III SA/Po 509/18

Dnia 14 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Uzasadnienie. [...] Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. o nałożeniu stronie skarżącej kary pieniężnej w kwocie [...] zł. Organ II instancji wyjaśnił, że dokonano kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa strony skarżącej. Kontrola dotyczyła okresu od [...] r. do [...] r. W takcie dokonywanej kontroli stwierdzono naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.), zwanej dalej u.t.d., wskazane w załączniku nr 3 do tej ustawy : 1. przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu ( lp. 5.1 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - za każdą następną rozpoczętą godzinę 2. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy ( lp. 5.2 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do 30 minut - za każde następne rozpoczęte 30 minut 3. skrócenie dziennego czasu odpoczynku ( lp. 5.3 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - za każdą następną rozpoczętą godzinę 4. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ( lp. 6.2.1 załącznika nr 3 ) 5. udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień ( l.p. 6.3.9 załącznika nr 3 ) 6. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu ( lp. 6.3.7 załącznika nr 3 ) 7. niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7 a i art. 8, w wymaganym terminie ( l.p. nr 1.4 załącznika nr 3 ). Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że zarzuty odwołania są niezasadne. Opisał okoliczności faktyczne dające podstawę do stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem organu, w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b i art. 92 c ust. 1 pkt. 1 c u.t.d.. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona skarżąca ( reprezentowana przez pełnomocnika ), domagając się uchylenia decyzji organu II i I instancji oraz umorzenia postępowania administracyjnego, zarzuciła naruszenie - art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa - art. 75 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków - art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej stanowi art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.), zwanej dalej u.t.d., zgodnie, z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy w kontrolowanej sprawie praktycznie nie budzą wątpliwości. Jak ustalono w toku kontroli przedsiębiorstwa strony skarżącej doszło do szeregu naruszeń wskazanych w załączniku nr 3 do u.t.d. Były to następujące naruszenia : 1. przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu ( lp. 5.1 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - za każdą następną rozpoczętą godzinę 2. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy ( lp. 5.2 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do 30 minut - za każde następne rozpoczęte 30 minut 3. skrócenie dziennego czasu odpoczynku ( lp. 5.3 załącznika nr 3 ) - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - za każdą następną rozpoczętą godzinę 4. nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ( lp. 6.2.1 załącznika nr 3 ) 5. udostępnienie podczas kontroli w przedsiębiorstwie niepełnych danych o okresach aktywności kierowcy – za każdy dzień ( l.p. 6.3.9 załącznika nr 3 ) 6. nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu ( lp. 6.3.7 załącznika nr 3 ) 7. niezgłoszenie na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7 a i art. 8, w wymaganym terminie ( l.p. nr 1.4 załącznika nr 3 ). W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły, że stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia należało zakwalifikować jako wskazane w załączniku nr 3 do u.t.d naruszenia skutkujące nałożeniem kary na stronę skarżącą. Wskazać należy, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92 b u.t.d. Stwierdzone nieprawidłowości i naruszenia przepisów ustawy wskazują bowiem na brak odpowiedniej organizacji pracy przedsiębiorstwa strony skarżącej w zakresie tego, by zatrudnieni kierowcy prawidłowo przestrzegali norm dotyczących czasu ich pracy. Strona skarżąca nie wykazała ponadto, by sprawowała prawidłowy nadzór nad czasem pracy kierowców. Zdaniem Sądu prawidłowo oceniły organy, że nie zachodzą przesłanki zastosowania wobec strony skarżącej regulacji z art. 92 c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd orzekający w kontrolowanej sprawie, stanowisko to podziela, przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do jego powstania. W szczególności, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń, z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się zatem do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjąć zatem należy, że z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d., jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca, niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 lub 2 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ ten polega, między innymi, na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry, w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślenia wymaga, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego, między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie środków dyscyplinujących. Przyjmuje się, że okoliczności wskazane w ww. przepisie powinien wykazać przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które zwalniają go z odpowiedzialności za wykroczenie kierowcy pojazdu będącego jego pracownikiem (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2011 r., II GSK 510/10 oraz z dnia 20 października 2010 r., II GSK 936/09). W kontrolowanej sprawie należy przyznać rację organom, że strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona skarżąca nie mogła przewidzieć. Bez znaczenia jest fakt wyciągnięcia odpowiednich konsekwencji wobec kierowcy, już po dokonaniu przez niego wskazanych naruszeń przepisów prawa. W kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było konieczności przeprowadzania dodatkowego dowodu z przesłuchania kierowcy, który dopuszczał się przedmiotowych naruszeń przepisów ustawy. Strona skarżąca podnosiła ponadto, że niektóre przewozy były przewozami niehandlowymi. Jednak – jak słusznie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji – organ I instancji wezwał w toku prowadzonego postępowania stronę skarżącą do przedłożenia ewentualnych umów dotyczących użyczenia przedmiotowych pojazdów innym podmiotom, a strona skarżąca takich umów nie przedłożyła. Fakt nieużyczenia pojazdów innym podmiotom w analizowanym przez organ okresie czasu potwierdził ponadto [...] skarżącej [...]w oświadczeniu z dnia [...] r. W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.