III SA/Po 443/19

Dnia 2 października 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 i 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia W. P. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z [...] marca 2019 roku, nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów wniesionych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z [...] maja 2018 r. - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktyczny i prawnym. Wierzyciel - Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec W. P. (dalej także jako zobowiązany, skarżący) na podstawie ww. tytułów wykonawczych z [...] maja 2018 r., obejmujących zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]/2017 roku, w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zajęciami rachunków bankowych zostały doręczone w dniu [...] czerwca 2018 r. Następnie, organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] października 2018 r. dokonał również zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanemu [...] października 2018 r.. Zobowiązany w piśmie z [...] października 2018 r. (data stempla pocztowego) adresowanym do Dyrektora I Oddziału ZUS, wskazał na art. 33 § 1 pkt 6 i art. 9 § 2 u.p.e.a. oraz podniósł, że organ egzekucyjny zastosował niewłaściwy środek egzekucyjny traktując comiesięczne wynagrodzenie z tytułu członkostwa w radzie nadzorczej Zakładów [...] Sp. z o.o. w kwocie [...]zł netto, jako inny środek egzekucyjny, podczas kiedy przepis stanowi, że wszystkie świadczenia powtarzające się, których celem jest zapewnienie utrzymania należy traktować jako wynagrodzenie ze stosunku pracy. W takiej sytuacji otrzymywana kwota zwolniona byłaby spod zajęcia z uwagi na to, że jest niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę i w całości nie podlega egzekucji. Organ egzekucyjny zwrócił się do zobowiązanego o sprecyzowanie, czy pismo stanowi zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., czy skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi zobowiązany wyjaśnił, że przedmiotowe pismo jest zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesionym na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. i powtórzył, że jako podstawę prawną zarzutu wskazuje art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. organ egzekucyjny stwierdził bezskuteczność wniesionych w dniu [...] października 2018 roku zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, z uwagi na uchybienie przez zobowiązanego terminu do ich wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skoro odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2018 roku, a zarzuty wniesiono w dniu [...] października 2018 r. (data stempla pocztowego), to zarzuty zostały wniesione po upływie siedmiodniowego terminu do wniesienia tego środka prawnego. Rozpoznając zażalenie zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie uprzedził zobowiązanego, że konsekwencją zakwalifikowania pisma jako zarzutu z art. 33 § 1 u.p.e.a. będzie odmowa wszczęcia postępowania z uwagi na upływ terminu do wniesienia zarzutów, a miał taki obowiązek, celem zapewnienia zobowiązanemu jak najpełniejszej ochrony prawnej. Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] ponownie wezwał zobowiązanego do sprecyzowania czy wystąpił z zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., czy jest to skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. (pismo z [...] stycznia 2019 r.). Zobowiązany wyjaśnił, pismem z [...] lutego 2019 r., że w piśmie z [...] października 2018 r. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. i ponownie wskazał na pkt 6 tego paragrafu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor I Oddziału ZUS w [...] ww. postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 27 § 1 pkt. 9 u.p.e.a., poprzez uznanie, że termin zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego rozpoczyna swój bieg wyłącznie od momentu doręczenia tytułu wykonawczego. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając napisał, że termin na wniesienie zarzutów egzekucyjnych został określony pośrednio w art. 27 u.p.e.a., dotyczącym elementów obowiązkowych tytułu wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w terminie 7 dni. W konsekwencji w orzecznictwie przyjmuje się zwykle, że bieg terminu na wniesienie zarzutów rozpoczyna się od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Jednakże w przypadku podniesienia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka - termin ten liczy się od daty doręczenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego/zawiadomienia o zajęciu (wyrok WSA w Warszawie z 26 października 2016 r., III SA/Wa 2350/15, wyrok WSA w Poznaniu z 12 marca 2014 r., II SA/Po 238/13 oraz wyrok WSA w Krakowie z 10 września 2015 r., I SA/Kr 1100/15). Strona, która nie ma jeszcze wiedzy o tym, jaki środek egzekucyjny został wobec niej podjęty, nie ma wówczas praktycznej możliwości sformułowania zarzutu dotyczącego jego zastosowania już w chwili otrzymania tytułu wykonawczego. Następnie skarżący ocenił, że taki stan rzeczy występuje w sprawie. Otrzymał zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w dniu [...] października 2018 r., a pismo z zarzutem zostało oddane w polskiej placówce pocztowej w dniu [...] października 2018 r., zatem termin 7-dniowy został zachowany. Opisanym na wstępie postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ wyższego stopnia napisał, że siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej jest terminem nieprzekraczalnym, co oznacza że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów czyni czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną. Podnoszone przez zobowiązanego okoliczności, w przypadku przekroczenia ustawowego terminu do złożenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co zdaniem organu miało miejsce w sprawie, mogą stanowić podstawę do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. P. wniósł o uchylenie obu postanowień oraz zwrot kosztów. Zarzucił, tak jak w zażaleniu, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż termin zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego rozpoczyna swój bieg wyłącznie od momentu doręczenia tytułu wykonawczego. Uzasadniając powtórzył argumenty zawarte w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia, także wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Sąd stwierdza, że oba wydane w sprawie postanowienia są zgodne z prawem. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący jednoznacznie podniósł zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Podniesiony zarzut skarżący powtórzył dwukrotnie (pismo z [...] listopada 2018 r. i pismo z [...] lutego 2019 r., k. 29 i k. 40 akt adm.). Dopiero w późniejszym piśmie skarżący wywodził, po raz pierwszy, co do liczenia siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Z kolei w zażaleniu na ponownie wydane postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zgodnie z którym tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Innymi słowy skarżący, po jednoznacznym wskazaniu zgłoszonego zarzutu, w toku postępowania wywołanego zgłoszeniem zarzutu – zgłosił kolejny zarzut, względnie wyraził stanowisko, że siedmiodniowy termin do podniesienia zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) należy liczyć także od daty doręczenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, od daty w której strona dowiedziała się o tym, który środek egzekucyjny został wobec niej podjęty. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie wiąże się z rozstrzygnięciem, czy zobowiązanemu przysługiwało prawo do złożenia zarzutu po upływie terminu 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, w sytuacji gdy do dokonania czynności egzekucyjnej doszło po upływie ww. terminu od dnia, w którym stronie doręczone zostały odpisy tytułów wykonawczych. W sprawie nie są sporne daty poszczególnych wydarzeń. Skarżącemu doręczono odpisy tytułów wykonawczych wraz z zajęciami rachunków bankowych, w dniu [...] czerwca 2018 r. Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] października 2018 r. dokonał również zajęcia innej wierzytelności. Zawiadomienia zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...] października 2018 r. Z akt administracyjnych nie wynika, aby zobowiązany wcześniej wnosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. w terminie siedmiu dni od otrzymania tytułów wykonawczych. Skarżący wykazał aktywność dopiero po dokonaniu dwóch czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności pieniężnych. Sąd stwierdza, że podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z 3 sierpnia 2017 r., II FSK 1886/15 (CBOSA), że skoro ustawodawca posługuje się terminem “zarzuty" w kilku miejscach u.p.e.a., to uwzględniając w ramach wykładni językowej przepisu dyrektywę nienadawania tym samym wyrażeniom, na gruncie tej samej ustawy, różnego znaczenia (bez wyraźnej wypowiedzi prawodawcy), zarzuty z art. 33 i 34 oraz z art. 67 § 4 pkt 3 u.p.e.a. należy postrzegać jako jeden środek zaskarżenia, o tym samym charakterze. Oczywiście zakres podstaw zarzutów ulega zmianie w związku ze stopniem zaawansowania egzekucji. Inaczej mówiąc, jeżeli pomiędzy dniem doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a dniem zajęcia jego prawa majątkowego, np. na podstawie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości, minął okres przekraczający siedem dni, to przewidziane w art. 67 § 4 pkt 3 u.p.e.a. uprawnienie zobowiązanego do zgłoszenia zarzutów może zostać oparte na tych podstawach wyszczególnionych w art. 33 § 1 u.p.e.a., które nie mogły zostać zgłoszone w terminie siedmiodniowym od doręczenia tytułu wykonawczego. Dalej NSA wskazał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przytoczone unormowanie zostało co prawda zamieszczone w przepisie dotyczącym elementów obowiązkowych tytułu wykonawczego, to jednak nie wynika z niego wprost, że bieg siedmiodniowego terminu do wniesienia zarzutów należy w każdym przypadku liczyć od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W przywołanym wyroku NSA podzielił pogląd prezentowany w judykaturze, że bieg terminu na wniesienie zarzutów rozpoczyna się od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, a w przypadku podniesienia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka - od daty doręczenia postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego (por. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 26 października 2016 r., III SA/Wa 2350/15; WSA w Poznaniu z 12 marca 2014 r., II SA/Po 238/13; WSA w Krakowie z 10 września 2015 r., I SA/Kr 1100/15; wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA i przywołane przez skarżącego w zażaleniu). Pogląd ten podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie. Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że skarżący jednoznacznie podniósł zarzut zastosowania przez organ niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Opisany powyżej wyjątek co do terminu biegu na wniesienie zarzutu, dotyczy innego zarzutu: podniesienia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Z tego powodu oba postanowienia wydane w sprawie są prawidłowe, bowiem skarżący otrzymał zawiadomienia z [...] października 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, w dniu [...] października 2018 r. Zaś po raz pierwszy skarżący powołał się na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., zresztą bardziej w kontekście liczenia terminu niż zgłoszenia zarzutu, dopiero w piśmie z [...] lutego 2019 r. Nawet gdyby przyjąć, że w piśmie z [...] lutego 2019 r. został podniesiony zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to i tak jest to zarzut zgłoszony z uchybieniem terminu. Organy egzekucyjne postąpiły zgodnie z prawem, odmawiając wszczęcia postępowania co do zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (organ I instancji) oraz utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (organ II instancji). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.