III SA/Po 570/25

Dnia 10 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) Sędziowie WSA Izabela Paluszyńska WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2025r. nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 9 czerwca 2025 r. w części dotyczącej terminu ważności prawa jazdy kategorii B; II. zobowiązać Starostę [...] do załatwienia sprawy w zakresie określonym w pkt 1 wyroku poprzez wpisanie terminu ważności uprawnienia kategorii B jako bezterminowego w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy) decyzją z dnia 18 sierpnia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: Starosta, organ I instancji) z 9 czerwca 2025 r. w przedmiocie wydania D. C. (dalej: skarżący, strona) uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 8 stycznia 2025 r. skarżący D. C. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat. A, do którego załączono m.in. opłatę za wydanie dokumentu prawa jazdy oraz orzeczenia lekarskie. Stosownie do przepisu art. 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Decyzja taka została przez organ pierwszej instancji wydana, bowiem zaskarżoną decyzją Starosty [...] z dnia 9 czerwca 2025 r. organ - posługując się typowym drukiem wniosku o wydanie prawa jazdy w części "H", wydał wnioskodawcy prawo jazdy nr [...] ważne do 6 stycznia 2035 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że część H powyższego wniosku zawiera również tabelę opatrzoną tytułem "Prawo jazdy". W pierwszej kolumnie tej tabeli znajdują się wszystkie możliwe kategorie prawa jazdy. Druga kolumna dotyczy natomiast daty uzyskania uprawnień, trzecia daty ważności, a czwarta ograniczeń. Tabela jest zbieżna z tabelą zawartą w obowiązującym wzorze prawa jazdy stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Wpisanie danych do tej tabeli znajdującej się w części H wniosku, a także do wydawanego dokumentu prawa jazdy odbywa się zaś według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit. a) tego rozporządzenia, w celu wydania prawa jazdy w wyniku pozytywnej weryfikacji dokumentów, należy wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy w części H, a zatem także i wspomnianą tabelę - jeżeli wydaje się decyzję administracyjną. Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia wskazano szczegółowy sposób wypełnienia wniosku oraz prawa jazdy, w tym m.in. w zakresie dotyczącym ważności uprawnienia według zasad szczegółowo opisanych w § 10 ust. 3 pkt. 10 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Organ ten powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/GI 1167/21, w którym stwierdził, że "skoro w przypadku wydania decyzji prawodawca nakazuje organowi "wypełniać wniosek oraz prawo jazdy", to w istocie oznacza nałożenie na ten organ dodatkowego obowiązku dotyczącego dokonania określonej czynności materiaino-technicznej. Czynność ta sprowadza się do wpisania w dokumencie prawa jazdy danych, którymi zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 5 lit. a i § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów "wypełniono wniosek" w części H. Czynność ta stanowi konsekwencję wydania decyzji administracyjnej uwzględniającej wniosek o wydanie prawa jazdy określonej kategorii wskazanej w części C wniosku". Z przyczyn powyższych Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż wniosek strony o wymianę i wydanie dokumentu prawa jazdy został przez organ pierwszej instancji rozpatrzony prawidłowo oraz pozytywnie bowiem organ wydał kierowcy dokument prawa jazdy. Kwestionowane wpisy dotyczące ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy nie stanowią natomiast elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej - zgodnie z jego wnioskiem - decyzji administracyjnej o wydaniu dokumentu prawa jazdy. Kwestionowane wpisy stanowią wyłącznie czynność materialno-techniczną i w związku z tym stanowią przedmiot skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W skardze do WSA w Poznaniu strona zarzuciła organowi bezpodstawne pozbawienie jej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 z zm., dalej: p.p.s.a.) rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Stwierdzenie, że poddaną kontroli decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarżący zasadnie zakwestionował ograniczenie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B do 6 stycznia 2035 r. w sytuacji, gdy uprawnienie w tym zakresie uzyskał bezterminowo. WSA wskazuje, że osoba posiadająca prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 18 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami ). Na taki wniosek starosta wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami. Przepisy art. 18 ust. 1 i 2 u.k.p. nie dają podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższymi przepisami organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien - poza uzasadnioną zmianą - jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por.: wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021r, sygn. akt I OSK 2312/20, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA", zob. ponadto wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt SA/Po 430/24. Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei o ważności prawa jazdy stanowi § 29 ust. 2 tego rozporządzenia stanowiący, że w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepisy powyższe rozróżniają zatem pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia", odnosząc się do przepisów u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe - uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia (por.: wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 31 maja 2023r., sygn. akt III SA/Wr 52/22 i z dnia 9 sierpnia 2023r., III SA/Wr 581/22 - dostępne w CBOSA). Z kolei załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 702 ze zm.) określa wzór prawa jazdy wydawanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z załącznika nr 1 wynika, że na pierwszej stronie dokumentu prawa jazdy umieszcza się cyfry i dane, które oznaczają m. in. w pozycji 4b "datę ważności prawa jazdy", a na drugiej stronie dokumentu, w pozycji pod cyfrą 11 "ważne do" umieszcza się "datę ważności uprawnienia". W dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B wydane bezterminowo. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego 12 grudnia 2013r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Stanowiska organu nie może też uzasadniać § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. stanowiący, że wniosek oraz prawo jazdy wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5, w następujący sposób: (-) data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b u.k.p., przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, A1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim. Powyższego przepisu nie można odczytywać w oderwaniu od całej treści § 10 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., która - jak wynika z części początkowej § 10 ust. 1 - dotyczy wydania prawa jazdy, tzn. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. obejmują sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień nabytych wcześniej, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt SA/Po 430/24). Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych czy uzyskania nowych uprawnień stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy, co oznaczałoby naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym (por.: wyrok o sygn. akt II GSK 2030/21 oraz II GSK 98/22 - dostępny w CBOSA). Niezgodnie zatem z prawem organ ograniczył terminowo posiadane przez skarżącego bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B naruszając art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 29 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pkt I sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) uchylił w całości decyzję organu odwoławczego, a poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - w części dotyczącej terminu ważności prawa jazdy kategorii B. Ponadto na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ I instancji do wpisania terminu ważności kategorii B - jako bezterminowego - w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Sąd orzekł o kosztach postępowania jak w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy.