III SA/Po 588/09

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ S. Michalski Skarżący W. P., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00zł, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu żądania (pismo z dnia 21 lipca 2009r., k.19) podał, że jest w trudnej sytuacji życiowej i nie stać go na uiszczenie wpisu. Wyjaśnił, że utrzymuje się ze świadczeń rentowych. Ponadto oświadczył, że został okradziony, ma zaciągnięte kredyty bankowe oraz, że toczą się przeciwko niemu egzekucje sądowe. Przedkładając wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu (k.24-27), a więc pouczony o treści art. 233 §1 Kodeksu karnego, Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych w wysokości 670,00zł. Zamieszkują w budynku o pow. 220mkw. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 20,89ha (zakupione na kredyt za kwotę 240.00,00zł) oraz kwartalnie otrzymuje rentę w wysokości 445,00zł (tytułu prawnego pobieranego świadczenia nie ujawnił). Dochód z gospodarstwa rolnego i renty Skarżący określił na kwotę 25.780,00zł, a obciążenia z tytułu kredytu na zakup gospodarstwa rolnego na 26.000,00zł. Pismem z dnia 11 sierpnia 2009 roku (k.30-31) Wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień oraz udokumentowania przekazanych informacji, poprzez: - przedłożenie spisu średnich miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, - spisu kosztów ponoszonych w ramach prowadzonej działalności rolniczej, - przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, - udokumentowanie wysokości oraz celu zaciągniętych kredytów, a także bieżących obciążeń w postaci uiszczanych rat kredytowych, - udokumentowanie prowadzonych przeciwko skarżącemu egzekucji (sądowych, administracyjnych) oraz wysokości dochodzonych należności, - określenie aktualnego rozmiaru produkcji rolnej oraz wielkość przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w latach 2007-2009, w tym wysokości dopłat pobranych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wniosek W. P. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie wykazał on, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i członków rodziny nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, w szczególności wpisu od skargi w wysokości 200,00zł - art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – p.p.s.a.). Wnioskodawca nie przedłożył żadnego z dokumentów źródłowych, o które został wezwany. Ograniczył się do pisemnego oświadczenia, w którym wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania koniecznego to około 700,00zł (woda, prąd, gaz, wyżywienie i leki). Podał, że posiada ciągnik rolniczy wyprodukowany w 1966 roku oraz przyczepę wyprodukowaną w roku 1980. Nie posiada własnego samochodu osobowego i korzysta z pojazdu matki (Fiat 126p wyprodukowany w 1992 roku). Wyjaśnił, że poza kredytem na zakup gospodarstwa rolnego (z 2001 roku) zaciągnął (w 2009 roku) kredyt na zakup nawozów i środków do produkcji rolnej (8.000,00zł) oraz, że do 30 września 2009 roku musi zapłacić ratę w wysokości 12.700,00zł oraz prowizję 1.200,00zł, a do 30 października 2009 roku ratę kredytu w wysokości 8.000,00zł. Złożył oświadczenie, że nie posiada żadnych rachunków bankowych kont i lokat dewizowych. Podkreślić należy, że udokumentowanie wysokość obciążeń kredytowych nie mogło napotkać na istotne trudności, gdyż wystarczające w tym zakresie byłoby przedłożenie umowy kredytowej lub wyciągu z rachunku kredytowego. Z kolei dla wykazania faktu prowadzenia postępowań egzekucyjnych oraz wysokości egzekwowanych należności wystarczające jest przedłożenie kserokopii zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, czy dokumentu zajęcia prawa majątkowego, ruchomości lub nieruchomości. Przyjąć także należy, że Wnioskodawca uchybił obowiązkowi udokumentowania operacji dokonywanych na rachunku bankowym za okres od 01 maja 2009 roku, albowiem z decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że środki przyznane tytułem jednolitej płatności obszarowej oraz z tytułem uzupełniającej płatności obszarowej mają być przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Ponadto Wnioskodawca nie określił aktualnego rozmiaru produkcji rolnej, wysokości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych w latach 2007-2009 (w tym dopłat otrzymanych z ARiMR) oraz wielkości kosztów prowadzonej przez niego działalności rolniczej. Tymczasem wskazane informacje są niezbędne dla oceny jego możliwości płatniczych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych "rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy" (postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008r., sygn. akt II FZ/193/08, teza 1, Lex nr 493771). W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak możliwości zgromadzenia środków na opłaty ogranicza realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Ciężar dowodu, co do tych okoliczności, spoczywa na podmiocie wnoszącym o prawo pomocy (obowiązek sądu wyczerpuje się poprzez wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego – art. 255 p.p.s.a.). Jeżeli wnioskodawca zostaje zobowiązany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i udokumentowania przekazanych informacji, to powinien wykonać skierowane do niego wezwanie pod rygorem przyjęcia, że nie wykazał warunków dla objęcia go dobrodziejstwem prawa pomocy (porównaj postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 roku, sygn. akt I GZ 147/08, teza 1, Lex nr 479137). Z kolei rozdysponowywanie środków publicznych jest dowolne, gdy nie znajduje uzasadnienie w treści oświadczenia majątkowego. Natomiast oświadczenie majątkowe wnioskodawcy może być podstawa zwolnienia od kosztów sądowych tylko wówczas, gdy wynika z niego, że uiszczenie wpisu sądowego (w niniejszej sprawie 200,00zł) spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (porównaj postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt II FZ 240/08, Lex nr 493753). Wykonując wezwanie przedłożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych Wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową wybiórczo; przekazał jedynie te informacje, które miałyby przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy. Polecenie przekazania dokumentów źródłowych pozostało niewykonane, co uniemożliwia weryfikację twierdzeń o braku zdolności do poniesienia kosztów sądowych. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 roku, sygn. akt I FZ 287/08, LEX nr 494242). Z kolei niepełne wyjaśnienie sytuacji materialnej i majątkowej przez skarżącego uzasadnia ocenę o braku podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 roku, sygn. akt II OZ 604/08, Lex nr 493594). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ S. Michalski