III SA/Po 715/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-11-29
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Maria Kwiecińska, Mirella Ławniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił opłatę adiacencką, uwzględniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony oraz wymogów formalnych uzasadnienia decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Ponadto, stwierdzono naruszenie art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie oceny operatu szacunkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej dla I. Sz. w związku ze wzrostem wartości nieruchomości po jej podziale. Organ I instancji ustalił opłatę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak czynnego udziału strony i wadliwe uzasadnienie decyzji, a także kwestionował prawidłowość operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy, zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Maria Kwiecińska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 roku sprawy ze skargi I. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz I.Sz. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Ławniczak /-/ M. Kosewska /-/ M. Kwiecińska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy na podstawie art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z póź. zm.) oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej oraz stosownie do art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej zwany k.p.a. - ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł. dla I. S. – właściciela nieruchomości położonej w S. oznaczonej w ewidencji gruntów jako obręb S. ark. [...] działka nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w wyniku podziału nastąpił wzrost wartości powyżej opisanej nieruchomości, co potwierdza operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...], z którym strona mogła się zapoznać w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczono, iż zgodnie z operatem szacunkowym różnica wartości nieruchomości przed i po podziale wynosi [...] zł., z czego [...]% - stosowanie do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej stanowi kwotę [...] zł.
W przedmiotowej decyzji zawarto pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miast i Gminy na podstawie art. 113 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w wyżej opisanej decyzji, w ten sposób, że w punkcie 1 niniejszej decyzji oraz w uzasadnieniu – zamiast numeru działki [...] winno być [...].
Od powyższej decyzji I. S. wniósł odwołanie i zarzucił zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej i tym samym naruszenie zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.),
3) naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez niespełnienie wymogów, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wydanej w sprawie decyzji,
4) naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Mając na względzie powyższe odwołujący wniósł o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej. Ponadto strona zarzuciła, iż została błędnie pouczona o trybie wniesienia odwołania.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził bezzasadność wszystkich podniesionych przez odwołującego zarzutów. Organ zwrócił uwagę, że wymierzenie opłaty nastąpiło przed upływem 3 lat od dokonania podziału gruntu. Stąd skarżący – zdaniem Samorządowego Kolegium - składając wniosek o podział był świadom konieczności poniesienia wynikających z tego kosztów w tym i opłaty adiacenckiej. Zaznaczono ponadto, że organ orzeka według stanu prawnego obowiązującego w chwili rozpoznania sprawy, a więc zarzut niewłaściwego zastosowania art. 98a jest niezasadny.
Uzasadniając bezzasadność zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, organ odwoławczy stwierdził, że zawiadomieniem z dnia [...] zostało wszczęte postępowanie z urzędu, o czym zawiadomiono stronę. Podkreślił ponadto, że jeszcze wcześniej odwołujący został poinformowany o konieczności rozliczenia się z opłaty adiacenckiej i przybycia do urzędu w celu omówienia sprawy. Wskazał również, że strona została powiadomiona o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym, który określał wzrost wartości gruntu. Z kolei negując zasadność zarzutu wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że uzasadnienie to wskazuje na ziszczenie się wszystkich niezbędnych przesłanek, które przesądzają o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Ponadto organ II instancji nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. W jego ocenie powyżej przytoczone argumenty wskazują, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie miało miejsce naruszenie postępowania, czy zaniechanie organu orzekającego, stąd nie doszło do złamania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W konkluzji decyzji organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do naliczenia opłaty adiacenckiej, zaś operat szacunkowy w sposób prawidłowy określił wartość gruntu przed i po podziale.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej.
W skardze podniesiono identyczne zarzuty jak w odwołaniu. Podkreślono jednak, że w dniu wydania decyzji zatwierdzającej wniosek o podział nieruchomości nie było uchwały Rady Miasta, stąd brak było podstaw do wymierzenia opłaty adiacenckiej.
W piśmie z dnia [...] skarżący podniósł dodatkowo zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania (art. 10 k.p.a.) w zw. z art. 42 k.p.a. przez doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej na nieprawidłowy adres, pod którym skarżący nie zamieszkuje. Ponadto zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej, która dotyczy działki nie stanowiącej własności skarżącego i tym samym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W ocenie skarżącego zaledwie pięciodniowy termin pomiędzy zawiadomieniem go o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym a wydaniem decyzji przez Burmistrza spowodował, że nie był on w stanie wypowiedzieć się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego kwota wzrostu wartości nieruchomości określona przez biegłego jest niedorzeczna i nakazuje z ostrożnością odnieść się do rzetelności biegłego. Ponadto skarżący podniósł, że błąd co do oznaczenia działek w decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej nie mógł być usunięty w drodze sprostowania na podstawie art. 113 k.p.a.
W piśmie z dnia z dnia [...] (k. 31-34 akt sądowych) i z dnia [...] (k. 90-97 akt sądowych) skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty. Ponownie jednak podkreślił, że pięciodniowy termin może być wystarczający do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, ale to nie oznacza, że termin ten jest wystarczający na podjęcie obrony swoich praw.
W odpowiedzi na skargę (k. 24-26) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2006r. w sprawie II SA/Po 142/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miast i Gminy z dnia [...] nr [...] zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podzielił argumentację skarżącego, że w czasie, gdy dokonywany był podział nieruchomości należącej do skarżącego brak było uchwał Rady Gminy o ustaleniu wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Podkreślił, iż stosowanie do treści art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji – wymierzenie opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału uzależnione było od uprzedniego, przed dokonaniem podziału, ustalenia przez Radę Gminy w drodze uchwały stawki procentowej tej opłaty. Warunek istnienia wskazanej uchwały w czasie dokonywania podziału nieruchomości, zdaniem Sądu jest zgody z konstytucyjnymi standardami państwa prawnego i zapewnia równe traktowanie podmiotów będących w takiej samej sytuacji. W ocenie Sądu fakt upływu prawie 2 lat pomiędzy wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a podjęciem uchwały Rady Miejskiej w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej – przesądza o wadliwości zaskarżonej decyzji.
Pozostałe zarzuty skargi Sąd I instancji uznał za bezzasadne. Wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego organy obydwu instancji właściwie podały podstawę prawną wydanych decyzji. Prawidłowo zawiadomiły również skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie informując go tym samym o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym. Sąd zakwestionował również zarzut upływu trzech lat pomiędzy dokonaniem podziału nieruchomości, a wydaniem decyzji ostatecznej. Decyzja o podziale z dnia [...] stała się bowiem ostateczna [...] natomiast decyzja organu II instancji została wydana w dniu [...],a więc jeszcze przed upływem trzech lat.
Od powyższego wyroku w ustawowym terminie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z póź. zm.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem.
Wyrokiem z dnia 24 maja 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r, Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
W uzasadnieniu orzeczenia zwrócono uwagę, że przepis art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z póź. zm.) – zwanej dalej u.g.n. - wyraźnie wskazuje, że uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej ma poprzedzać decyzję wójta, burmistrza, czy prezydenta miasta w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, a nie poprzedzać postępowanie podziałowe nieruchomości. Podkreślono ponadto, że żaden przepis nie zobowiązuje rady gminy do podjęcia uchwały w zakresie ustalenia wysokości stawki procentowej w dacie podjęcia decyzji o podziale nieruchomości. Odrębność postępowań o podział nieruchomości i o ustalenie opłaty adiacenckiej oraz treść przepisu art. 98a ust. 1 wyraźnie wskazują, że uchwała rady gminy ma obowiązywać w dacie podjęcia decyzji ustalającej opłatę adiacenką. Dla poparcia powyższego stanowiska wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny już w wyroku z dnia 25 paźdzernika 2005r. sygn. akt I OSK 82/05 odstąpił od stanowiska zawartego w wyroku z dnia 23 listopada 2004r. sygn. akt OSK 897/04, w myśl którego ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału może mieć miejsce tylko w wypadku, gdy uchwała rady gminy ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej poprzedza decyzję o podziale nieruchomości. Ostatecznie stwierdzono, że od daty wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dokonując podziału nieruchomości jej właściciel musi się liczyć z tym, że może być wszczęte postępowanie o ustalenie opłaty adiacenckiej, a opłata ta może wynosić do 50% różnicy wartości.
W piśmie skarżącego z dnia [...] (k. 157-160) wskazano, iż ustawą z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007r., Nr 173, poz. 1218) uzupełniono art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami o ust. 1a. W ocenie skarżącego, jakkolwiek przepis ten wszedł w życie z dniem 11 października 2007r., to jednak znajdzie on zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Ponadto - zdaniem skarżącego – poprzez wprowadzenie tego przepisu ustawodawca nie tworzy nowego stanu prawnego, który miałby zastosowanie jedynie do stanów faktycznych powstałych po jego wejściu w życie. Zwrócono uwagę, że przepis ten ma jedynie charakter uściślający w tym sensie, że stanowi wskazówkę interpretacyjną dla organów administracji wydających decyzję o wymierzeniu opłaty adiacenckiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Dokonując ponownego rozpoznania sprawy Sąd miał na uwadze treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie kwestia właściwego zastosowania art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami została już przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uznać zatem należy za niezasadny zarzut skarżącego naruszenia art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, że już w momencie składania wniosku o podział nieruchomości obowiązujące wówczas przepisy prawa, w szczególności art. 98 § 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dawały podstawę do wymierzenia opłaty adiacenckiej. Należy zatem podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że od daty wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami dokonując podziału nieruchomości jej właściciel musi się liczyć z tym, że może być wszczęte postępowanie o ustalenie opłaty adiacenckiej, a opłata ta może wynosić do 50% różnicy wartości. Odrębność postępowań o podział nieruchomości i o ustalenie opłaty adiacenckiej oraz treść przepisu art. 98a ust. 1 wyraźnie wskazują, że uchwała rady gminy ma obowiązywać w dacie podjęcia decyzji ustalającej opłatę adiacenką.
Odnosząc się do wniosków skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] należy zauważyć, że Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Zmiana przepisu w trakcie orzekania – obowiązująca od 22 października 2007r. - polegająca na dodaniu do art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami ust. 1a zgodnie, z którym ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1; do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne - nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji dokonywanej przez Sąd. Należy jednak podkreślić, iż przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane jest do uwzględnienia aktualnego – na dzień wydania decyzji - stanu prawnego.
W niniejszej sprawie Sąd ponownie ocenia zarzuty procesowe podniesione w skardze, albowiem nie były one przedmiotem skargi kasacyjnej. Stąd przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, należy mieć na uwadze fakt, iż podejmując rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wskazane obowiązki procesowe mają na celu zapewnić w postępowaniu administracyjnym realizację zasady prawdy obiektywnej, stanowiąc dla strony gwarancję procesową eliminowania arbitralnych rozstrzygnięć.
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, iż podlegający ocenie organu operat szacunkowy zawiera istotne uchybienia, które nie zostały dostrzeżone przez organy prowadzące postępowanie. W operacie przyjęto bowiem, że decyzja z dnia [...] zatwierdzająca podział przedmiotowej nieruchomości stała się ostateczna i wykonalna w dniu [...], podczas gdy nastąpiło to w dniu [...]. Ponadto operat szacunkowy nie w pełni realizuje zasady wyceny porównawczej określone w art. 153 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym podejście porównawcze stosuje się, jeżeli są znane ceny i cechy nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej. Wskazać należy, że powierzchnie nieruchomości przyjętych do porównania przed podziałem działki wahają się od [...]m² do [...] m², podczas gdy powierzchnia nieruchomości wycenianej przed podziałem wynosiła [...] m² (k. 17 akt administracyjnych). Ponadto do porównania wybrano 11 działek, spośród których pięć przekracza powierzchnię 10.000 m², czyli prawie połowa nie spełnia wymogu najbardziej podobnych działek do działki szacowanej. Reasumując, uzasadnione jest stwierdzenie, że nieruchomości przyjęte do porównania nie spełniają kryterium podobieństwa, co najmniej w zakresie ich wielkości.
Dodatkowo do wyceny przyjęto stan nieruchomości i ceny transakcji jakie miały miejsce w roku [...] i [...], podczas gdy z treści art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej.
Za zasadny należy uznać również zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a. - zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania przez przyjęcie, że skarżący nie był w należyty sposób informowany o przebiegu postępowania w sprawie wymierzenia opłaty adiacenckiej. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość opłat adiacenckiej nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów w postaci operatu szacunkowego. W konsekwencji nie można przyjąć, że organ I instancji wykonał obowiązek, jaki nakłada na niego treść art. 10 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z kolei art. 81 k.p.a. stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa art. 10 § 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie zawiadomienie z dnia [...] o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej (k. 8 akt adm.) zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] (k. 7 akt adm.). W zawiadomieniu poinformowano skarżącego, że podstawą ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej jest operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, z którym strona może się zapoznać w każdy piątek od dnia [...] określając dodatkowo godziny – 8:00 – 11:00. Następnie w dniu [...] organ I instancji wydał decyzję. W konsekwencji należy stwierdzić, że skarżący w ciągu 5 dni od doręczenia mu powyższego zawiadomienia a wydaniem decyzji faktycznie miał tylko jeden dzień na zapoznanie się z treścią operatu szacunkowego. Trudno bowiem przyjąć, że w okresie 5 dni mogło być więcej niż jeden piątek. W tym stanie rzeczy skarżący został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w postępowaniu administracyjnym dowodów. Słusznie przy tym podniesiono, że w niniejszej sprawie zasada z art. 10 k.p.a. jest realizowana dopiero wówczas, gdy skarżącemu zapewni się odpowiedni termin wystarczający nie tylko do zapoznania się z operatem szacunkowym, ale przede wszystkim do zgłoszenia uzasadnionych zastrzeżeń do operatu, co wymaga skonsultowania się z osobą kompetentną, która dysponuje wiedzą pozwalającą zweryfikować pod względem merytorycznym sporządzony operat.
Sąd uwzględnił również zarzut skarżącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 k.p.a. Należy bowiem stwierdzić, iż uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W zaskarżonej decyzji jedynie w konkluzji odniesiono się do operatu szacunkowego, lakonicznie stwierdzając, że w sposób prawidłowy określił on wartość gruntu zarówno przed jak i po podziale. Należy zatem stwierdzić, że organy obu instancji nie dokonał oceny tak istotnego w sprawie dowodu. W konsekwencji brak w uzasadnieniu decyzji obu organów ustosunkowania się co do prawidłowości i przydatności w przedmiotowej sprawie operatu szacunkowego uniemożliwił stronie ustosunkowanie się do tego dowodu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu pozostałe zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Rozważając zasadność naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. należy wskazać, że nawet, gdyby przyjąć, że organ I instancji rzeczywiście wysłał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie na niewłaściwy adres, to i tak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący bowiem kwestionował jedynie sposób doręczenia, nie podnosząc natomiast, że niewłaściwe doręczenie spowodowało, iż uchybił terminowi do zapoznania się z operatem szacunkowym. W skardze oraz w dalszych pismach procesowych skarżący wskazywał na pięciodniowy termin między doręczeniem mu przedmiotowego zawiadomienia, a wydaniem decyzji. Oznacza to, że potwierdził fakt doręczenia mu zawiadomienia w dniu [...] – w dniu faktycznego odbioru przesyłki (k. 7 akt adm.).
W ocenie Sądu za nieistotny należało uznać również zarzut niewłaściwego pouczenia w decyzji organu I instancji o sposobie wniesienia odwołania. Z analizy akt sprawy wynika, że mylne pouczenie nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący bowiem, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, prawidłowo wniósł odwołanie. Ponadto należy pamiętać o treści art. 112 k.p.a. zgodnie, z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Oznacza to, że nawet gdyby skarżący zastosował się do pouczenia zawartego w decyzji i wniósł odwołanie bezpośrednio do organu odwoławczego, to byłoby ono rozpoznane.
Bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 113 k.p.a. Należy podkreślić, iż powyższy zarzut jest spóźniony. Mógł być on bowiem podniesiony jedynie w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, o czym strona została pouczona w niniejszym postanowieniu.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 z póź. zm.) oraz przepisów postępowania administracyjnego art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 k.p.a., a w szczególności art. 10 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270) – p.p.s.a. – orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na wysokość zasądzonej kwoty składa się kwota wpisu sądowego w wysokości [...] zł. oraz kwota stanowiąca koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł. (17 zł. opłata skarbowa od pełnomocnictwa) obliczona na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 z póź. zm.)
W punkcie III wyroku Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
/-/M. Kwiecińska /-/M. Kosewska /-/ M. Ławniczak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło