III SA/Po 537/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi L. P. na decyzję Wojewody z dnia nr w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Górecka /-/M. Kosewska /-/M. Lorych – Olszanowska Decyzją Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu A. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego w miejscowości P. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła L. współwłaścicielka przedmiotowego budynku uzasadniając go tym, że jej brat A. (również współwłaściciel przedmiotowego budynku) wraz z żoną i ich dzieckiem nie przebywają od 1 września 2007r. w miejscu stałego zameldowania, zaś zamieszkują w L. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że w istocie osoby te od sierpnia 2007r. zamieszkują w L., pod którym to adresem zameldowali się na pobyt czasowy od 10.07.2008r. do 20.08.2009r. a więc w trakcie prowadzonego postępowania o ich wymeldowanie. Z przedmiotowego lokalu wyprowadzili się dobrowolnie a jako przyczynę wskazali warunki mieszkaniowe (brak prądu i brak dostępu do ubikacji). Podczas wizji lokalnej stwierdzono, że w przedmiotowym lokalu znajdują się meble, na podłodze położona jest wykładzina, w oknie zawieszone są firany a w szafie rzeczy osobiste zapakowane w worki foliowe. W ocenie Wójta Gminy spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) bowiem bezspornym było dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z miejsca stałego pobytu. Odwołanie od powyższej decyzji z dnia 7 sierpnia 2008r. wnieśli A., J. działając w imieniu własnym i ich córki , żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przeprowadzenia wskazanych przez nich dowodów dotyczących własności przedmiotowego budynku. Odwołujący zarzucali organowi I instancji, że ten nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i naruszył tym samym przepis art. 15 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Zdaniem odwołujących miejsca stałego zamieszkania nie opuścili dobrowolnie bowiem uczynili to ze względu na sytuację rodzinną i bytową (konflikt z pozostałymi współwłaścicielami budynku, którzy uniemożliwiali im zamieszkiwanie poprzez wyłączenie prądu i uniemożliwienie korzystania z ubikacji). A. podnosił, że jest współwłaścicielem przedmiotowego budynku i ma zamiar tam zamieszkać. Wskazywał, że będąc współwłaścicielem budynku w 1/3 części, przysługujące jemu prawo własności uprawnia go do nieograniczonego władania swoją częścią i nie musi ubiegać się o "powrót" do lokalu. Sam wraz z rodziną nie czuje się zobowiązany do wymeldowania z mieszkania, które odwołujący uznają za swoje i w którym chcieliby w sposób niezakłócony i godny mieszkać. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 23 września 2008r. Wojewoda uchylił w całości decyzję Wójta Gminy z dnia 7 sierpnia 2008r. i odmówił wymeldowania wskazanych w jej treści osób z pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie podzielił oceny stanu faktycznego dokonanej przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie przedmiotowego lokalu nie nastąpiło dobrowolnie bowiem wskutek pozbawienia prądu i możliwości dostępu do ubikacji uniemożliwiało zamieszkiwanie w nim. Nadto organ odwoławczy ustalił, iż po stronie osób, których dotyczy zaskarżona decyzja istnieje zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu. Wojewoda zwrócił uwagę na to, że organ meldunkowy związany jest decyzją o zameldowaniu na pobyt czasowy Związanie to- zdaniem Wojewody- polega na tym, iż decyzją o wymeldowaniu z pobytu stałego nie można kwestionować czasowego charakteru dokonanego meldunku wynikającego z zameldowania na pobyt czasowy i przyjąć, że w czasie dokonania tej czynności pobyt osoby objętej postępowaniem meldunkowym, pod adresem pobytu czasowego, miał w rzeczywistości charakter stały. Obecnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła L. żądając wymeldowania brata wraz z jego rodziną z pobytu stałego. Skarżąca wskazywała na to, że A. zameldowali się na pobyt czasowy dopiero w trakcie prowadzonego postępowania o ich wymeldowanie. Nadto podtrzymywała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie odnośnie dobrowolnego opuszczenia przez nich przedmiotowego lokalu bez zamiaru powrotu do niego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993) stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma celu potwierdzenia faktu pobytu w tym lokalu- art. 9 ust. 2 b powołanej ustawy. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny ( wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, Lex nr 194344). Obowiązkiem organu meldunkowego jest utrzymywanie aktualnego, zgodnego z rzeczywistością, stanu ewidencji meldunkowej. Informacja o braku zgodności prowadzonej ewidencji z rzeczywistością aktualizuje obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu usuniecie potwierdzonych niezgodności. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 cytowanej już ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stąd do zrealizowania przesłanki "opuszczenia miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej już ustawy dochodzi, gdy zostanie stwierdzone, że zameldowany na pobyt stały nie przebywa pod adresem wskazanym w ewidencji meldunkowej oraz, że jest to połączone z porzuceniem zamiaru stałego pobytu pod tym adresem. Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., II OSK 133/06, Lex nr 327831). Przy czym dla oceny charakteru opuszczenia lokalu, mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności , np. faktyczna możliwość realizacji woli przebywania w danym lokalu(teza 1 wyroku WSA w Warszawie z 6.12.2006r., IV SA/Wa 1890/06, Lex nr 306513). O ocenie charakteru pobytu w określonym miejscu decyduje bowiem nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty (wyrok NSA z 19.03.1981r., SA 314/81, ONSA 1981/1/24). Przechodząc do omawianej sprawy i mając na uwadze powyżej cytowane orzecznictwo, należało stwierdzić, iż brak było po stronie A. zamiaru stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Jako przyczyny opuszczenia tego lokalu podawali w/wymienieni przyczyny bytowe i rodzinne. Ich zdaniem pozostali współwłaściciele budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal uniemożliwiali w nim zamieszkiwanie bowiem odłączyli prąd i uniemożliwili dostępu do ubikacji. Sąd zauważa, iż przez okres kilku lat nie uczynili żadnych kroków mających na celu stworzenie warunków do zamieszkania w danym lokalu. Także nie przedsięwzięli skutecznych środków prawnych umożliwiających im powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań pozostałych współwłaścicieli nieruchomości za bezprawne (wyrok NSA z 25.10.2005r. , II OSK, Lex nr 201427). Zasadą postępowania administracyjnego jest orzekanie w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd przyczyny opuszczenia miejsca stałego pobytu, w szczególności brak prądu, brak dostępu do ubikacji a więc warunki bytowe, przesądzają o braku podstaw do wymeldowania, gdy towarzyszy im zamiar przywrócenia stanu przebywania pod adresem zameldowania. Natomiast długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumianej jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacją. Dla sprawy meldunkowej liczy się bowiem to czy zamiar stałego przebywania pod adresem stałego zameldowania istnieje w chwili orzekania. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że Państwo A wraz z dzieckiem byli zameldowani na pobyt stały w lokalu położonym w miejscowości P. oraz, że pod wskazanym adresem nie przebywali przynajmniej od 1 września 2007r., natomiast od sierpnia 2007r. zamieszkali w L. i tam koncentrowali swoje życie. Z kolei dopiero po otrzymaniu informacji o prowadzonym przez organ meldunkowy postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania (protokół przyjęcia wyjaśnień z 1 lipca 2008r.) A. zameldowali się na pobyt czasowy od 10.07.2008r. do 20.08.2009r. – na co słusznie uwagę swoją zwrócił organ I instancji. Przez cały czas, licząc od opuszczenia przedmiotowego lokalu do wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, w/w nie podjęli żadnych skutecznych działań zmierzających do stałego związania się z tym miejscem i urządzenia w nim centrum życiowego. Nawet pozostawienie w przedmiotowym lokalu mebli, czy też rzeczy osobistych (we workach foliowych), nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w spornym lokalu ( art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych)- wyrok WSA w Gdańsku z 15.01.2009r., III SA/Gd 360/08, Lex nr 484172. Tak więc zamiar powrotu do spornego lokalu był jedynie deklaracją gołosłowną bo nie popartą jakimkolwiek działaniem w tym kierunku. Skoro zainteresowani nie skorzystali z możliwości ubiegania się o przywrócenie utraconego posiadania a raczej o przywrócenie stanu używalności lokalu, w którym nie było prądu jak i uniemożliwiano dostępu do ubikacji, słusznie uznał organ I instancji, że A. (wraz z dzieckiem) opuścili przedmiotowy lokal dobrowolnie, brak jest po ich stronie zamiaru stałego przebywania po rzeczonym adresem, tak więc zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Biorąc powyższe pod uwagę- zdaniem Sądu – ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez organ odwoławczy nie była prawidłowa. Sąd zauważa, iż powołanie się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji na wyrok WSA w Opolu z dnia 9 czerwca 2005r. (II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107 ) tyczący związania organu meldunkowego stanowiskiem wyrażonym przez czynność zameldowania na pobyt czasowy, w omawianej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Otóż organ I instancji nie przyjmował na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego Państwa A. . Organ I instancji jedynie zaznaczał, że zameldowanie tych osób na pobyt czasowy nastąpiło w trakcie postępowania o ich wymeldowanie z pobytu stałego podczas, gdy z przeprowadzonego postępowania administracyjnego wynikało, że w/w już od sierpnia 2007r. przebywali po adresem obecnego meldunku czasowego. Tak więc , jedynie można zastanowić się nad tym, czy takie działanie nie miało na celu niweczenie postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego. Obecnie ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, organ odwoławczy dokonana analizy materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego , mając na względzie poczynione przez Sąd uwagi co do zamiaru i dobrowolności opuszczenia przez A. (wraz z dzieckiem) przedmiotowego lokalu i w tym kontekście wypełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 cyt. wielokrotnie ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Biorąc powyższe pod uwagę , na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej zwaną p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. I sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zawarto w pkt. II sentencji (art. 200 p.p.s.a.), zaś o niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. III sentencji na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ M. Górecka /-/ M. Lorych- Olszanowska /-/M. Kosewska