III SA/Po 493/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie: WSA Izabela Paluszyńska WSA Marek Sachajko Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2020 roku działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22, 87 ust. 1 pkt 3, 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 2, art. 92 c ustawy z dnia 06 września 2001 roku o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 – dalej: u.t.d.) i załącznika do u.t.d. nr 1.12, 10.2.2., 10.3.1 utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2020 roku o nałożeniu na I. S. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] w [...] kary pieniężnej w wysokości [...] złotych. Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] października 2019 r. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] i trzyosiowej przyczepy o nr rej. [...].Zespołem pojazdów kierował Ł. K., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem Drewa świerkowego ( ładunek podzielny) w imieniu przewodnika drogowego I. S.. Kontrolna została udokumentowana protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] października 2019 r. W takcie kontroli stwierdzono następujące naruszenia: 1.Dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t. , których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 5% i mniej niż 10% , za które nałożono karę [...] zł 2.Dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów którego dopuszczalna długość została przekroczona do 2%, za które nałożono karę [...] zł. 3.Niewysposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., za które nałożono karę w wysokości [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy, ze strona miała wpływ na powstanie naruszenia, jak również, ze naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92 c u.t.d. Ponadto, organ wyjaśnił, że organ I instancji zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji organu, zarzuciła naruszenie: art. 6, art. 7, art. 77 , art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności przez organy administracji publicznej oraz naruszenie art. 92 b ust. 1 i 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez błędne ustalenie odpowiedzialności za naruszenia, na które jako przewoźnik skarżąca nie miała wpływu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), zwanej dalej u.t.d., zgodnie, z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych kontrolowanego środka transportu wraz z ładunkiem, wykonano pomiary na stanowisku pomiarowym, zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę, jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. W wyniku wykonanego pomiaru stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 3, 1 t. co stanowi przekroczenie w stosunku do dopuszczalnej wynoszącej 40 t. o 7,75%. Kierujący nie okazał zezwolenia kat V ani żadnego innego zezwolenia wymaganego w związku z wykonywanym przewozem. Ponadto, ze względu na podzielność ładunku w zakresie długości pojazdu wraz z ładunkiem, stwierdzono naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 64 ust 2 u.t.d. i stwierdzono brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Kierujący nie wniósł o powtórzenie pomiarów wymiarów zewnętrznych lub ważenia. W związku z powyższym stwierdzono przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach wymiarowo – wagowych odpowiadających zezwoleniu kategorii V z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 64 ust 2 u.t.d. oraz którego dopuszczalna długość została przekroczona o 17,33%. Ponadto, w trakcie kontroli kierowca nie okazał wymaganego wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. W świetle dokonanych w sprawie ustaleń, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia, skutkujące nałożeniem kary na stronę skarżącą. Jednocześnie, jak prawidłowo wskazał organ, w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b u.t.d., ponieważ stwierdzone nieprawidłowości i naruszenia nie dotyczą przepisów związanych z czasem pracy kierowców. Zdaniem Sądu, prawidłowo również oceniły organy, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec strony skarżącej regulacji z art. 92 c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie stanowisko to podziela, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń, z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry, w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien wykazać przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09). W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona skarżąca nie mogła przewidzieć. Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut podwójnego ukarania strony skarżącej. W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca zarzuciła, że na podstawie jednej kontroli drogowej organ wszczął postępowanie, które skutkuje nałożeniem podwójnej kary za to samo naruszenie, co jest niezgodne z przepisami prawa, ponieważ kara powinna być nałożona albo za brak zezwolenia albo ze stwierdzone przekroczenia Odnosząc się do podniesionego zarzutu należy wskazać, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wyłącznie decyzja nakładająca na skarżącą karę administracyjną – karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w u.t.d. podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy, jak wskazano wyżej. Natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, podlega karze na podstawie art. 140aa Prawa o ruchu drogowym. W przypadku zatem stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Wprawdzie jest to jedno zdarzenie – przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia - ale każde ze stwierdzonych naruszeń stanowił odrębny delikt administracyjny, do którego zastosowanie mają różne normy prawne, przewidujące niezależne od siebie ujemne konsekwencje dla przewoźnika w postaci nakładanych kar administracyjnych. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.