III SA/Po 656/20

Dnia 2 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 roku sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III SA/Po 656/20 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. zwróciło wnioskodawcy podanie. Przedmiotem rozpatrzenia był wniosek z dnia [...].02.2020r. , którym M. N. i M. N. zwrócili się do SKO w P. o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 417 (1) k.c. stwierdzającej rażącą przewlekłość postępowania i niezgodność z prawem nie wydania przez Starostę [...] i Wójta Gminy [...] w latach 2010- 2016 decyzji w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego w P. gmina K.. Organ analizując treść wniosku doszedł do stwierdzenia, że wnioskodawcy domagają się od organu wydania decyzji na podstawie art. 417 § 1 k.c. , tak więc dochodzą roszczenia i odpowiedzialności za popełnienie jednego z czynów zabronionych, o których mowa w przepisach kodeksu cywilnego . Doszedłszy do takiej konkluzji organ uznał, że sprawa ta należy do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. Doręczając powyższe rozstrzygnięcie, organ pouczył stronę o prawie do ponownego rozpatrzenia sprawy przez SKO w P. bądź zamiennie prawie do wniesienia skargi do WSA w Poznaniu Strona złożyła skargę na powyższe postanowienie. W skardze kierowanej do WSA w Poznaniu strona żądała uchylenia postanowienia z [...].04.2020r. zarzucając organowi m.in. : - błędne przyjęcie jako podstawy żądania wniosku przepisu art.477 § 1 k.c. podczas, gdy we wniosku wskazano przepis art. 417 (1) k.c., - błędne wskazanie jako podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia art. 66 § 3 k.p.a. z uzasadnieniem, że sprawa należy do kompetencji sądów administracyjnych, - nie zastosowanie art. 66 ust. 1 i 2 k.p.a. i nie przekazanie wniosku do rozpoznania właściwemu organowi, - błędne pouczenie strony w zakresie zastosowania środka odwoławczego od zaskarżonego tu postanowienia, W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd uwzględniona jednakże Sąd, nie będąc związany jej zarzutami orzekł o uchyleniu zaskarżonego nią postanowienia z innych przyczyn aniżeli sprecyzowano to w skardze. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczyło zwrotu wniosku z dnia [...].02.2020r. skierowanego przez M. N. i M.N. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ wniosek poddał analizie i stwierdził, że żądanie w nim sformułowane dotyczy wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 417(1) k.c. stwierdzającej rażącą przewlekłość postępowania i niezgodność z prawem nie wydania przez Starostę [...] i Wójta Gminy [...] w latach 2010-2016 decyzji w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego w P. gmina K.. W oparciu o tak sformułowany wniosek i wskazaną w nim podstawę prawną organ przyjął, że sprawa dotyczy roszczeń i dochodzenia odpowiedzialności za popełnienie jednego z czynów zabronionych , o których mowa w kodeksie cywilnym. Organ przy tym wskazywał i zacytował przepis art. 417 § 1 k.c. zgodnie, z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Organ dokonał takiej a nie innej interpretacji prawa mając na uwagę uzasadnienie przedmiotowego wniosku . W jego treści wskazano, że w wyniku zasypania rowu melioracyjnego w P. gmina K. przez właściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], grunty rolne wnioskodawców zostały pozbawione możliwości odprowadzenia nadmiaru wody, co było przyczyną zalewania pól. Bezprawne, zdaniem wnioskodawców, działania właściciela rzeczonej działki trwały przez okres 2005-2016 a organy administracji samorządowej nie podjęły kroków przeciwdziałających degradacji rowu melioracyjnego i zmierzających do jego odtworzenia. Ostatecznie postępowania administracyjne prowadzone przez Wójta Gminy [...] i Starostę [...] doprowadziły do nakazania nowym właścicielom działki nr [...] odtworzenia zasypanego odcinka rowu melioracyjnego lecz ,w uznaniu wnioskodawców, szkody spowodowane opieszałym działaniem organów uzasadniły wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem. Organ uznał, że wniosek należało zwrócić z powołaniem się na przepis art. 66 § 1 k.p.a. bowiem analiza wniosku prowadzi do stwierdzenia, że rozstrzyganie sporów dotyczących roszczeń i dochodzenia odpowiedzialności za popełnienie jednego z czynów zabronionych, o których mowa w kodeksie cywilnym należy do wyłącznej kompetencji sądów powszechnych. SKO stwierdziło ponadto, że w celu przeciwdziałania przewlekłości postępowania administracyjnego należy wnieść ponaglenie . Kolejnym instrumentem mającym za zadanie przymuszenie organu do wydanie rozstrzygnięcia jest skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu administracyjnego. SKO zauważyło, że w stanie prawnym obejmującym lata 2010-2015 w przypadku braku podejmowania przez organ administracyjny czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnej strona zobowiązana była wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności, co w przypadku braku reakcji organu, uprawniało stronę do wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Organ zaznaczył również , że dotyczące wnioskodawców postępowania zostały zakończone wydaniem decyzji administracyjnej w dniu [...] stycznia 2016r. W tak ustalonym stanie faktycznym , zdaniem Sądu, nie było podstaw do zastosowania art. 66 § 1 k.p.a. Strona wyraźnie wskazała, że żąda wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej rażącą przewlekłość postępowania i niezgodność z prawem nie wydania przez Starostę [...] i Wójta Gminy [...] w latach 2010-2016 decyzji w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego w P. gmina K. (wniosek z dnia [...].02.2020 r.) z uwagi na skierowanie do sądu pozwu o odszkodowanie z tego tytułu zaznaczając, że obecnie obowiązujące przepisy wymagają załączenia wnioskowanej decyzji do pozwu( pismo z dnia [...].03.2020r.) Tak więc wyraźnie wynika z treści obu tych pism, że strona ubiegać się będzie przed sądem powszechnym o odszkodowanie za zaniechania organów administracyjnych spowodowane przewlekłością prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego skutkiem których mają być poniesione przez stronę szkody powstałe w wyniku zalewania pól. W takiej sytuacji należało wydać postanowienie w oparciu o podstawę prawną z art. 61 a k.p.c. a mianowicie należało odmówić wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 - CBOSA, z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2931/15 - LEX nr 2384121; z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 - LEX nr 2394062). Z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianej sprawie. Żaden bowiem przepis nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej o treści takiej, jakiej żądali wnioskodawcy. Rację ma organ, że po zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej postępowaniu, nie można już rozstrzygać w kwestii bezczynności czy przewlekłości postępowania organu ją prowadzącego. Słusznie zatem organ stwierdził, że w latach, którego dotyczył wniosek strona mogła wezwać organ administracyjny do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności zaś w sytuacji braku reakcji organu, mogła skierować skargę na bezczynność do sądu administracyjnego. W chwili obecnej nie ma przepisu prawa, który stanowiłby podstawę dla organu administracji państwowej do wydania decyzji uwzględniającej żądanie strony. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się niezasadne. Co do wniosków dowodowych zgłoszonych w skardze Sąd wskazuje na treść art. 106 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2019.2325, ze zm.) , dalej p.p.s.a. zgodnie z treścią którego to przepisu Sąd przeprowadza dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów i to tylko w sytuacji gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dlatego zgłoszone osobowe środki dowodowe nie są normatywnie dopuszczalne, z kolei zgłoszone wnioski dowodowe z dokumentów wskazanych w treści skargi również z powyższych względów nie mogły zostać uwzględnione. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw,. z §14 pkt 1 ppkt 1lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. 2018.265).