III SA/Po 442/12

Dnia 6 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., nr 125, poz. 874, ze zm.) nałożył na G. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ś. karę pieniężną w wysokości 11.000 zł Decyzja ta została wydana na podstawie następującego stanu faktycznego: W dniu [...]r. funkcjonariusze celni zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składających się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepy ciężarowej o nr rej. [...]. Kierowcą pojazdu był S. S., natomiast właścicielem samochodu ciężarowego według dowodu rejestracyjnego był G. C. Organ ustalił, że S. S. był kolegą strony. W trakcie kontroli funkcjonariusze stwierdzili brak w pojeździe wypisu z licencji na wykonywanie przewozu drogowego rzeczy oraz urządzenia rejestrującego czas prowadzenia pojazdu, przerwy i okresy odpoczynku kierowcy (tachografu). Ponadto stwierdzili, że kierowca nie był pracownikiem właściciela pojazdu. Z kontroli został sporządzony protokół nr [...]. Z informacji udzielonych przez Starostwo Powiatowe w G. organ ustalił, że strona nie posiadała licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy ani zaświadczenia na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że transport nie mógł zostać zakwalifikowany jako transport na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, ponieważ był wykonywany przez osobę niebędącą pracownikiem przedsiębiorcy. W konsekwencji organ przyjął, że wykonywany transport miał charakter transportu drogowego rzeczy, o którym mowa w art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym oraz którego wykonywanie wymaga uzyskania licencji. Tym samym stwierdzono następujące uchybienia: - na podstawie art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz 1.1 załącznika do ustawy – wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, co stanowiło podstawę nałożenia na przedsiębiorcę kary w wysokości 8000 zł. - na podstawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz pkt 11. 1.1. załącznika do ustawy – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, co stanowiło podstawę nałożenia kary w wysokości 3000 zł. W związku z tym organ nałożył na G. C. karę pieniężną w łącznej wysokości 11 000 zł. Od decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Strona wyjaśniła, ze skontrolowany przewóz drogowy nie miał handlowego charakteru i był wykonywany na potrzeby własne. Kierujący pojazdem S. S. był według strony jej pracownikiem na podstawie nawiązanego stosunku pracy. Pismem z dnia 05.01.2012 r. strona wniosła o przesłuchanie pracownika na okoliczność charakteru świadczonej pracy oraz przedłożyła umowę o dzieło zawartą w dniu 31.12. 2011 r. pomiędzy nią a S. S. o świadczenie usług w dniu 21.07.2011 r. Organ nie uwzględnił wniosku wskazując, że do jego argumentów odniesie się w decyzji kończącej postępowanie. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]roku, nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071, z późn. zm.), art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 a ust. 1, ust. 2, ust. 6, art. 93 ust. 1 oraz załącznika nr 3 Ip. 1.1 i 6.1.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) w związku z art. 10 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. Nr 244, poz. 1454), art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym i art. 4 pkt 12 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożonej łącznej kwoty kary pieniężnej i orzekł, że kara ta powinna była wynosić 10.000 zł. Dyrektor Izby Celnej w P. podzielił stanowisko i argumentację organu I instancji wskazując jednocześnie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wykonywany w dniu kontroli przewóz drogowy nie mógł zostać zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne. Nie spełniał bowiem jednego z warunków określonych w art. 4 pkt 4 w/w ustawy: w dacie kontroli kierujący pojazdem S. S. nie był pracownikiem strony. G. C. dostarczył wprawdzie do akt sprawy umowę o dzieło, zawartą po dacie kontroli w dniu 31.12.2001 r., na mocy której S. S. zobowiązał się świadczyć usługi w dniu 21.07.2011 r. czyli w dniu, w którym przeprowadzono kontrolę przedmiotowego przewozu drogowego. Tym niemniej, zdaniem organu, prowadzenie pojazdu przez kierowcę świadczącego tę usługę na podstawie umowy cywilnoprawnej, jaką jest umowa o dzieło, nie wypełnia dyspozycji z art. 4 pkt 4 a ustawy o transporcie drogowym tj. prowadzenia pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wyjaśnił, dlaczego nie uznał S. S. za pracownika strony w myśl art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Wskazał ponadto, że niezależnie od okoliczności czy przedmiotowy przewóz był wykonywany w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą czy też nie, brak było podstaw do uznania, że stanowił on niezarobkowy przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę. Niesporny fakt niespełnienia przez stronę jednego z warunków określonych w art. 4 pkt 4 lit. a tj. pojazd samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika, tylko przez osobę trzecią, spowodował konieczność uznania tego przewozu za transport drogowy ze wszystkimi tego konsekwencjami, włącznie z wymogiem posiadania przez stronę odpowiedniej licencji. Organ wskazał również, że obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące wynika z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W związku z tym, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu drogowego, kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego - tachografu. Organ podkreślił, że strona nie kwestionowała faktu, że w momencie kontroli drogowej pojazd nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące. Dlatego też organ II instancji uznał, że nałożenie przez Naczelnika na G. C. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł było zgodne z prawem. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego nastąpiła zmiana przepisów. W dniu 01.01.2012 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o transporcie drogowym, w której w art. 92a ust. 2 ustanowiono zasadę, że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10 000 zł. Art. 10 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 16 września 2011 r. (Dz.U. nr 244, poz. 1454) stanowi, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Ponieważ z kolei postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone przed dniem 01.01.2012 r., organ zmniejszył pierwotnie wymierzoną karę pieniężna w łącznej wysokości 11 000 zł do wysokości 10 000 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 65 kodeksu cywilnego poprzez całkowite pominięcie stosunku prawnego wiążącego G. C. ze S. S. W uzasadnieniu wskazała, że organ miał obowiązek ustalić stan faktyczny w sposób pełny i wziąć pod uwagę, że stosunek prawny wychodził poza ustalenia z umowy o dzieło, ponieważ zachodziły cechy m.in. podporządkowania pracownika przełożonym, osobistego świadczenia pracy, odpłatności oraz ryzyka pracodawcy. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu w zakresie definicji zwrotu "pracownik" oraz wskazał, że jego zdaniem pojęcie to obejmuje także osoby wykonujące obowiązki w ramach umów cywilnoprawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz ponownie podkreślając, że w jego ocenie pomiędzy S. S. a G. C. nie zachodził stosunek pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył , co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem sporu jest to, czy organy prawidłowo ustaliły w decyzji zaskarżonej oraz ją poprzedzającej, że nie doszło w sprawie do wykonania przewozu na potrzeby własne, tj. czy organy prawidłowo zakwalifikowały stronę jako wykonującą transport drogowy i zobowiązaną do posiadania licencji oraz urządzenia rejestrującego. Należy wskazać na wstępie, że zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym niezarobkowym przewozem drogowym (przewozem na potrzeby własne) jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Przewozy drogowe na potrzeby własne, jak stanowi art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Natomiast podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją", o czym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. W myśl art. 4 pkt. 3 ustawy transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4; b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Z kolei z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21.). przewiduje obowiązek wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Zgodnie z jego brzmieniem urządzenie rejestrujące jest instalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Przepisy wspólnotowe nie zawierają legalnej definicji transportu drogowego dlatego w tej kwestii należy sięgnąć do przepisów krajowych. Artykuł 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że oprócz transportu drogowego w sensie formalnym, a więc wykonywanego jako główny przedmiot działalności gospodarczej, jest nim również wykonywanie czynności transportu drogowego, a więc transport drogowy w sensie funkcjonalnym, m. in. poprzez niespełnienie co najmniej jednej z przesłanek niezarobkowego przewozu drogowego. Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6). Ustawa o transporcie drogowym w załączniku nr 3 zawiera wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia nakładane na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. W pkt 1.1 załącznika nr 3 do ustawy, przewiduje się karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Z kolei w pkt 6.1.1. załącznika przewiduje się karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Stan faktyczny w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące sprawy nie budził wątpliwości. Sporna pozostaje kwestia stosunku prawnego pomiędzy skarżącym G. C. a kierującym pojazdem S. S. Analiza akt administracyjnych w ocenie Sądu pozwala na stwierdzenie, że organy obu instancji dokonały prawidłowych w tym zakresie ustaleń faktycznych i prawidłowo oceniły, że S. S. nie był pracownikiem strony skarżącej w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy. Należy bowiem zauważyć, że z zeznań kierowcy wynika, że nie był on zatrudniony u G. C. na dzień kontroli. Strony nie wiąże umowa o pracę. Umowę o dzieło strony zawarły dopiero w dniu 31.12. 2011 r. Zdaniem Sądu w sytuacji gdy w ustawie o transporcie drogowym brak jest definicji pracownika, organ prawidłowo odwołał się do legalnej definicji pojęcia pracownika zawartej w kodeksie pracy, czyli w specyficznej dla tego pojęcia gałęzi prawa. W uchwale z dnia 9 czerwca 1976 r. (sygn. akt VI KZP 13/75 /OSNKW 1976/7-8/86) Sąd Najwyższy wskazał wprost, że gdy brak definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym lub danej gałęzi prawa, a jest ono zdefiniowane w innej specyficznej gałęzi prawa, to sąd powinien oprzeć się na takiej właśnie legalnej definicji. W związku z tym pojęcie "pracownik" użyte w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym niewątpliwie oznacza pracownika, w rozumieniu art. 2 k.p. (por. wyroki NSA sygn.: I OSK 1655/06, I OSK 1254/06, II GSK 11/08, II GSK 1739/11, publ. w CBOSA). Słusznie zatem organy uznały, że na dzień dokonanej kontroli kierowca nie był pracownikiem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. art. 2 ustawy - kodeks pracy. Taki stan rzeczy skutkuje niemożliwością zakwalifikowania wykonywanego transportu jako transportu na potrzeby własne, objętego zgłoszeniem przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. W konsekwencji prawidłowo także organy wykonywany transport zakwalifikowały jako transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania licencji, której skarżący nie posiadał. Skutek naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego określony został w art. 92a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej. Wysokość kary za poszczególne naruszenia określono w załączniku nr 3 do przedmiotowej ustawy (art. 92a ust. 6). Stąd ponieważ skarżący wykonywałtransport drogowy bez wymaganej licencji, podlegał karze z pkt 1.1. załącznika nr 3 do ustawy, tj. karze pieniężnej w kwocie 8000 zł. Należy się także odnieść do kwestii wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. Obowiązek posiadania tachografu reguluje art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, zgodnie z którym urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 Rozporządzenia 561/2006. W art. 3 ust. 1 w/w rozporządzenia wskazano przypadki przewozów drogowych, w których niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania. Należą do nich przewozy wykonywane: pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km; pojazdami o dopuszczalnej maksymalnej prędkości nie przekraczającej 40 km/h; pojazdami będącymi własnością sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, straży pożarnej i sił odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego, lub wynajmowanych przez nie bez kierowcy, gdy przewóz wykonywany jest w związku z zadaniami powierzonymi tym służbom i pozostaje pod ich kontrolą; pojazdami używanymi w razie wypadków lub do prowadzenia działań ratunkowych, w tym pojazdami używanymi w niehandlowym przewozie pomocy humanitarnej; pojazdami specjalistycznymi używanymi do celów medycznych; pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w promieniu 100 km od swej bazy; g) pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu; h) pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy; i) pojazdami użytkowymi o statusie pojazdów zabytkowych zgodnie z przepisami państwa członkowskiego, w którym są użytkowane, wykorzystywanymi do niehandlowych przewozów osób lub rzeczy. Zdaniem Sądu organy trafnie stwierdziły, że pojazd, którym przedsiębiorca wykonywał przewóz drogowy w dniu 21.07.2011 r. nie spełniał w/w przesłanek, w związku z czym nie podlegał wyłączeniom. Stąd pojazd powinien był być wyposażony w urządzenie rejestrujące. W związku z powyższym na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu kierowca pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. zapisy urządzenia rejestrującego. Bezspornym jest, że w momencie kontroli drogowej pojazd nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące. W związku z tym na podstawie art. 92a ust. 1 w z. z art. 92a ust. 6 oraz pkt 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za Skarżący za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące podlegał karze pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Mając powyższe na względzie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.