III SA/Po 465/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i przesłania kopii dokumentów akt płatnika składek postanawia 1. odrzucić skargę; 2. oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W dniu 7 sierpnia 2025 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 7 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy sporządzenia i przesłania kopii dokumentów akt płatnika składek. Skargę wniesiono drogą elektroniczną przez e-Urząd Skarbowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Sąd administracyjny przed merytorycznym rozpoznaniem skargi bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Podstawowym warunkiem rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest skuteczne wniesienie skargi. W postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych. Zgodnie z art. 54 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (§ 1). Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu (§ 1a zdanie pierwsze). Zatem wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. Definicję elektronicznej skrzynki podawczej zawiera art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm.). Pod pojęciem tym ustawodawca rozumie dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z kolei w art. 3 pkt 13 ww. ustawy ustawodawca wskazał, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP), to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę wygenerowaną elektronicznie i wniesioną za pomocą kanału komunikacji elektronicznej jakim jest e-Urząd Skarbowy, co wynika z treści dokumentów przekazanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (k. 33 akt sądowych). Zgodnie z przepisem art. 35b ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.; dalej: u.KAS) przez e-Urząd Skarbowy rozumie się system teleinformatyczny KAS służący w szczególności do: 1) załatwiania spraw przez organy KAS; 2) składania i doręczania: a) pism w sprawach dotyczących wydawania przez organy KAS wiążących informacji stawkowych, interpretacji ogólnych i interpretacji indywidualnych, w tym w zakresie określonym w art. 35a ust. 1, b) innych niż wymienione w lit. a pism pomiędzy organami KAS a osobami fizycznymi i jednostkami organizacyjnymi, z wyjątkiem pism w sprawach, o których mowa w art. 35a ust. 1. Na podstawie art. 35b ust. 6 u.KAS wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 czerwca 2023 r. w sprawie korzystania z e-Urzędu Skarbowego (Dz. U. poz. 1178). W myśl § 6 ust. 3 pkt 3 przywołanego rozporządzenia użytkownik konta w e-Urzędzie Skarbowym nie jest uprawniony do składania z wykorzystaniem pisma ogólnego udostępnionego na tym koncie skarg do sądów administracyjnych. Wobec powyższego w świetle wymogów z art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. oraz przywołanego wyżej rozporządzenia, brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego, skoro wniesienie nastąpiło za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Krajowej Administracji Skarbowej, jakim jest e-Urząd Skarbowy, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych skorzystanie z kanału komunikacji elektronicznej innego niż ePUAP jest nieskuteczne (por. postanowienia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 31 marca 2025 r., sygn. I SAB/Gl 4/25, WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., sygn. I SA/Bd 125/25, WSA w Białymstoku z 21 maja 2025 r., sygn. I SA/Bk 178/25, czy WSA w Poznaniu z 10 czerwca 2025 r., sygn. I SAB/Po 2/25, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, że w przypadku składania skarg za pośrednictwem organu przez system e-Urząd Skarbowy, którym dysponuje jedynie organ, Sąd nie ma możliwości weryfikacji podpisu elektronicznego skarżącego. Wymaga też wskazania, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że adres platformy e-PUAP, a także dane teleadresowe, umieszczone zostały na pierwszej stronie w stopce zaskarżonego postanowienia adresowanego do skarżącego (k. 52 akt adm.). Nadto w pouczeniu na ostatniej stronie zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił skarżącemu, że w formie dokumentu elektronicznego skargę do tutejszego Sądu należy wnieść na adres elektronicznej skrzynki podawczej Izby Administracji Skarbowej w [...] (ePUAP): /ispoznan/SkrytkaESP. Skarżący uzyskał zatem wiedzę o dopuszczalnej elektronicznej formie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a pomimo tego jej nie dochował. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1. sentencji. Odnosząc się zaś do złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13, czy postanowienie WSA we Wrocławiu z3 sierpnia 2021 r., sygn. IV SA/Wr 397/21, czy postanowienie WSA w Poznaniu z 3 marca 2020 r., sygn. IV SA/Po 171/20 – publ. - jak wyżej). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność z wyżej przedstawionych przyczyn formalnych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi i tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji.