III SA/Po 74/17

Dnia 7 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania X, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z [...]r. cofającą uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów nr [...]. W uzasadnieniu SKO wskazało, że podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 84 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i okoliczność, że wyrokiem z [...] r. sąd karny ([...]) uznał skarżącego winnym popełnienia czynów stanowiących przestępstwa z art. [...] Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium wyjaśniło, że sposób ujawnienia dopuszczania się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. W niniejszej sprawie podstawą wszczęcia postępowania stało się uzyskanie informacji o prawomocnym wyroku karnym. Wyrok ten był również głównym dowodem w sprawie, bowiem na jego podstawie orzeczono cofnięcie uprawnień. Organ odwoławczy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że prawomocny wyrok skazujący za poświadczenie nieprawdy o wykonaniu badań technicznych i sprawności pojazdu należy oceniać tak, jak wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu, niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, czego konsekwencją jest cofnięcie uprawnień. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 1 kpa, art. 11 i art. 107 § 3 kpa, art. 97 § 1 pkt. 4 kpa , art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie przesłanym do Sądu [...] r. i na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. pełnomocnik strony wniósł o przedstawienie do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 84 ust. 3 pkt. 2 i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym z Konstytucją RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Organy obu instancji orzekały w sprawie na podstawie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Wprawdzie, przepis art. 83 ust. 6 ustawy zgodnie z którym starosta przeprowadza, co najmniej raz w roku, kontrolę stacji kontroli pojazdów, do którego odsyła zacytowany wyżej art. 84 ust. 3, został uchylony z dniem 21 sierpnia 2004 r. (art. 22 pkt 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, Dz. U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1808 ze zm.), ale nie został przez ustawodawcę usunięty z treści art. 84 ust. 3 ustawy, co budziło wątpliwości w orzecznictwie. Rozstrzygnęła je uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12 marca 2012 r. w sprawie II GPS 2/11 (ONSAiWSA 2012/3/37), w której Sąd stwierdził, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. W uzasadnieniu uchwały NSA, dokonując analizy użytego w art. 84 ust. 3 ustawy zwrotu "w wyniku przeprowadzonej kontroli", podniósł, że określenie to odnosi się do istnienia podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście. Postępowanie to wszczynane jest z urzędu, a wynik przeprowadzonej kontroli jest informacją o takim stanie faktycznym, który w świetle prawa materialnego obliguje organ do uregulowania sytuacji poprzez podjęcie określonej decyzji. Jednocześnie NSA wskazał, iż nie oznacza to, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście może nastąpić tylko wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy ujawni wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Co do zasady bowiem wszczęcie postępowania z urzędu następuje również wówczas, gdy z żądaniem wystąpi podmiot na prawach strony (182 kpa), czy też w wyniku skargi powszechnej wniesionej przez osobę trzecią. NSA wyjaśnił, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień, w sytuacji gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostały uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie, czy też pochodzą od innych organów. Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałby, że przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Wydanie przez diagnostę zaświadczenia, czy też dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, godzić w życie i zdrowie ludzkie. Założenie, że nie można wszcząć postępowania o cofnięcie uprawnień diagnoście, który przy wykonywaniu czynności diagnostycznych godzi się na takie zagrożenia, tylko z tego powodu, iż nie ujawniono naruszającego prawo działania w toku kontroli przeprowadzonej u zatrudniającego go przedsiębiorcy, prowadzi do rażąco niesprawiedliwych i irracjonalnych konsekwencji. Tezę zawartą w tej uchwale jak i argumentację przywołaną na jej poparcie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Zatem, należy wskazać, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień może nastąpić zarówno wówczas, gdy wynik kontroli przeprowadzonej u prowadzącego stację kontroli wykaże niezgodne z prawem działanie diagnosty, jak i wówczas, gdy informacje o takim działaniu organ poweźmie z innych źródeł, do których niewątpliwie należy wyrok skazujący diagnostę za poświadczenie nieprawdy, co do przeprowadzonego badania technicznego pojazdu, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Podkreślenia także wymaga, że z konstrukcji art. 84 ust. 3 ustawy, a w szczególności ze zwrotu "starosta cofa" wynika, że organ ma taki obowiązek, gdy stwierdzi uchybienia wskazane w przywołanej regulacji. Ustawa nie dopuszcza żadnego wyjątku, który wyłączyłby wydanie takiej decyzji. W szczególności decyzja nie jest uzależniona od stopniowalnej winy, skoro jest to sankcja administracyjna oraz motywów, którymi się kierował diagnosta, naruszając art. 84 ust. 3 pkt 1 lub 2 ustawy. Na treść wydanej decyzji nie może też wpłynąć dotychczasowy sposób wykonywania obowiązków diagnosty, ten jest bowiem zobowiązany do stałego, zgodnego z prawem i stanem faktycznym wykonywania swych zadań. Zostały one uregulowane przede wszystkim w ustawie Prawo o ruchu drogowym, ale też w przepisach wykonawczych. W kontrolowanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego oraz ustaleń faktycznych stanowił wyrok z [...] r. Sądu Rejonowego, który uznał skarżącego winnym popełnienia czynów stanowiących przestępstwa z art. [...] Jak wynika z treści wskazanego wyroku, zarzucane czyny polegały, m. in., na wydaniu zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, bez jego faktycznego badania. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ, oparte na wyroku skazującym skarżącego mieszczą się zatem w hipotezie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy, co skutkować musiało cofnięciem skarżącemu uprawnień diagnosty. Wyjaśnić należy przy tym, że ustalenia, co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu karnego, nie mogą być przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie administracyjnej. Ustalenia te są wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1227/10). Ponadto zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa, wiążą sąd administracyjny. Dlatego też, znajdujący się w aktach administracyjnych dowód w postaci odpisu prawomocnego wyroku sądu karnego, mógł i wręcz powinien w tym przypadku, stanowić podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w niniejszej sprawie, a organ nie naruszył art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 kpa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 i 32 Konstytucji RP tj. zakazu podwójnego karania tej samej osoby za popełnienie tego samego czynu zabronionego wyjaśnić należy, że odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień jest niezależna od odpowiedzialności karnoprawnej. Co do zgodności z Konstytucją przepisu art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy wielokrotnie wypowiadano się w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że przepis ten nie narusza ani konstytucyjnej zasady proporcjonalności ani zasady państwa prawnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1213/14; wyrok NSA z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1231/14; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 928/13; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., II GSK 1460/12). Poglądy wyrażone w powyższych wyrokach skład orzekający w pełni podziela. Przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiący podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Ta odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień jest niezależna od odpowiedzialności karnoprawnej. Przyjęcie odmiennego poglądu spowodowałoby, że art. 84 ust. 3 pkt 2 nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, którzy swoim postępowaniem zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Nie sposób zatem uznać, aby w tej sytuacji przepis art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym pozostawał w sprzeczności z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Tym samym, Sąd uznał, że brak jest podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Na marginesie jedynie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zadał bowiem pytanie prawne do TK postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. – sygn. III SA/Po 1167/15 dotyczące oceny konstytucyjności art. 84 ust. 3 pkt. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn.. P 16/16 umorzył postępowanie w tej sprawie. Jak wynika jednak z uzasadnienia wskazanego wyroku, Trybunału wskazał, m. in., że art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym musi być stosowany w sposób ścisły, po wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego konkretnej sprawy. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.