III SA/Po 649/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. przy udziale sprawy ze skargi P. P. – H. "S." L. N. R. N. Spółki jawnej w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę Decyzją z dnia 30 maja 2018 r, o nr [...] Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. odmówił uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego przez P. P.-H. S. z siedzibą w S. . W uzasadnieniu wskazano ,że nie wystąpiła okoliczność wskazana w art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem nie było możliwości stosowania wobec spółki egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego czy renty socjalnej. Zakład dokonał więc zajęć z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych na podstawie dwóch tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] Organ wybrał spośród kilku środków egzekucyjnych ten najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, bowiem jest zobligowany do wykonania w sposób przymusowy obowiązków ciążących na zobowiązanym. Podkreślono, że na mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Strona złożyła zażalenie. Zarzuciła organowi egzekucyjnemu sankcjonowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1u.p.e.a, jak również ze względu na wadliwość wystawionego tytułu wykonawczego i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r., o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ podkreślił, że egzekucja została wszczęta skutecznie, bowiem tytuły egzekucyjne odpowiadają wymogom określonym w art. 27 § 1 u.p.e.a , a podpis choć nieczytelny był uzupełniony pieczęcią pracownika urzędu obsługującego organ I instancji. Odnośnie uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, organ II instancji w całości podzielił argumentację Dyrektora II Oddziału ZUS, podkreślając, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Niemniej, to organ egzekucyjny decyduje, który środek jest w danym przypadku mniej dokuczliwy. Organ winien więc w każdym konkretnym przypadku ocenić, czy i który z przewidzianych środków zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. W ocenie organu odwoławczego egzekucję przeprowadzono prawidłowo z uwagi tak na zakres możliwych do podjęcia środków, jak i uprawnienie zobowiązanego wynikające z art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne uznanie, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego jest prawidłowe, podczas gdy organ egzekucyjny nie posiadał pełnej wiedzy o majątku skarżącego. Odnośnie tego zarzutu uzupełniono w uzasadnieniu, że organy przed zajęciem rachunku bankowego powinny sprawdzić jakim majątkiem dysponuje skarżący, a nie jest rzeczą zobowiązanego wskazywać organowi majątek, z którego mógłby się on zaspokoić. Zdaniem skarżącego wbrew treści art. 124 § 2 Kpa nie uzasadniono stanowiska organu I instancji w zakresie uznania za bezzasadne zarzutów zastosowania zbyt uciążliwego środka; organ w istocie usprawiedliwiał dokonaną czynność, ale jej nie uzasadnił w sposób należyty. Powielono też zarzut niewłaściwego wszczęcia postępowania egzekucyjnego uwagi na wadliwość tytułów wykonawczych. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 u stawy z dnia 17 czerwca 1966 r – O postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j Dz. U. 2018.1314 , zwana dalej u.p.e.a) podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., stanowiska wierzyciela nie wymaga się. W kwestii zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka stwierdzić należy, że organ egzekucyjny na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a. ma prawo stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny może zatem stosować wszystkie środki egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a., w tym również egzekucję z rachunku bankowego. W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. z uwagi na zadłużenie zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne miał obowiązek wszcząć egzekucję administracyjną niezwłocznie po wystawieniu ww. tytułów wykonawczych, stosując środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Posiadając natomiast informacje o rachunku bankowym w B. B. B. P. dokonał jego zajęcia. W tym miejscu podkreślić należy, że zgłoszenie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie ma prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Organ I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu, że zajęcie rachunku bankowego to jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Zajęty rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązana spółka może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Wskazano treść art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a, który zezwala na wypłaty bez zgody organu egzekucyjnego we wskazanych w tym przepisie wypadkach. Tym samym nie jest zasadny zarzut skarżącej o braku uzasadnienia w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego. Organ wypełnił nałożony orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. obowiązek uzupełnienia uzasadnienia w tym zakresie. To stanowisko organu zostało dodatkowo wsparte argumentacją organu odwoławczego na skutek wniesionego środka odwoławczego i którą sąd uznaje za prawidłową. Dodatkowo wskazać należy, że zobowiązany nie wskazał innego składnika majątku, z którego istniałaby możliwość zaspokojenia należności wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych a ponadto - co też wskazano w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 30 maja 2018 r. –Dyrektor Oddziału ZUS nie ma pełnego spektrum wyboru środków egzekucyjnych i ograniczony jest jedynie do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych właśnie. Jest więc organem egzekucyjnym o ograniczonych kompetencjach co do przedmiotu egzekucji i zastosowanych środków. Ten argument jest również prawidłową, w ocenie Sądu, odpowiedzią organu na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka. Rację ma także organ II instancji twierdząc, że w interesie zobowiązanego jest wskazanie majątku podlegającego egzekucji, bowiem w praktyce zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego może być dla zobowiązanego dokuczliwe. Strona nie wykazała zresztą ani na czym ta uciążliwość polegała, ani czy i jaki środek byłby mniej uciążliwy. W związku z powyższym, organ egzekucyjny mając na uwadze zasady postępowania egzekucyjnego, tj. zasadę celowości, zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie oraz zasadę stosowania najłagodniejszych środków egzekucyjnych, był zobligowany dokonać zajęcia przedmiotowego rachunku bankowego. Podkreślenia wymaga, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. "Spośród środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i bezpośrednio prowadzących do wykonania obowiązku, organ egzekucyjny obowiązany jest do stosowania środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można jednak mówić wówczas, gdy istnieją w tym względzie możliwości wyboru (por. wyrok WSA w Olsztynie z 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 587/13). Prawidłowe jest również stanowisko organów w kwestii nieuznania zarzutu niespełnienia w ww. tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., co w opinii skarżącej przejawiało się brakiem wskazania w nich czytelnego podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, prowadząc do uznania, iż brak było podstaw do prowadzenia, a nawet wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu zauważyć należy, że sama skarżąca spółka zauważyła, że pojęcie podpisu nie jest zdefiniowane w żadnym akcie prawnym regulującym postępowanie organów egzekucyjnych. Jednocześnie przyjmuje się, iż jest to znak graficzny postawiony własnoręcznie przez składającego, umożliwiający identyfikację osoby podpisującej dokument, a jeżeli identyfikacji można dokonać w inny sposób dopuszczalna jest jego forma skrócona. Dokonana przez organy analiza tytułów wykonawczych, doprowadziła do przekonania, iż mogą one stanowić podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej, bowiem nadana na każdym z nich klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, wbrew twierdzeniu strony, została opatrzona podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Podpis ten pozwala na jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, co przesądza o prawidłowości jego złożenia. Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowe tytuły wykonawcze były zgodne ze wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 08 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych i stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1305) oraz zawierały wszystkie istotne elementy określone w art. 27 u.p.e.a. Tytuły te zostały skutecznie doręczone spółce. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje już utrwalony pogląd i należy go uwzględnić per analogiam wobec tytułów wykonawczych, że podpis pod decyzją lub postanowieniem może być nieczytelny, jeżeli jest on uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska stanowiska służbowego osoby składającej podpis (wyroki WSA w Warszawie z 8 lutego 2007 r. VI SA/Wa 2105/06, WSA w Olsztynie z 10 listopada 2009 r. II SA/Ol 918/09). Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zarzutu sankcjonowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 1 u.p.e.a. wskazać należy, iż zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru Natomiast zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W konsekwencji za nieuzasadniony należy uznać zarzut sankcjonowania prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, bowiem do wszczęcia egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 26 § 5 u.p.e.a. bez wątpienia doszło, a analiza zebranej dokumentacji dowodzi, iż jej podstawę stanowią prawidłowo wystawione tytuły wykonawcze sporządzone według ustalonego wzoru. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.