III SA/Po 766/10

Dnia 24 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska –Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2006r o Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] przyznał S. Z. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, zaznaczając iż warunkiem wypłacenia płatności w 4 i 5 roku realizacji programu będzie terminowe złożenie oświadczenia i realizacja zobowiązania określonego w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 24 listopada 2008 r. S. Z. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z prośbą o wydanie kopii planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 1 grudnia 2008r S. Z. złożył w siedzibie Agencji oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego załączając umowę kupna-sprzedaży krowy oraz fakturę za zakup przetrząsacza karuzelowego. W dniu 24 marca 2009 roku Skarżący uzyskał informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W informacji organ poinformował stronę ,iż oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia zostało złożone po terminie, co skutkować będzie wstrzymaniem płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty. Jednocześnie pouczono też beneficjenta, iż w związku z przekroczeniem terminu do złożenia oświadczenia może on, na podstawie art. 58 Kpa, wnosić o przywrócenie terminu do jego złożenia. W dniu 30 marca 2009 roku S. Z. złożył w Biurze Powiatowym ARMR wniosek o przywrócenie terminu. Podniósł w nim, iż przekroczenie terminu spowodowane było złym stanem psychicznym, który wywołała nagła śmierć matki. Do wniosku załączył odpis aktu zgonu M. Z. Po rozpoznaniu wniosku postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009r Kierownik ARiMR w [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art.58 § 1 i § 2 Kpa przywrócenie terminu jest możliwe po spełnieniu łącznie 4 warunków. Skarżący nie spełnił dwóch z nich. Mianowicie nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nie zawinionych przez Skarżącego, nie przedłożył na powyższą okoliczność żadnych dowodów. Nie dochował również terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Od w/w postanowienia S. Z. złożył zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 roku Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Od tegoż postanowienia S. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 roku skargę oddalono. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 roku o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wstrzymał Skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty. W uzasadnieniu wskazano, iż wymagane § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oświadczenie złożone zostało po terminie, który upłynął 6 miesięcy i 7 dni od daty zrealizowania płatności przypadającej na 15.05.2008r. Organ wyjaśnił powody, z powodu których odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia, a które to stanowisko organu przesądziło o uznaniu, iż oświadczenie zostało złożone po terminie. Mianowicie organ uznał, iż przedłożone przez Skarżącego dokumenty nie wskazują na to, iż uchybienie terminu na złożenie oświadczenia nastąpiło z przyczyn przez Skarżącego niezawinionych, nadto organ przyjął, iż prośba o przywrócenie terminu złożona została po terminie. W odwołaniu od tejże decyzji S. Z. wyjaśnił, iż uchybił terminowi do złożenia oświadczenia, ponieważ był w depresji po nagłej śmierci matki. Podał, iż w dniu 18 listopada 2009 r. był w siedzibie Agencji, ale nie poinformowano go wówczas, że 22 listopada 2009r mija mu termin na złożenie oświadczenia. Podkreślił, iż dlatego pojawił się w Agencji po raz kolejny 24 listopada, bo 22 listopada przypadał na sobotę i był przekonany, że żadnej sprawy w sobotę w Agencji nie załatwi. Natomiast z powodu błędnego pouczenia pracownika Agencji przedmiotowe oświadczenie złożył dopiero 1 grudnia 2009 roku. Wskazał również jakie poczynił przedsięwzięcia w swoim gospodarstwie i jakie jeszcze prace planuje, na które to właśnie zamierzał przeznaczyć pieniądze z dopłat. W uzupełnieniu odwołania Skarżący przesłał dokumenty potwierdzające jego pobyt w siedzibie Agencji w dniu 24 listopada 2009 roku wraz z danymi pracownika udzielającego mu błędnej informacji. Decyzją z dnia [...] września 2010r Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z § 8 ust 1 pkt 1 i 2 cytowanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty wypłaca się, jeżeli producent rolny 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W ocenie organu wskazany w pkt 2 cyt. przepisu termin jest terminem prawa procesowego, co daje możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu w razie jego przekroczenia. Po przekroczeniu więc przez S. Z. terminu na złożenie oświadczenia, zgodnie z art.10 i 58 Kpa organ poinformował go, iż przysługuje mu prawo do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Wyjaśniając przyczyny nieuwzględniania wniosku organ wskazał, iż brak winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu ma miejsce jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od osoby zainteresowanej. Na poparcie tej tezy organ przywołał szereg wyroków sądów administracyjnych i ostatecznie przyjął, iż nie można stwierdzić, aby śmierć matki oraz zwiększona w tym czasie liczba obowiązków stanowiły przeszkodę do złożenia oświadczenia w wymaganym terminie. Skarżący mógł skorzystać z usług poczty polskiej, a nie przekazywać dokumenty osobiście. Podkreślono, iż S. Z. miał dostateczną wiedzę o konsekwencjach nie złożenia oświadczenia w terminie. Powinien też jako otrzymujący pomoc w poprzednich latach dołożyć należytej staranności, aby dotrzymać warunków, na jakich przyznano pomoc. Odnośnie zachowania terminu wskazano w uzasadnieniu oraz zacytowano szereg wyroków sądów administracyjnych i powszechnych, iż zgodnie z art. 57 § 4 Kpa jeżeli koniec terminu przypada na dzień wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. W obecnym stanie prawnym sobota nie jest dniem wolnym od pracy; są nimi niedziele oraz dni wskazane przez ustawy szczególne jako dni wolne od pracy. S. Z. skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucił organom naruszenie art. 58 § 1 i § 2 Kpa. W uzasadnieniu podniósł, iż wykazał wszelkimi możliwymi środkami, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, zakwestionował także stanowisko organów co do faktu, iż sobota nie jest dniem wolnym od pracy. Podkreślił, iż to uchybienia pracowników Agencji doprowadziły w istocie do niezawiononego z jego strony przekroczenia terminu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do oceny postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o realizacji, a co za tym idzie zasadności wstrzymania decyzji o przyznaniu płatności z uwagi na upływ terminu określonego w § 8 ust.2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku – w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r, Nr 286, poz.2870 ze zm.). Zaznaczyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego z dnia [...] września 2010r oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, mocą której wstrzymano S. Z. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonym orzeczeniem, w tym także postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Na postanowienie to skarżącemu przysługiwało prawo złożenia zażalenia. Skarżący z prawa tego skorzystał, a ponieważ uchybił terminowi do złożenia zażalenia przysługiwało mu prawo do zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ostatecznego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Tym samym kontrolą Sądu w niniejszym postępowaniu poza zaskarżoną decyzją objęte być musi postanowienie z dnia 28 kwietnia 2009r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia jako, iż do chwili obecnej nie zostało skutecznie poddane kontroli sądowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r -Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) rozstrzyganie odbywa się w granicach danej sprawy, co oznacza, iż sąd kontroluje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jakie zapadło w sprawie i zostało zaskarżone, a także inne niezaskarżone akty zapadłe w danej sprawie, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Zgodnie z §8 ust.1 cyt Rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny 1)zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Powyższe składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję terminie 7 dni od dnia , w którym upłynął wskazany 6 miesięczny termin (§ 8 ust.2 rozporządzenia). W ocenie Sądu termin ten jest terminem prawa procesowego. Skutkiem uchybienia terminu z §8 ust. 2 rozporządzenia jest pozbawienie strony możliwości skutecznego dokonania określonej czynności tj. złożenia wymaganego oświadczenia, które należy traktować jako czynność procesową dokonywaną w toku postępowania dotyczącego wypłaty przyznanej już wcześniej decyzją płatności. Ponieważ Skarżący uchybił temu terminowi prawidłowo organ uznał, iż ma do niego zastosowanie art. 58 i 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960r. nr 30,poz.168 ze zm.); pouczył więc Skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu (patrz wyroki II SA/Ke 718/08,II SA/Ke 205/09,II SA/Ke 204/09). Sąd zauważa, iż wydane w dniu 28 kwietnia 2009 roku postanowienie o Nr [...] nie odpowiada w pełni wymogom określonym w art.107 §1 i §3 Kpa. Uzasadnienie bowiem jest niepełne i nie wyjaśnia w sposób precyzyjny motywów tego rozstrzygnięcia. Mianowicie organ nie odniósł się do przesłanki wniesienia prośby wraz z dopełnieniem czynności, dla której był określony termin; nie uzasadnił również istniejącej zdaniem organu przesłanki wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Z kolei w zaskarżonej decyzji organ II instancji w ogóle się do tych przesłanek nie odniósł. Jednakże uchybienia te nie mają wpływu na wynik sprawy tj. na rozstrzygnięcie w przedmiocie płatności, bowiem zebrany materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia oświadczenia. W tym zakresie słuszne jest stanowisko organu w sprawie uprawdopodobnienia okoliczności stanowiących przyczynę opóźnienia dokonania czynności. W istocie śmierć matki, która nastąpiła w październiku 2008 roku jest niewątpliwie szczególnym i trudnym zdarzeniem losowym, jednakże nie jest okolicznością nadzwyczajną uniemożliwiającą złożenie pisma w terminie. Skarżący nie wykazał swojej staranności, ani nie uprawdopodobnił, że przeszkoda, czyli depresja po śmierci matki była od niego niezależna i istniała cały czas. Należy podkreślić, iż o braku winy można, mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2004, str.328-329). Tymczasem, pomimo ciężkich przeżyć Skarżący pojawiał się w Agencji, składał wnioski, dostarczał dokumenty; już w dniu 18 listopada był obecny w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie składając wówczas oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć, choć w tym dniu winien przy założeniu dochowania należytej staranności osobiście upewnić się co do terminu złożenia oświadczenia. W dniu 24 listopada nadal oświadczenia nie złożył, pobrał tylko kopię planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Ostatecznie samo oświadczenie złożył w dniu 1 grudnia. Nawet gdyby przyjąć jak chce tego Skarżący, iż został w dniu 24 listopada błędnie pouczony, to i tak w dniu 1 grudnia nie złożył wniosku o przywrócenie terminu składając przedmiotowe oświadczenie. W ocenie Sądu Skarżący miał w dniu 1 grudnia świadomość złożenia oświadczenia po terminie, bowiem jako datę jego sporządzenia podał właśnie 24 listopada, a nie datę jego złożenia. Ponadto sam Skarżący przyznał, iż miał świadomość, że terminem ostatecznym jest 22 listopada, ale był przekonany, że może oświadczenie złożyć w poniedziałek 24 listopada. Przyznał nawet, że gdyby pracownik nie wprowadził go w błąd to załatwiłby sprawę 24 listopada. Niemniej, czego zdaje się nie zauważać Skarżący i tak byłby to już termin spóźniony. Jak przyznał w odwołaniu z dnia 2 sierpnia 2008r. - "nadmieniłem pracownikowi, że termin mija". Podkreślić należy, iż przesłanki z art. 58 § 1 i § 2 Kpa muszą być spełnione kumulatywnie; brak którejkolwiek z nich wyklucza przywrócenie terminu. Zasadne uznanie przez organ, iż Skarżący nie spełnił którejkolwiek przesłanki z art. 58 Kpa skutkuje przyjęciem, iż nierozważenie pozostałych przesłanek i niepoprawne uzasadnienie postanowienia z dnia 28 kwietnia 2009 r. nie miało wpływu na wynik postępowania. Zasadne też było stanowisko organu odnośnie nie złożenia przez skarżącego oświadczenia w ostatnim dniu terminu, który przypadał w sobotę, a zadaniem Skarżącego jest on dniem wolnym od pracy. Otóż podstawą ustalenia dnia wolnego od pracy jest wyłącznie ustawa z 18 stycznia 1951r. – O dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4,poz.28 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych kolejnymi ustawami. W żadnym z tych unormowań nie ustanowiono soboty dniem wolnym od pracy. Podkreślić należy, iż w Kpa nie obowiązuje i nie ma zastosowania regulacja przyjęta w art.12 § 5 ustawy - Ordynacja podatkowa, iż jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Jest to jednakże odrębna regulacja, a artykuł 57 §4 Kpa takiego zastrzeżenia co do soboty nie zawiera. Uwzględniając powyższe uznać należy, iż w konsekwencji zasadną była zaskarżona decyzja organu o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie bowiem z dyspozycją § 9 ust.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku – w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust.1 z zastrzeżeniem ust. 2. Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny sprawy należy wskazać, iż Skarżący nie spełnił wymogów określonych w § 8 rozporządzenia. Organ zatem był uprawniony, a nawet zobowiązany do wydania decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5, zgodnie z § 9 ust.1. Należy podkreślić, iż w § 9 ust. 2 przewidziane zostały przypadki, które usprawiedliwiają niewykonanie opisanych wyżej obowiązków, jednakże Skarżący nie powoływał się na te okoliczności. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art.151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.