III SA/Po 430/24

Dnia 6 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi M. W. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności polegającej na wpisaniu terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B; II. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego kwotę 697,- zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący 13 listopada 2000 r. uzyskał bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Pismem z 26 maja 2024 r. skierowanym do Prezydenta Miasta skarżący wniósł o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem przez niego dodatkowego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. D (pkt C.1.a wniosku). Do wniosku dołączono: 1) orzeczenie lekarskie z 26 maja 2022 r. stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi m. in. w prawie jazdy kat. D i określające termin następnego badania na 26 maja 2027 r.; 2) orzeczenie psychologiczne z 15 kwietnia 2022 r. o stwierdzeniu braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami określonymi m. in. w prawie jazdy kat. D i określające termin ważności orzeczenia do 15 kwietnia 2027 r. Decyzją z 4 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta wydał stronie uprawienia do kierowania pojazdami kat. D jednocześnie dokonując czynności wpisania terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B na 26 maja 2027 r. Strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę na czynność Prezydenta Miasta z 4 czerwca 2024 r. polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B zarzucając naruszenie: 1. art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. przez brak wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego skutkujące błędnym przyjęciem, że uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B są ograniczone w czasie, podczas gdy skarżący uzyskał je 13 listopada 2000 r. bezterminowo i nie kierował do organu wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z uwagi na zmianę stanu faktycznego w zakresie tych uprawnień; 2. art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 662), dalej: "u.k.p.", w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. i § 29 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231), dalej: rozporządzenie z 24 lutego 2016 r.", przez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie błędnej wadliwej czynności w postaci wpisania w dokumencie prawa jazdy daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, których data ważności nie była ograniczona. Skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności polegającej na wpisaniu terminu ważności uprawienia do kierowania pojazdami kat. B w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy nr [...]; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Skarżący zasadnie zakwestionował ograniczenie mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B do 26 maja 2027 r. w sytuacji, gdy miał je przyznane bezterminowo. Osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 18 ust. 1 u.k.p.). Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami. Przepisy art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie dają podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższymi przepisami organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 2312/20 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 tego rozporządzenia stanowiący, że w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepisy powyższe rozróżniają zatem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia", odnosząc się do przepisów u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia (por.: wyroki o sygn. akt III SA/Wr 52/22 i III SA/Wr 581/22 - dostępne w CBOSA). Z kolei załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702 ze zm.) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m. in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 "ważne do" umieszcza się "datę ważności uprawnienia". W dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B wydane bezterminowo. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Stanowiska organu nie może też uzasadniać § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. stanowiący, że wniosek oraz prawo jazdy wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: (-) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p., przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, ?1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Powyższego przepisu nie można odczytywać w oderwaniu od całej treści § 10 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., która - jak wynika z części początkowej § 10 ust. 1 - dotyczy wydania prawa jazdy, tzn. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. obejmują sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień nabytych wcześniej, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych czy uzyskania nowych uprawnień stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co oznaczałoby naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 2030/21 - dostępny w CBOSA). Niezgodnie zatem z prawem organ ograniczył terminowo posiadane przez skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B naruszając art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pkt I. sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności polegającej na wpisaniu terminu ważności uprawienia do kierowania pojazdami kat. B. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na zasądzone koszty składają się: kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego.