III SA/Po 601/17

Dnia 14 listopada 2017 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji do budżetu Miasta K. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 2.439,00 zł pełnomocnik L. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca (za pośrednictwem pełnomocnika) przedłożyła, wypełniony na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że L. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł) – obciążone hipoteką oraz innymi zajęciami komorniczymi, a także kamienicę o powierzchni [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł) – obciążone hipoteką Banku A na sumę ok. [...] zł, a także innymi zajęcia komorniczymi na sumę ok. [...] zł (ZUS, US i inne). L. P. oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. [...] zł, który w całości jest przeznaczany na spłatę zobowiązań wobec ZUS (realizowany układ ratalny). Jednocześnie w następujący sposób określiła zobowiązania i stałe wydatki: Bank A [...] zł; Bank B – [...] zł; Leasing – [...] zł (zaległość [...] zł); opłaty za media – ok. [...] zł; koszty leczenia – [...] zł W uzasadnieniu wniosku L. P. powołała się na: niewielkie dochody, które w całości pokrywają realizowany układ ratalny ZUS; redukcję działalności o 80 % (w najbliższym czasie likwidacje firmy ze względu na zły stan zdrowia – leczenie psychiatryczne); spłatę zaległych rat (zmniejszenie wysokości rat przez Bank A ze względu na złą kondycję finansową firmy); zajęcie kont firmowych oraz prywatnych w wyniku egzekucji komorniczych; zajęcie i wpisy na hipoteki uniemożliwiające sprzedaż posiadanych nieruchomości. Na skutek wezwana do ujawnienia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni przedłożono zeznanie podatkowe L. P. za 2016 rok, z którego wynika, że uzyskała ona przychód w wysokości [...] zł i poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, co przyniosło dochód w wysokości [...] zł. Jednocześnie przesłano zbiorcze podsumowanie komputerowej księgi przychodów i rozchodów za 2017 rok, z której wynika, że L. P. w ramach Ogólnopolskiej Sieci Szkół Policealnych od stycznia do września 2017 roku uzyskała przychód w wysokości [...] zł i poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, co pozwoliło jej uzyskać dochód wysokości [...] zł. W piśmie procesowym z dnia 26 października 2017 roku pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, że L. P. posiada niewielkie oszczędności, które w całości przeznaczane na spłatę bieżących zobowiązań. Oszczędności te nie wystarczają na pokrycie długów w całości, w związku z czym obecnie zalega ona z opłatami za mieszkanie (zaległości wynoszą ok. [...] zł) oraz z płatnościami związanymi z opłatami rat kredytu zaciągniętego w Banku B. Ponadto wnioskodawczyni korzysta z karencji kredytowej w Banku A, z której reguluje swoje bieżące zobowiązania i wydatki. W opinii pełnomocnika wnioskodawczyni przedstawione okoliczności wskazują, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w pełni uzasadniony, gdyż wnioskodawczyni nie jest w stanie unieść kolejnych zobowiązań i opłat. Szczególnie, że jest ona skarżącą w pięciu postępowaniach sądowych, a biorąc pod uwagę jej sytuację finansową, nie była w stanie poczynić oszczędności niezbędnych do pokrycia wysokich opłat związanych z każdym z postępowań. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako "P.p.s.a.". W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni zadeklarowała, że uzyskuje miesięczne przychody w wysokości [...] zł, które w całości są przeznaczane na realizację układu ratalnego z ZUS, a dodatkowo jej zobowiązania i stałe wydatki wynoszą [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni zadeklarowała, iż jest właścicielem nieruchomości o łącznej wartości szacunkowej ok. [...] zł. Tak znaczny majątek wnioskodawczyni, pozostaje jednak obciążony zobowiązaniami hipotecznymi na kwotę [...] zł. Analiza sytuacji L. P. pozwala przyjąć, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy. Zgromadzone w sprawie informacje dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawczyni stanowią podstawę do przyjęcia, że nie ujawniła ona wszystkich posiadanych zasobów finansowych, z których mogą być pokryte koszty prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym. Mianowicie we wniosku o przyznanie prawa pomocy zadeklarowała, że ich nie posiada żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych itp.), podczas gdy pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczył, że posiada ona oszczędności w niewielkiej wysokości, które nie wystarczają na pokrycie długów w całości. Brak precyzyjnego oświadczenia wnioskodawczyni w kwestii wysokości posiadanych zasobów finansowych jest niezbędny do jednoznacznego ustalenia czy spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym względzie należy również zaznaczyć, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła z jakiś środków finansuje konieczne koszty bieżącego utrzymania, skoro jej całe dochody miesięczne są przeznaczane na spłatę zobowiązań wobec ZUS, ani z jakich środków prowadzi obsługę pozostałych zobowiązań jakie wskazała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak takich wyjaśnień powoduje, że informacje przedstawione przez wnioskodawczynię nie pozwalają na przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki przyznania wnioskodawczyni pomocy ze strony Skarbu Państwa. Osobne zagadnienie stanowi zadeklarowane przez wnioskodawczynię zadłużenie, które niewątpliwie wiąże się z koniecznością bieżącej obsługi i wymaga dodatkowych środków finansowych. W tym względzie należy jednak zaznaczyć, że samo posiadanie i realizacja zobowiązań cywilnoprawnych nie przesądza automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. Taki pogląd pozostaje uzasadniony wobec braku argumentów do przyjęcia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12). W takiej sytuacji wnioskodawczyni nie może być uznana za podmiot, który nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Szczególnie w okolicznościach niniejszej sprawy, gdy uzyskuje ona w sposób ciągły i nieprzerwany znaczne przychody z tytułu prowadzonej działalności edukacyjnej – w ramach prowadzonej Ogólnopolskiej Sieci Szkół Policealnych L. P. uzyskała w 2016 roku przychody w wysokości [...] zł, a w pierwszych trzech kwartałach 2017 roku uzyskała przychody w wysokości [...] zł. Wysokość przywołanych kwot wynikająca z przedłożonych dokumentów świadczy o tym, że wnioskodawczyni pozostaje każdego miesiąca w posiadaniu znacznych środków finansowych, którymi może dowolnie dysponować z uwzględnieniem ciążących na niej zobowiązań finansowych. Należy też pamiętać, że znaczny majątek (kamienica, mieszkanie) mimo, że już obciążony może stanowić dodatkowe źródło pokrycia kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Reasumując w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można stwierdzić, że wnioskodawczyni nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. Przywołane powyżej okoliczności sprawy oraz zaprezentowane argumenty stanowią natomiast podstawę do przyjęcia, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Niezasadny pozostaje zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku art. 258 § 1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. .