanie podatkowe, celne lub administracyjne, w zakresie niezbędnym do prawidłowego przeprowadzenia tej kontroli lub tego postępowania. Uprawnione było więc, aby N[...]UCS udostępnił do innego postępowania (administracyjnego) dowody zebrane w toku postępowania przygotowawczego o przestępstwo skarbowe. Przepis art. 181 O.p. upoważniał zaś ten organ do uczynienia dowodami w postępowaniu administracyjnym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. materiały zgromadzone w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Przepis ten znajdował zastosowanie w oparciu o przepis art. 91 u.g.h., który stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że przepisy art. 114b K.k.s., jak i art. 181 O.p. umożliwiały organowi I instancji uznanie za dowody w postępowaniu administracyjnym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. materiałów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Chybiony jest więc zarzut skarżącej spółki, jakoby niedopuszczalne było oparcie ustaleń o dowody zebrane w innym postępowaniu. Takie działanie było nie tylko zgodne z prawem, lecz i racjonalne. Skoro bowiem N[...]UCS uprawniony do podejmowania czynności w postępowaniu przygotowawczym w sprawach o przestępstwo skarbowe uzyska określony materiał dowodowy, to - jeżeli istnieją ku temu przesłanki - nie tylko może, ale i powinien czynić z niego użytek również w postępowaniu administracyjnym, do którego prowadzenia jest właściwy. Dodać należy, że w postępowaniu podatkowym (i odpowiednio administracyjnym) nie obowiązuje zasada bezpośredniości, a stan faktyczny może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych przez inny organ (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2009 r. I FSK 1916/07; CBOSA). W konsekwencji, korzystanie z tak uzyskanych dowodów samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów O.p. Twierdzenie przeciwne jest wadliwe chociażby z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy i wewnętrznej niesprzeczności prawa. Jeśli bowiem jeden przepis prawa dopuszcza możliwość określonego działania, to skorzystanie z tej możliwości nie może być jednocześnie uznane za naruszające inne normy prawne, a w każdym razie nie jest dopuszczalna taka wykładnia, która mogłaby prowadzić do wniosków o istnieniu takich naruszeń. Organy miały więc pełne prawo do tego, by w niniejszym postępowaniu oprzeć się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania karno-skarbowego. W takiej sytuacji bowiem zasada czynnego udziału strony w postępowaniu jest realizowana poprzez zaznajomienie strony z tymi dowodami i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie, co też uczyniono w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r. I FSK 999/17; CBOSA). W rezultacie Sąd stwierdza, że przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena zebranych dowodów jest logiczna i z uwagi na wyczerpujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie nosi cech dowolności (art. 191 O.p.). W ocenie Sądu argumentacja skarżącej sprowadza się zasadniczo do polemiki z ustaleniami organu przez proste zaprzeczenie. Tymczasem skuteczność wykazania, że organ naruszył art. 191 O.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego. Nie jest wystarczające samo subiektywne przekonanie strony o innej niż przyjął organ doniosłości poszczególnych środków dowodowych i ich odmiennej ocenie. Organ dokonał oceny zebranych dowodów, odniósł się do każdego z nich we wzajemnej łączności ze sobą. Odnosząc się do zarzutów dotyczących nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów Sąd nie stwierdził w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 188 w zw. z art. 197 O.p. Oceny żądań dowodowych strony organ powinien dokonywać z uwzględnieniem znaczenia przeprowadzonych już w postępowaniu dowodów, co organ uczynił. DIAS szeroko wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego uwzględniony przez organ I instancji materiał dowodowy (nie tylko protokół eksperymentu procesowego, ale i pozostałe dowody dołączone do niniejszej sprawy z postępowania karno-skarbowego) w pełni uzasadniał odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych strony. Jednocześnie organ odwoławczy wykazał – Sąd stanowisko to w pełni podziela – dlaczego nie podziela argumentacji skarżącej spółki, jakoby odmowa wykonania postulowanego badania specjalistycznego wynikała z pełnej świadomości organów, że wynik takiego działania będzie jednoznacznie korzystny dla strony, albowiem fachowa wiedza potwierdzi, że urządzenia logiczne [...] nie są automatami do gier hazardowych, albowiem nie posiadają charakteru losowego ani jakiegokolwiek elementu losowości. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 14 u.KAS funkcjonariusze celno-skarbowi posiadali w dacie kontroli przedmiotowego lokalu (09 marca 2023 r.) uprawnienia do przeprowadzenia eksperymentu procesowego. Eksperyment ten polegający na rozegraniu serii gier na wszystkich zatrzymanych automatach i to w miejscu ich zatrzymania (k. 11-6) wykazał jakie cechy gry pozwalają zakwalifikować je jako gry na automatach. W związku z tym trafnie uznano, że do ustalenia powyższego nie była wymagana wiedza specjalistyczna. Eksperyment był też dopuszczalny na gruncie art. 211 K.p.k., a skoro zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, to nie można umniejszać roli eksperymentu jako dowodu w sprawie, tym bardziej, że lepiej od innych dowodów odzwierciedla on przebieg gier na kontrolowanym urządzeniu. Co do przedłożonych przez stronę zasad gry logiczno-pamięciowej [...], ich prezentacji działania oraz ekspertyz technicznych a właściwie raportów ewaluacyjnych sporządzonych na zlecenie producenta urządzeń (k. 91-68) DIAS uznał zasadnie, że dokumenty te nie dotyczą przedmiotowych automatów i nie mogą one wpływać na ustalenia dokonane podczas eksperymentów, jak i dokładnie wyjaśnić stanu faktycznego w sprawie. Sąd podziela to stanowisko, mając na względzie, że ww. ekspertyzy techniczne są opiniami prywatnymi, które dotyczą urządzeń innych niż poddane eksperymentowi w niniejszej sprawie. Ponieważ ustalenia jakie zostały zawarte w tych opiniach nie dotyczą spornych urządzeń, nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych w kontrolowanym postępowaniu. Urządzenia opiniowane i ujawnione w lokalu nie były tożsame, stąd oczywiście niecelowe było dokonywanie analizy czy i jakiej ingerencji je poddano. Nadto zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z 11 czerwca 2024 r. DIAS odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h. (k. 147-146). Sąd zauważa, że nie istnieje nieograniczony obowiązek dowodzenia wszelkich okoliczności faktycznych, w tym że gry na przedmiotowych urządzeniach mają charakter logiczny. Nie można zatem zgodzić się z zarzutami o braku kompletności zgromadzonego materiału dowodowego. Nieprzeprowadzenie przez organ wnioskowanych przez stronę dowodów nie można ocenić negatywnie w kontekście pozostałych zgromadzonych w sprawie dowodów, jednoznacznie wskazujących na losowy charakter gier oferowanych na przedmiotowych urządzeniach. Organ swobodnie, na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego, ocenia, czy materiał ten wymaga uzupełnienia. Zasadnie stwierdził, że materiał dowodowy jest wystarczający, bez konieczności przedłużania postępowania. Zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. nie ma charakteru bezwzględnego, a jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów może dokonać nie budzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2005 r. I FSK 391/05; CBOSA). Zadaniem organu było ustalenie, czy gry na przedmiotowych urządzeniach są grami na automatach, o jakich mowa w u.g.h. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające gromadząc materiał dowodowy, w tym zebrany w toku czynności przeprowadzonych w lokalu z automatami, a także dokumentację udostępnioną przez skarżącego. Wśród tych dowodów znalazły się zasady gier typu [...]. W ocenie Sądu dokonana przez organ ocena dowodu w postaci eksperymentu procesowego odpowiada wymogom z art. 191 O.p. Z protokołu eksperymentu wynika, że na automatach dostępne były gry mające charakter losowy, których wynik zależy od zatrzymania wirtualnych bębnów przez urządzenie. Na układ symboli na zatrzymanych bębnach, czyli na ewentualną wygraną bądź przegraną, grający nie miał żadnego wpływu. Grający nie miał realnej możliwości zatrzymania zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, a więc nie mógł zdecydować o wysokości wygranej. Wynik gry nie zależał od gracza, lecz od urządzenia (przypadku). Aktywność gracza miała wpływ jedynie na rozpoczęcie samej gry. Odnosząc się do podnoszonego w skardze błędu w zakresie ustaleń faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotowe urządzenia do gier typu [...] oferują gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h., pomimo, iż gry dostępne na tych urządzeniach nie mają charakteru losowego, ani żadnego losowego elementu Sąd jest zdania, że kluczowe dla ustalenia czy gry na tychże automatach zawierają element losowy, jest wykazanie w drodze eksperymentu procesowego faktu umożliwienia rozgrywania gier na przedmiotowych urządzeniach w dwojaki sposób. W oparciu o eksperyment z rozegranych gier na przedmiotowych automatach trafnie przyjęto, że wynik gry nie zależy od zręczności grającego, lecz od losowego wytypowania symboli przez program zainstalowany w urządzeniu. Gracz nie ma wpływu na wynik gry i nie jest w stanie przewidzieć konfiguracji symboli jakie pojawią się na ekranie. Jak wynika z zapisu i protokołu eksperymentu, co DIAS obszernie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pierwszym ze sposobów korzystania z ww. urządzeń jest rozegranie gry z użyciem przycisku "pomoc", drugim zaś bez tej funkcji gry. Losowość w urządzeniu zastąpiono zamkniętym zbiorem wyników, trwale zdefiniowanym dla każdej gry. Korzystając z opcji "pomoc" gracz w każdej chwili może sprawdzić przebieg gry, która nastąpi i tym samym może ustalić jej zakończenie i wynik. Zadaniem gracza - jak stanowią zasady gry - jest odnalezienie w dostępnym zbiorze wyników wyniku gier przyszłych (o numerach następujących po numerze gry bieżącej). Znając wynik gry przyszłej gracz, rzekomo w drodze logicznego wnioskowania, podejmuje decyzję co do rozegrania kolejnych gier lub o rezygnacji z gry. Na ekranie dotykowym po naciśnięciu przycisku "akceptuj" pojawia się ekran wyboru gry. Zasilenie urządzenia monetami (albo banknotami) powoduje, że w lewym dolnym rogu ekranu, pod układem bębnów w oknie dialogowym pojawia się napis: "rozpoczynasz nową grę". Po uruchomieniu gry symbole na bębnach zaczynają się przesuwać z góry na dół, do chwili samoczynnego zatrzymania, bez udziału gracza. Gracz nie ma zatem wpływu na wynik gry. Po zatrzymaniu się wirtualnych bębnów na ekranie pojawia się komunikat "aktualny układ możesz znaleźć w pomocy gry". Naciśnięcie przycisku "pomoc" powoduje pojawienie się zasad gry, co umożliwia przewijanie kolejnych stron strzałkami na ekranie dotykowym. Stron tych jest łącznie 55 tys., z liczbą kombinacji układu symboli na bębnach sięgającą 500 tys. Na stronach "pomocy" każda gra po wciśnięciu przycisku "start" odczytuje kolejne układy z listy. Aby odszukać aktualny układ bębnów z listy należy posługiwać się strzałkami "lewo" i "prawo" i przeglądać kolejne strony. Na dole każdej strony wyświetlany jest komunikat "aktualny układ w grze jest oznaczony kolorem czerwonym". Organ wskazał, że mając 500 tys. możliwych kombinacji gracz ma do sprawdzenia 55 tysięcy stron, co zajęłoby od kilku do kilkunastu godzin. Co istotne, automaty jednocześnie przewidują przez wybranie przycisku "auto" możliwość uruchomienia gry w trybie automatycznym (autostart). Eksperyment, w ramach którego przeprowadzono gry wykazał, że po uruchomieniu za pomocą przycisku "start" kolejnej gry, po naciśnięciu ponownie przycisku "start", aby stwierdzić, czy jest możliwość uruchomienia procesu zatrzymania symboli na bębnach, symbole na bębnach zatrzymały się. Grający nie miał jednak żadnego wpływu na końcowe ustawienie symboli na wirtualnych bębnach. Prawidłowo uznano zatem, że przedmiotowe urządzenia wraz z ich oprogramowaniem nie zostały tak skonstruowane, by oferowały jedynie sposób gry z opcją "pomoc", co mogłoby świadczyć, że są urządzeniami służącymi do wyszukania wyniku gry spośród tysięcy plansz. Zdaniem Sądu zamiarem skarżącej nie było urządzanie gier, które nie miały charakteru losowego (art. 2 ust. 5 u.g.h.), czy nie zawierały elementu losowego (art. 2 ust. 3 u.g.h.), lecz takie skonstruowanie automatów z grami, by użytkownikowi, było jak najłatwiej z nich korzystać, bez użycia opcjonalnej funkcji "pomoc", a więc posiadającej element losowy. Jak wszechstronnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gracz z pominięciem opcji "pomoc" i wyszukiwania aktualnego układu, mógł wprawiać w ruch wirtualne bębny za pomocą przycisku "start", które po zatrzymaniu się "dawały" wygrywający lub przegrywający układ symboli, co było istotą gry. Trafnie organ konkluduje, że powyższe świadczy o charakterze losowym gier, ponieważ wirtualne bębny zatrzymywały się samodzielnie, w wybranej przez urządzenie konfiguracji symboli na wirtualnych bębnach, czyli na wynik gry. Organ wyjaśnił, że wystąpienie elementu losowości determinuje nieprzewidywalność wyniku, która z kolei oznacza, że osiągnięcie danego wyniku nie jest uzależnione od gracza. Bez znaczenia pozostaje, czy wynik, jaki padnie, można wcześniej poznać, jeśli na jego osiągnięcie gracz nie ma wpływu. Poznanie wyniku gry może wiązać się jedynie z decyzją gracza odnośnie dalszego grania w gry, a definicja gier na automatach nie zawiera żadnego elementu kwalifikacji gier, który odnosiłby się do elementów wpływających na tego typu decyzje gracza. Istnienie więc takiej możliwości jest bez znaczenia dla kwalifikacji gier na automatach. Możliwość odnalezienia właściwego układu i zapoznanie się z kolejnymi układami dostępnych w opcji "pomoc" tworzy jedynie pozór, że gracz ma do czynienia z grą logiczną, podczas gdy w rzeczywistości gry mają charakter losowy. Innymi słowy istotnym jest, że przechodząc do gry gracz zgodnie z możliwościami urządzenia stawał przed alternatywą – na dole ekranu pojawiały się pola "pomoc", "menu", "start". Po zasileniu urządzenia stosowną kwotą licznik gracza zasilała wielokrotność uiszczonej kwoty (w przeliczeniu na pkt). Relewantny z punktu widzenia ustalenia, czy gry zawierały element losowości jest fakt, iż każdorazowo urządzenie umożliwiało grę bez skorzystania z opcji "pomoc". Jak sama nazwa tej funkcji wskazuje, była to tylko opcja, a więc jeden ze sposobów rozegrania gry. Wówczas pod bębnami z rozmaitymi, w zależności od gry, artefaktami, na urządzeniu wyświetlał się komunikat: "Rozpoczynasz nową grę. Aktualny układ może znaleźć w pomocy gry". Urządzenie umożliwiało zatem skorzystanie z opcji "pomoc", lecz dostępna była również gra bez tej opcji. Wybierając grę bez opcji "pomoc" gra miała charakter czysto losowy. Rola gracza sprowadzała się do użycia przycisku "start" i artefakty (symbole) na bębnie monitora zaczynały się przesuwać (wirować), by następnie – bez udziału gracza – samodzielnie się zatrzymać. W tym momencie gracz dowiadywał się, czy układ symboli daje mu wygraną (zwiększa się liczba posiadanych pkt na liczniku) czy przegrywa (zmniejsza się liczba pkt na liczniku). Reasumując, okoliczność, iż urządzenie dopuszczało rozegranie gier bez opcji "pomoc" i skorzystanie z w pełni losowego charakteru gry, powoduje, iż prawidłowo organy uznały, że urządzenia te posiadają element losowy – opisany wyżej, a zatem należy zakwalifikować je jako automaty do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. W tym kontekście bez znaczenia jest, czy wynik gry można wcześniej poznać, antycypować go (przez opcję "pomoc" i żmudne przeszukiwanie sekwencji układów), skoro urządzenie udostępnia też opcję losową gry i to ona w zwykłym racjonalnym użyciu urządzenia, jest regułą. Sąd podkreśla równocześnie, że takie zaprogramowanie omawianych urządzeń ujawnia, iż racjonalnym i intuicyjnym zachowaniem gracza jest rozegranie gry w losowy sposób, bez skorzystania z opcji "pomoc". Zważywszy na niskie stawki (maksymalnie 20 zł – równowartość 200 pkt) i konsekwentnie relatywnie niskie wygrane, irracjonalnym jawi się, by gracz korzystał z opcji "Pomoc" i przeszukiwał 500 tys. sekwencji układów artefaktów, dostępnych na 55 odsłonach monitora, co faktycznie może trwać kilkanaście godzin, by uzyskać wiedzę, czy przyszłą, pojedynczą grę wygra, czy przegra. Odnosząc się do argumentów, że gry typu [...] mają charakter logiczny, bo chodzi w nich o prawidłowe zapamiętanie wyniku gry przyszłej, należy podkreślić, że nagrody w każdej poszczególnej grze nie uzależniono od prawidłowego zapamiętania wyniku gry, ale związano ją z konkretnym układem wygrywającym wygenerowanym przez algorytm i ustalonym z góry dla każdej gry, na który gracz nie ma żadnego wpływu. Znajomość sekwencji kolejnych układów może co najwyżej wpłynąć na długofalową strategię gracza przy obstawianiu kolejnych gier lub na decyzję o rozegraniu kolejnej gry. Gracz nie ma więc wpływu na wynik żadnej z gier. Może co najwyżej zdecydować się grać dalej lub zakończyć grę. Możliwość podjęcia takiej decyzji nie jest jednak ani istotą pojedynczej gry ani nie dowodzi żadnego udziału gracza i jego wpływu na przebieg gry. Kwestię losowości gry należy rozważać nie w kontekście przewidywania jej wyniku, lecz możliwości wpływu na ten wynik (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 kwietnia 2019 r. III SA/Gl 1050/18; CBOSA). Sąd zaznacza, że DIAS nie podważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wynik gry można – przez skorzystanie z opcji "pomoc" - antycypować. Zwrócił tylko uwagę, że była to tylko jedna z opcji gry, lecz urządzenie umożliwiało pominięcie opcji "pomoc", skorzystanie z opcji losowej gry. Zarzuty, że eksperyment procesowy był nierzetelny i powołanie się na opinie rzeczoznawcy dotyczące oprogramowania typu [...] nie dają podstaw do odmiennej oceny materiału dowodowego. W ocenie Sądu niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez organy orzekające przepisów art. 188 w zw. z art. 197 O.p. poprzez odmowę uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki badającej, o której mowa w art. 23f u.g.h. Ustalenie charakteru gry w drodze tego rodzaju opinii nie znajduje zastosowania w toku postępowania o wymierzenie kary pieniężnej za prowadzenie gier bez stosownych uprawnień (por. wyroki NSA: z 22 marca 2023 r., II GSK 1263/20, z 17 września 2015 r. II GSK 1595/15, z 18 września 2015 r. II GSK 1715/15 i z 05 listopada 2015 r., II GSK 2032/15; CBOSA). Gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i o opinię do uprawnionej jednostki badającej strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry. Konieczność poddania automatu badaniu sprawdzającemu przez jednostkę badającą, upoważnioną zgodnie z art. 23f u.g.h. do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, przewiduje art. 23b u.g.h. Z ust. 1 ostatnio wspomnianego artykułu wynika jednak, że znajduje on zastosowanie w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w u.g.h. Przepis ten dotyczy zatem automatów zarejestrowanych, co nie miało miejsca w okolicznościach sprawy. Ponadto, opinia jednostki badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest potrzebna do samej rejestracji danego automatu (art. 23a ust. 3 u.g.h.). Powyższe przesądza o bezzasadności zarzutu nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Prawidłowe jest zatem ustalenie, że sporne automaty odpowiadają swymi cechami regulacjom art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., dokonane m. in. na podstawie wyników eksperymentu procesowego, a więc rozegranych przez funkcjonariuszy kontroli celno-skarbowej gier kontrolnych, rozegranych na każdym z kwestionowanych urządzeń. W działaniu organów Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno jeśli chodzi o ustalenie stanu faktycznego, jak i jego ocenę. Organy orzekające wyjaśniły motywy rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wystarczająca do jego podjęcia. Nieusprawiedliwione są więc zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania w zakresie nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej (art. 200a O.p.), kompletności materiału dowodowego, prawidłowości jego gromadzenia i jego oceny oraz ujęcia tej oceny w uzasadnieniu, którą Sąd uznał za odpowiadającą prawu i dopuszczalną, a której to oceny skarżąca nie podważyła. Organy rzetelnie zebrały wystarczający materiał dowodowy, dokonały jego wnikliwej analizy, akcentując jego wzajemną koherentność i wykazały przesłanki zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. W szczególności rzetelnie i wyczerpująco wykazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki ustalenia losowego charakteru gier prowadzonych na spornych urządzeniach, okoliczności urządzania gier bez koncesji lub bez zezwolenia, a także tego, że skarżący był urządzającym gry na automatach. Podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa jest w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. jest łączne ustalenie: (-) podmiotu urządzającego gry na automatach; (-) charakteru urządzanych gier, tj. muszą to być gry na automatach w rozumieniu u.g.h.; (-) urządzania gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Organy dysponując dowodem w postaci eksperymentu procesowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej w sposób wystarczający ustaliły losowy charakter gier prowadzonych na spornych urządzeniach, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia, że skarżący był urządzającym gry na automatach. Ustalenia co do losowego charakteru gier dotyczyły stanu automatów w chwili kontroli i z perspektywy umiejętności przeciętnego gracza, z jakiej należy oceniać charakter gier. W świetle powyższego zarzuty w zakresie dotyczącym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania są nieuzasadnione. Sąd uznał również za bezpodstawny zarzut naruszenia art. 189a i n. K.p.a. przez ich pominięcie. Z uzasadnienia skargi nie wynika bowiem, który z przepisów Działu IV k.p.a. i na jakiej podstawie faktycznej winien być zastosowany w sprawie. Przyjmując nawet - inaczej niż uczynił to organ - że brak oceny organów podatkowych w tym zakresie (badania podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary) nie mogło stanowić naruszenie przepisów postępowania wpływające na wynik sprawy. Zważyć należy, że art. 189f K.p.a. ma charakter regulacji o charakterze wyjątkowym, znajduje zatem zastosowanie tylko w szczególnych okolicznościach faktycznych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, pomimo tego że organy nie dokonały oceny wskazanych w tym przepisie przesłanek, jest oczywistym, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by ziściły się przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec skarżącej. Ani waga stwierdzonych naruszeń nie jest znikoma, ani strona nie zaprzestała naruszania prawa w tym zakresie, co Sądowi wiadomym jest z urzędu, biorąc pod uwagę liczne sprawy sądowoadministracyjne skarżącej spółki w tym samym przedmiocie. Na dzień wydania wyroku w niniejszej sprawie w tutejszym Sądzie wydano od 2019 r. przeszło 200 wyroków w sprawach ze skarg [...] sp. z o.o. dotyczących wymierzenia kar pieniężnych za urządzenia gier hazardowych typu [...] na automatach bez zezwolenia (przykładowo wyroki w sprawach o sygn. akt: III SA/Po 264/23, III SA/Po 759/22, III SA/Po 593/22, III SA/Po 1060/22, III SA/Po 611/19, III SA/Po 537/19, III SA/Po 270/24). Ponadto skarżąca nie podała żadnych okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki uprawniającej do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. W przypadku podmiotów, na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można w ocenie Sądu mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Zważywszy na charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu, naruszenie przepisów u.g.h. nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935).