III SA/Po 515/14

Dnia 9 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi X Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2007 roku postanawia: 1. zwolnić spółkę X Sp. z o.o. od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla spółki X Sp. z o.o. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu Spółka X Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] czerwca 2013 r., którą stwierdzono powstanie obowiązku podatkowego i określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2007 roku w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie oświadczenia majątkowego, dodatkowych wyjaśnień oraz kserokopii dokumentów źródłowych ustalono, że skarżąca od 2011 roku nie prowadzi działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy w K., sygn. akt [...], umorzył postępowanie upadłościowe skarżącej wobec braku majątku, który pozwoliłby na zaspokojenie kosztów postępowania. Skarżąca od 2011 roku nie osiąga także żadnego przychodu. Zgodnie z oświadczeniem majątkowym spółka nie posiada rachunków bankowych, kapitału zakładowego (według KRS kapitał zakładowy wynosi [...] zł) oraz środków trwałych. Według wpisów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym zaległości podatkowe skarżącej wynoszą około [...] zł. Spółka jednocześnie nie prowadzi postępowania likwidacyjnego. Skarżąca nie przedłożyła uchwały wspólników, co do dalszego istnienia spółki ani nie złożyła wniosku o wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez prezesa zarządu firma poszukuje nowych rozwiązań i partnerów. Przewiduje dywersyfikację działań po uprzednim pozyskaniu kapitału. Jednak wymagane są uprzednie kroki prawne, które pozwolą na zamknięcie toczących się postępowań z urzędami. Spółka przygotowuje program naprawczy i czyni starania w kierunku uruchomienia działalności związanej z nowoczesnymi technologiami. W dniu 18 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Pismem procesowym z dnia 8 sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc o jego uchylenie. Wskazała, że w postanowieniu tym nie uwzględniono jej sytuacji, z której wynika, że nie jest ona w stanie wygenerować żadnych środków. Faktu tego nie zmieniają trwające rozmowy z inwestorem strategicznym. W ocenie skarżącej w tym zakresie bez znaczenia pozostaje także podjęcie uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Skarżąca w uzasadnieniu sprzeciwu nawiązała do sytuacji majątkowej i zdrowotnej M. R. i D. R., a także wskazała na sytuację spółek Y Sp. z o.o. i Z Sp. z o.o., z którymi osoby te są powiązane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia prawa pomocy przez sąd (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Sąd nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego, lecz analizuje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku samodzielnie, jako nową sprawę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 412/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt. 1 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Rolą sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia z art. 245 P.p.s.a. Z przedstawionych przez stronę dokumentów, a także złożonych wyjaśnień, wynika, że obecnie skarżąca nie posiada żadnych środków na prowadzenie postępowania sądowego, a w konsekwencji nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca nie tylko nie posiada żadnego majątku, lecz nadto nie prowadzi działalności gospodarczej, a w konsekwencji nie uzyskuje żadnego przychodu. Sytuacja ta utrzymuje się od momentu umorzenia postępowania upadłościowego, które nastąpiło z uwagi na brak majątku pozwalającego na zaspokojenie kosztów tego postępowania. Skarżącą obciążają natomiast zaległości podatkowe w kwocie około [...] zł, jednakże od chwili odzyskania przez nią zarządu nie zostały wyegzekwowane żadne kwoty. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do konstatacji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1526/13, oraz z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, CBOSA). W ocenie Sądu w powyższych okolicznościach bez znaczenia pozostaje formalne funkcjonowanie skarżącej spółki w obrocie prawnym, a także na chwilę obecną nieskonkretyzowane plany naprawy, zmierzające do wznowienia działalności. W sytuacji spółki za odmową przyznania prawa pomocy nie może przemawiać wyłącznie możliwość zobowiązania wspólników do dopłat, w trybie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), zwłaszcza, że - jak wykazuje skarżąca - uzyskanie w ten sposób środków pieniężnych nie jest oczywiste. Sąd miał na względzie to, że w przeszłości było już przyznawane skarżącej spółce prawo pomocy w zakresie częściowym – obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych (m.in. postanowienia tutejszego Sądu z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 871/10, z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Po 968/12) i od tego czasu nie pojawiły się żadne nowe, istotne okoliczności faktyczne, które przemawiałyby za zmianą dotychczasowego stanowiska. W tym stanie rzeczy należało uznać, że strona wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 2 pkt. 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.