III SA/Po 417/16

Dnia 5 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 roku, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi X Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r., wydanej w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry – w wysokości [...] zł - sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W argumentacji zgłoszonego żądania spółka podniosła, że brak wstrzymania wykonalności decyzji skutkować będzie realnym zagrożeniem dla dalszego jej bytu gospodarczego i wiążącą się z tym znaczną szkodą oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Zaznaczyła, że działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi jej główne źródło dochodów, a to umożliwia jej nieprzerwane funkcjonowanie. Z powyższego wywiodła, że brak udzielenia ochrony tymczasowej może spowodować niemożliwe do odwrócenia skutki w postaci znacznego utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej czy też jej zaprzestania. Wnioskodawczyni podkreśliła, że jej sytuacja finansowa nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Wymierzenie i wyegzekwowanie kary pieniężnej może zatem przyczynić się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem takiego uszczerbku (w tym przypadku o charakterze majątkowym), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Skarżąca wskazała, że na dzień [...] grudnia 2014 r. wypracowała zysk netto w wysokości [...] zł. Podała, że ponosi znaczące koszty działalności operacyjnej przedsiębiorstwa, które wyniosły łącznie [...] zł, a na które składały się koszty operacyjne w postaci: odpisów amortyzacyjnych w wysokości [...] zł, zużycie materiałów i energii w wysokości [...] zł, koszty związane z usługami obcymi w wysokości [...] zł oraz podatki i opłaty, łącznie z wypłatami i składkami na ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, opiewające na kwotę [...] zł. Z zestawienia tego, zdaniem skarżącej, wynika, że obciążają ją koszty, które są konieczne i nieuniknione w przypadku tak szerokiego zakresu działalności, a wypracowany zysk netto nie stanowi o definitywnie pozytywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa. Stwierdziła, że w przypadku jakichkolwiek późniejszych postępowań egzekucyjnych, wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa ulegnie osłabieniu, co w jej ocenie stanowi o realnym zagrożeniu jej sytuacji majątkowej, w oparciu chociażby o dotychczasowe funkcjonowanie na rynku gospodarczym. Spółka podniosła także, że w stosunku do niej toczy się [...] postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych. W jej ocenie, prowadzenie tak licznych postępowań w oczywisty sposób stanowi o wysoce prawdopodobnej, graniczącej z pewnością, możliwości przyczynienia się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków godzących w płynność finansową spółki. Stwierdziła, że już jednostkowa kara może pociągnąć negatywne konsekwencje. Natomiast zbiorcze ujęcie kary, której szacowana suma wynosi [...] zł, a co stanowi [...] rocznego zysku spółki, ma zobrazować prawdopodobieństwo graniczące z pewnością powstania niemożliwych do odwrócenia skutków. Wskazała również, że na dzień złożenia skargi, łączna wysokość nałożonych już na spółkę kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry wynosi [...] zł. Ponadto skarżąca stwierdziła, że art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia kar pieniężnych. Podkreśliła, że dopiero zsumowanie kar przesądza o możliwości spowodowania poważnego oraz realnego zagrożenia dla bytu gospodarczego skarżącej. Skarżąca wskazała przy tym, że wobec niej toczy się równolegle siedem analogicznych postępowań, a łączna kwota wymierzonych kar wynosi [...] zł. Ponadto wobec spółki zostało wszczętych [...] postępowań, których skutkiem będzie wymierzenie kolejnych kar pieniężnych. Skarżąca podała także, że organy celne podjęły już czynności w celu wyegzekwowania wymierzonych kar, czego dowodem ma być załączone do pisma upomnienie. Zaznaczyła, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków musi się odnosić do przyszłości, bowiem sama ocena stanu teraźniejszego nie będzie wystarczająca dla oceny konieczności wstrzymania wykonania decyzji. Skarżąca uznała również, że działanie organu nastąpiło z naruszeniem prawa europejskiego, co obliguje do udzielenia jej ochrony tymczasowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "P.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części. Treść powyższych przepisów wskazuje, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącą wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., to jest zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Będące podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu przesłanki są pojęciami nieostrymi, co wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej i nadania im treści z uwzględnieniem okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., to taka szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (postanowienie NSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r., o sygn. akt GZ 138/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Co istotne, obowiązkiem strony, która dąży do udzielenia jej powyższej ochrony tymczasowej, jest przedstawienie takich twierdzeń oraz dokumentów na ich poparcie, które uprawdopodobnią zasadność uwzględnienia wniosku. Artykuł 61 § 3 P.p.s.a. został bowiem tak skonstruowany, że ciężar wykazania, iż okoliczności w nim wskazane zaistniały, spoczywa na osobie wnioskującej o przewidzianą w nim ochronę tymczasową. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że w sytuacji faktycznej, w jakiej się znajduje, wykonanie decyzji powodować będzie znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2010 r., o sygn. akt II FZ 460/10, CBOSA). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania istnienia konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wniosek o wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadny (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 595/10, CBOSA). W świetle poczynionych wyżej rozważań stwierdzić trzeba, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, aby w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że choć skarżąca w argumentacji wniosku wywodzi, że - w przypadku wykonania decyzji może utracić płynność finansową, co ostatecznie może doprowadzić do jej upadłości, - ponosi duże koszty ([...] zł), a wypracowany zysk netto za 2014 rok ([...] zł) nie stanowi o definitywnej, pozytywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa, - obecnie w stosunku do niej toczy się [...] (choć w innej części wniosku spółka wskazuje na [...]) postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych (grozi jej kara w łącznej wysokości [...] zł), - wysokość kar już orzeczonych wobec spółki wynosi [...] zł, - a nadto wszczęto względem skarżącej postępowanie egzekucyjne, to na poparcie tych twierdzeń nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji. Brak w szczególności sprawozdania finansowego na dzień [...] grudnia 2014 r. oraz wystosowanego do skarżącej upomnienia, na które to dokumenty skarżąca wprost powołuje się we wniosku. Skarżąca spółka nie przedstawiła także żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że do tej pory wymierzono wobec niej kary pieniężne w łącznej wysokości [...] zł. Niezależnie od powyższego, nawet uwzględniając przedstawione przez skarżącą informacje, nie są one wystarczające do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Stwierdzić zwłaszcza trzeba, że zarówno liczba wszczętych wobec skarżącej spółki postępowań, jak i wymierzone już kary pieniężne, nie uzasadniają per se wstrzymania wykonania decyzji. Spółka nie uprawdopodobniła jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej [...] zł z tytułu nałożonych kar pieniężnych. Zaznaczenia wymaga, że sam fakt, że kwota wymierzonych spółce kar przekracza jej roczny zysk netto - który osiągnęła w 2014 roku - bez wykazania, jaka jest aktualna sytuacja finansowa spółki, nie może przesądzać i nie przesądza o zdolnościach płatniczych spółki, które pozostają w sprawie niewyjaśnione. Nie wiadomo zatem, czy istnienie wskazanego zobowiązania może spowodować niewypłacalność i konieczność likwidacji spółki, tym bardziej, że skarżąca zamknęła 2014 rok dodatnim wynikiem finansowym i nie nadmieniła, by utraciła płynność finansową i wciąż prowadzi dochodową działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I GZ 397/15, CBOSA). Zaakcentować należy, że do oceny zasadności wniosku konieczne jest zaprezentowanie wraz ze stosowną dokumentacją aktualnych i pełnych danych o stanie majątkowym skarżącej spółki. Weryfikacja tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbyć z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej aktualnej sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych wierzytelności, wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Takich pełnych danych spółka nie przedłożyła, a jej twierdzenia o niestabilnej sytuacji finansowej i o tym, że nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa, może prowadzić do zachwiania tej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności, są gołosłowne. Nie można bowiem zweryfikować, czy skarżąca rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej zaskarżoną decyzją (i innymi decyzjami), a co się z tym wiąże, że wykonanie tej decyzji prowadziłoby do wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 639/15, CBOSA). Natomiast hipotetyczna możliwość wymierzenia w toczących się postępowaniach kar pieniężnych - w łącznej kwocie [...] zł - nie może być uznana za okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W świetle regulacji ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; zob. art. 239a i nast.), jedynie ostateczna decyzja lub decyzja, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, jest aktem noszącym znamiona wykonalności. Sam fakt prowadzenia wobec skarżącej postępowań w przedmiocie wymierzenia kar z tytułu urządzenia gier na automatach o niskich wygranych nie może stanowić, aż do momentu wydania w tych postępowaniach wykonalnych decyzji administracyjnych, argumentu przemawiającego za wstrzymaniem wykonania objętej skargą decyzji, bowiem do tego czasu skarżąca nie będzie w istocie zobligowana do wykonania takich decyzji, co implikuje twierdzenie, że do tego czasu na skarżącej nie będzie spoczywał jakikolwiek obowiązek. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że skarżąca, wnosząc o przyznanie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania skarżonej decyzji, nie uprawdopodobniła, aby w stosunku do niej zachodziła którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Na marginesie tut. Sąd wskazuje, że każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z kolei, istniejąca w ocenie skarżącej wadliwość zaskarżonej decyzji nie może mieć wpływu na zasadności wniosku w przedmiocie wstrzymania jej wykonania, ponieważ dokonywanie przez tut. Sąd oceny legalności decyzji na tym etapie postępowania jest przedwczesne i niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.