III SA/Po 769/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-11-14
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Ireneusz Fornalik, Walentyna Długaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki cywilnej wykonujący przewóz drogowy na potrzeby własne w ramach tej spółki, musi posiadać indywidualne zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, nawet jeśli takie zaświadczenie posiada inny wspólnik tej spółki?Ratio decidendi
Każdy wspólnik spółki cywilnej wykonujący przewóz drogowy na potrzeby własne w ramach tej spółki, musi posiadać indywidualne zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Uzyskanie takiego zaświadczenia przez jednego wspólnika nie powoduje przejścia uprawnienia na pozostałych wspólników, ponieważ zaświadczenie jest aktem indywidualnym i nie ma charakteru majątkowego, a spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej.Stan faktyczny
Wspólnicy spółki cywilnej zostali ukarani karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz za niezgłoszenie zmiany danych wspólników. Kontrola wykazała, że jeden ze wspólników, kierujący pojazdem, nie posiadał wymaganego zaświadczenia, a spółka nie zgłosiła zmiany wspólników po rozwiązaniu umowy z poprzednią wspólniczką. Organy administracji nałożyły kary, a następnie utrzymały je w mocy w postępowaniu odwoławczym. Skarga wspólników do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. T. , M. T. wspólników Spółki cywilnej A. s.c. M. T. M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. na podstawie art. 104 k.p.a., art. 92a, art. 93 ust. 1 w związku z art. 33 ust. 1 i 6, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414) nałożył na M.T. i M.T., wspólników spółki cywilnej A s.c. M.T. M.T. karę pieniężną w kwocie [...] zł. z tytułu:
- wykonywania przez M.T. wspólnika ww. spółki cywilnej przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia ([...] zł);
- niezgłoszenia przez M.T. wspólnika ww. spółki cywilnej, na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który wydał zaświadczenie na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne, zmiany danych, o których mowa w art. 8, w wymaganym terminie ([...] zł).
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...].08.2013 r. funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej w Poznaniu - Referat Grupa Mobilna nr 2w P., na drodze wojewódzkiej nr 178, w miejscowości T., zatrzymali do kontroli zestaw pojazdów, tj. ciągnik samochodowy marki JELCZ o nr rej. [...] (zgodnie z okazanym dowodem rejestracyjnym zarejestrowany na M.T.) wraz z naczepą ciężarową marki ZREMB o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg. Kierowcą ww. zestawu pojazdów był M.T., wspólnik spółki cywilnej A s.c. M.T. M.T., który w dniu kontroli drogowej przewoził koparkę w ramach prowadzonej działalności przez spółkę cywilną, z miejscowości B. do miejscowości R., gdzie przeprowadzane były na zlecenie firmy J roboty melioracyjne. Z kierowcą podróżował M.S., operator wiezionej koparki będący pracownikiem wymienionej spółki cywilnej. M.T. podczas kontroli nie okazał na żądanie funkcjonariuszy zaświadczeń, o których mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.) potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w okresach: od dnia [...].07.2013 r. do dnia [...].08.2013 r. godz. [...] oraz od dnia [...].08.2013 r. godz. [...] do dnia [...].08.2013 r. godz. [...], co stanowi naruszenie art. 87 ustawy o transporcie drogowym. Wobec powyższego kierowca został przesłuchany w charakterze podejrzanego. M.T. podczas przesłuchania przyznał się do postawionego mu zarzutu i wyjaśnił, iż nie wystawiał sobie zaświadczeń za okresy kiedy nie prowadził pojazdu, ponieważ nie wiedział o takim obowiązku. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał się wypisem nr 2 z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionym na spółkę A s.c. M.T. M.T.
Z wykonanych czynności kontrolnych sporządzono protokół, do którego kierowca nie zgłosił zastrzeżeń, podpisując się pod jego treścią.
Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, organ ustalił, że na dzień kontroli drogowej wspólnikami spółki cywilnej A s.c. są M.T. i M.T., a nie jak w okazanym ww. zaświadczeniu na przewozy drogowe na potrzeby własne M.T. i M. T.
Po wszczęciu postępowania administracyjnego dniu [...] grudnia 2013 r. przesłuchano w charakterze strony M.T., który oświadczył, ze w dniu [...].08.2011 r. rozwiązał ze swoją żoną M.T. umowę spółki cywilnej. Żona została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w tym samym dniu. Następnie strona zawarła umowę spółki cywilnej, pod tym samym numerem NIP i Regon ze swoim synem M.T.. M.T. oświadczył ponadto, że nie poosiada licencji na wykonywanie transportu drogowego, jego syn nie posiada i nie posiadał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Poinformował również, że nie zawiadomił Starostwa Powiatowego w W. o zmianie danych wspólników spółki, natomiast w dniu [...].09.2013 r. uzyskał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Dodatkowo strona przedłożyła dokument związany z przewożoną w dniu kontroli drogowej koparką oraz fakturę VAT nr [...] za wykonaną usługę wystawioną firmie J.
W odpowiedzi na pytanie organu, Starostwo Powiatowe w W., poinformowało, że A s.c. M.T. M.T., posiada zaświadczenie nr [...] z dnia [...] r. na przewozy drogowe na potrzeby własne z terminem ważności do dnia [...].08.2013 r. do zaświadczenia nie został zgłoszony ciągnik samochodowy marki Jelcz o nr rej. [...]. Starostwo wskazało także, że M.T. nie posiadał i nie posiada zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelnik Urzędu Celnego zwrócił uwagę na treść przepisów art. 4 pkt 6a, art. 33 ust. 1, art. 33 ust. 7 w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 8 , art. 87 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414).
Uwzględniając obowiązki wynikające z powyższych przepisów, a także ustalony w sprawie stan faktyczny organ stwierdził, że M.T. nieposiadając w dniu kontroli zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, naruszył przepisy ustawy o transporcie drogowym wykonując przewóz drogowy na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym lp. 1.3). W konsekwencji powyższego organ, zgodnie z treścią załącznika nr 3 lp.1.3. do ustawy o transporcie drogowym wymierzył karę w wysokości 8.000 zł.
Ponadto z uwagi na fakt, że M.T. wspólnik ww. spółki cywilnej nie zgłosił do posiadanego zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, pojazdu marki Jelcz o nr rej. [...], organ, zgodnie z treścią załącznika nr 3 lp. 1.8. do ustawy o transporcie drogowym, wymierzył karę w wysokości [...] zł. Organ z dezaprobatą odniósł się również do faktu, że przedsiębiorca od [...].08.2011 r. w związku z rozwiązaną ze swoja żoną M.T. umową spółki cywilnej, nie zgłosił wymaganemu organowi zmiany powyższych danych.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.T. i M.T. wnieśli o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego i w konsekwencji umorzenie przedmiotowego postępowania. Skarżący zażądali ponadto zbadania prawidłowości określenia strony postępowania administracyjnego oraz prawidłowości zastosowanej przez organ procedury, a także zbadania legalności właściwości miejscowej, rzeczowej oraz instancyjnej organu w oparciu o przepis art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Strony podniosły zarzut naruszenia art. 92a w zw. z art. 33 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie w odniesieniu do nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli. Zdaniem skarżących skontrolowany transport świadczony był wyłącznie przez i na rzecz M.T., który według ustaleń posiadał zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, spełniając tym samym przesłanki z art. 33 ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji wobec powyższego, bezzasadne jest żądanie posiadania przedmiotowego zaświadczenia przez M.T..
W ocenie wspólników organ błędnie ustalił stronę niniejszego postępowania. W ich przekonaniu każdemu wspólnikowi spółki cywilnej wykonującemu przewóz w ramach tej spółki przysługuje przymiot strony.
Swoje zarzuty i stanowisko skarżący podtrzymali dodatkowo w piśmie z dnia [...] marca 2014 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczący właściwości organu wymierzającego kary za naruszenie przepisów powołanej ustawy. Zdaniem organu dokonując interpretacji powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji, należy odwołać się do wykładni systemowej. Intencją ustawodawcy było, uzależnienie tego jaki organ administracji państwowej uprawniony do dokonywania kontroli, będzie w konkretnym przypadku nakładał karę pieniężną w formie decyzji administracyjnej, od zdarzenia faktycznego, polegającego na stwierdzeniu w toku kontroli naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Tym samym jeśli, kontroli dokonują funkcjonariusze Służby Celnej, to uprawnienie do nałożenia kary będzie przysługiwało właściwemu miejscowo organowi I instancji, tj. Naczelnikowi Urzędu Celnego. Za takim odczytaniem intencji ustawodawcy, świadczy również zastrzeżenie dokonane w tym przepisie. Zasada sformułowana powyżej doznaje bowiem wyjątku, opisanego w art. 93 ust. 4, 5, 6. W art. 93 ust. 4 wskazano, iż w sytuacji, w której funkcjonariusz Policji ujawnia naruszenie, za które ustawa przewiduje karę pieniężną, to wbrew wyrażonej w ust. 1 zasadzie, organem właściwym do nałożenia takiej kary będzie właściwy ze względu na miejsce kontroli wojewódzki inspektor transportu drogowego. Zdaniem organu odwoławczego przepis art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, czytany w kontekście całej jednostki redakcyjnej, tj. razem z ust. 2 - 7, pozwala na stwierdzenie, że zgodnie z jego brzmieniem dokonuje się w praktyce wskazanie właściwego organu (spośród organów uprawnionych do kontroli wymienionych w art. 89 tej ustawy) do nałożenia kary pieniężnej. Z kolei o właściwości organów w ramach Służby celnej decydują już przepisy ustawy o Służbie celnej. Właściwym organem do wydania decyzji, tak z punktu widzenia właściwości miejscowej, jak i instancyjnej, jest organ upoważniony do tego na podstawie przepisów normujących kwestie ustrojowe tego organu. W odniesieniu do organów celnych takim organem jest naczelnik urzędu celnego, stosownie do przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie celnej. Natomiast organem odwoławczym jest w tym przypadku dyrektor izby celnej, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odniósł się do orzecznictwa NSA dotyczącego wykładni art. 93 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2012 r., uznając je za aktualne również w obecnym stanie prawnym.
W okolicznościach niniejszej sprawy Dyrektor Izby Celnej za bezsporny uznał fakt, że w dniu kontroli M.T. (występujący w roli kierowcy i jednocześnie wspólnika spółki cywilnej) wykonywał zdefiniowany w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własne i był zobowiązany – na podstawie art. 33 ust. 1 powołanej ustawy – do posiadania przy sobie wypisu stosownego zaświadczenia. Organ zwrócił uwagę, że z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika wprost, iż M.T., wspólnik spółki cywilnej A s.c. M.T. M.T., w dniu kontroli drogowej przewoził koparkę w ramach prowadzonej spółki cywilnej, z miejscowości B. do miejscowości R., gdzie przeprowadzane były roboty melioracyjne na zlecenie firmy J. Wyjaśnienia co do działania w ramach spółki złożył sam kontrolowany poprzez podanie do protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego o popełnienie wykroczenia danych spółki niezgodnych ze stanem faktycznym z dnia kontroli tj. wskazując jako wykonawcę przewozu A S.C. M.T. M.T.. Również w toku prowadzonego postępowania, w dniu [...].12.2013 r., M.T. zeznał, że w dniu kontroli drogowej w ramach spółki cywilnej przewoził koparkę, będącą własnością spółki, z miejscowości B. do miejscowości R., gdzie przeprowadzali roboty na zlecenie firmy J. Zdaniem organu ostatecznym dowodem na powyższe okoliczności, w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji, było przedłożenie kopii faktury VAT nr [...] z dnia [...].09.2013 r., wystawionej przez A S.C. M.T. M.T. na rzecz nabywcy usługi - firmy J i obejmującej zarówno usługę sprzętem - konserwację rowów, jak i przewóz sprzętu środkiem transportu sprzedawcy usługi. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Celnej za bezzasadne uznał twierdzenia wspólników zawarte w odwołaniu, że transport świadczony był wyłącznie przez i na rzecz M.T..
Za prawidłowe organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji, że zaświadczenie na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne, o którym mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, musi posiadać każdy ze wspólników. Organ podkreślił, powołując się na orzecznictwo, że uzyskanie takiego zaświadczenia przez jednego ze wspólników spółki cywilnej nie powoduje przejścia uprawnienia w nim inkorporowanego na pozostałych wspólników spółki. Zaznaczył przy tym, że stanowiska tego nie negują strony, które w odwołaniu powołały się na uchwałę NSA z dnia 15.10.2008 r., sygn. akt II GPS 5/08, w której stwierdzono, że licencja na prowadzenie transportu drogowego (odpowiednio – zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne) udzielona jednemu ze wspólników nie jest składnikiem wspólnego majątku spółki ani też przedsiębiorstwa wchodzącego w skład tego majątku, nie może więc być wykorzystywana przez wspólników nielegitymujących się uprawnieniami z licencji bez przeniesienia tych uprawnień.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, iż M.T. nie posiada i nie posiadał odrębnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani też nie została zgłoszona w Starostwie Powiatowym w W. zmiana danych wspólników spółki. Powyższe zatem wyczerpuje hipotezę art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym i stanowi naruszenie opisane w pkt 1.3 załącznika nr 3 do tej ustawy.
Z kolei w kwestii drugiego ze stwierdzonych naruszeń, organ odwoławczy stwierdził, że M.T., pomimo obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 7
w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie tylko nie zgłosił do posiadanego zaświadczenia pojazdu marki JELCZ nr rej. [...] (zarejestrowanego na niego od dnia [...].02.2011 r.), ale także od dnia [...].08.2011 r. nie zgłosił organowi wydającemu zaświadczenie faktu zmiany wspólnika spółki cywilnej (występującego w treści zaświadczenia). Zaniechania tego rodzaju wyczerpują hipotezę art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym i stanowią naruszenie opisane w pkt 1.8. załącznika nr 3 tej ustawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez organ I instancji procedury administracyjnej poprzez brak odrębnych zawiadomień o wszczęciu postępowania dla poszczególnych wspólników, organ odwoławczy zauważył, że w toku postępowania przed organami obu instancji sporządzono odrębne egzemplarze każdego pisma dla każdego ze wspólników i doręczano je w sposób oddzielny, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.T. i M.T. wspólnicy spółki cywilnej A M.T. M.T. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
W skardze strona skarżąca podniosła zarzuty i argumenty tożsame z powołanymi w odwołaniu, zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 92a, w zw. z art. 33 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie powyższej normy prawnej w odniesieniu do nieprawidłowości stwierdzonych podczas przedmiotowych czynności kontrolnych. Powołując się na wyrok NSA z dnia 15.10.2008r., sygn. akt II GPS 5/08 skarżący podnieśli, że skontrolowany transport świadczony był wyłącznie przez i na rzecz M.T. W konsekwencji wymaganie od M. T. posiadania zaświadczenia na wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne jest bezzasadne. Zdaniem wspólników organy niewłaściwie określiły również strony postępowania.
Skarżący ponownie zarzucili naruszenie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i wnieśli o zbadanie legalności właściwości miejscowej, rzeczowej i instancyjnej organów. Zdaniem stron przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło ponadto do naruszenia przepisów postępowania.
W końcowej części skargi strony zarzuciły naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. zasady swobodnej oceny dowodów oraz wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270, ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe kryterium oceny Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że zarzuty podniesione w skardze w zasadzie w swej treści odpowiadają zarzutom, jakie strony powołały w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dokonał szczegółowej analizy zarzutów odwołania, prawidłowo uznając je za bezzasadne.
W pierwszej kolejności, jako mogący spowodować najdalej idące skutki prawne (stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez organy obu instancji art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414) – w dalszej części u.t.d. – regulującego właściwość organów uprawnionych do nakładania w drodze decyzji administracyjnej kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 4-6.
Przytoczone brzmienie omawianego przepisu zostało wprowadzone ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454) i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 r.
W ocenie Sądu rozpoznając niniejszą sprawę organy celne obu instancji nie naruszyły powyższego przepisu o właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że art. 93 ust. 1 u.t.d. należy interpretować mając na uwadze wykładnię systemową. Wymaga zatem zauważyć, że art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wymienia podmioty uprawnione do dokonania kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz warunków w nich określonych. Co do zasady każdy z organów uprawnionych do kontroli na podstawie art. 89 ust. 1 posiada kompetencje do nałożenia kary pieniężnej za poszczególne naruszenia określone w załączniku nr 3 do u.t.d. (por. R. Stachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz. Lex/el 2012 r.) Wyjątek stanowią funkcjonariusze Policji w odniesieniu do kontroli podmiotów krajowych – art. 93 ust. 3 u.t.d. – bowiem w przypadku ujawnienia naruszenia będącego podstawą do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w 92a ust. 1 u.t.d. przez funkcjonariusza Policji, właściwym do prowadzenia postępowania administracyjnego wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej lub umorzeniu postępowania jest właściwy ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli wojewódzki inspektor transportu drogowego. W art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wskazano funkcjonariuszy celnych jako uprawnionych do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz warunków w nich określonych. W ocenie Sądu prawidłowo organ odwoławczy zwrócił uwagę na regulacje zawarte w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1404, ze zm.).
Przepis art. 20 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy wskazuje, że do zadań naczelnika urzędu celnego należy wykonywanie innych zadań określonych w przepisach odrębnych – zadań przewidzianych w u.t.d., m.in. w art. 89 ust. 1 i art. 93 ust. 1. Z kolei art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, do zadań dyrektora izby celnej zalicza rozstrzyganie w II instancji w sprawach należących w I instancji do naczelników urzędów celnych. W konsekwencji, skoro w przedmiotowej sprawie organem I instancji był Naczelnik Urzędu Celnego, to właściwie Dyrektor Izby Celnej rozstrzygał jako organ odwoławczy.
Przechodząc z kolei do oceny zasadności wymierzenia wspólnikom spółki cywilnej kar pieniężnych, należy za organem ponownie zwrócił uwagę na definicję przewozu na potrzeby własne. Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że z okoliczności niniejszej sprawy bezspornie wynika, że w dniu kontroli drogowej M.T. wykonywał przewóz na potrzeby własne. Jako wspólnik spółki cywilnej A s.c. M.T. M.T. w dniu kontroli drogowej kierował zestawem pojazdów przewożąc należącą do spółki cywilnej koparkę w ramach prowadzonej przez spółkę działalności, z miejscowości B. do miejscowości R., gdzie przeprowadzane były roboty melioracyjne na zlecenie firmy J. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, powyższy fakt potwierdził sam M.T. podając powyższe fakty w czasie przesłuchania w charakterze podejrzanego o popełnienie wykroczenia, jak i zeznając w dniu [...].12.2013 r. w toku prowadzonego przedmiotowego postępowania. Zgodzić należy się również z organem, że zasadniczym dowodem potwierdzającym powyższe ustalenia, co do charakteru skontrolowanego przewozu jest przedłożona przez strony faktura VAT nr [...] z dnia [...].09.2013 r. Z jej treści wynika, że została wystawiona przez A s.c. M.T. M.T. na rzecz nabywcy usługi – firmy J i obejmuje zarówno usługę sprzętem – konserwację rowów, jak i przewóz sprzętu środkiem transportu sprzedawcy usługi.
Wobec powyższych ustaleń, za bezzasadne Sąd uznał podniesione w skardze i wcześniej w odwołaniu twierdzenie stron, że skontrolowany transport świadczony był wyłącznie przez i na rzecz M.T. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że transport ten świadczony był w ramach działalności gospodarczej spółki cywilnej, stąd też zasadnie organy obu instancji jako strony niniejszego postępowania uznały obu wspólników tej spółki – M.T. i M.T.
Niewątpliwie konsekwencją ustaleń, że skontrolowany transport wypełniał definicję przewozu na potrzeby własne, jest obowiązek posiadania przez wspólników spółki cywilnej A s.c. M.T. i M.T. zaświadczeń na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne.
Stosownie bowiem do art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Jak wynika z treści powołanego przepisu, przedsiębiorca posiadający zezwolenie na wykonywanie transportu drogowego, który zamierza wykonywać przewóz na potrzeby własne musi, poza wypadkami określonymi w ust. 2, legitymować się stosownym zaświadczeniem. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) jest osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Przedsiębiorcami są również wspólnicy spółki cywilnej w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. W świetle tej ustawy podmiotem gospodarczym jest więc wspólnik spółki cywilnej a nie spółka. Spółka jest wyłącznie wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym, ukształtowanym przez jej wspólników na zasadach i na warunkach określonych w kodeksie cywilnym - art. 860 k.c. Spółce cywilnej nie przysługuje podmiotowość prawna. Prowadzi to do wniosku, że zaświadczenie, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d., musi posiadać każdy ze wspólników spółki cywilnej (por. wyrok NSA z dnia 27.05.2009 r., sygn. akt II GSK 965/08, Lex nr 547122). Słusznie organy obu instancji uznały, że zaświadczenie na wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne jest aktem z zakresu administracji publicznej i rodzi skutki prawne wobec określonego podmiotu w sferze publicznoprawnej. Zaświadczenie jest aktem indywidualnym, wydawanym na wniosek konkretnego przedsiębiorcy (art. 33 ust. 6 u.t.d.) i potwierdza zgłoszenie przez niego dodatkowej działalności polegającej na przewozie drogowym rzeczy na potrzeby własne jako działalności pomocniczej stosunku do tej, którą głównie się zajmuje. Zaświadczenie legitymuje przedsiębiorcę do realizowania tego rodzaju przewozu. Uprawnienie stwierdzone zaświadczeniem, podobnie jak licencja na wykonywanie transportu drogowego, nie ma charakteru majątkowego, wobec tego nie może być przedmiotem wkładu do majątku spółki. Uzyskanie takiego zaświadczenia przez jednego ze wspólników spółki cywilnej nie powoduje więc przejścia uprawnienia w nim inkorporowanego na pozostałych wspólników spółki. Oznacza to, że inni wspólnicy spółki cywilnej mogą realizować przewozy drogowe na potrzeby własne pod warunkiem otrzymania od właściwego organu zaświadczenia na wykonywanie działalności w tym zakresie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 .03.2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2144/09, Lex nr 607009). Naczelny Sąd Administracyjny, w uchwale – na którą powołano się w skardze - podjętej w składzie siedmiu sędziów o sygn. akt II GPS 5/08 przyjął, że w spółce cywilnej, w której tylko jeden ze wspólników posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, świadczenie tych usług przez inną osobę niż licencjobiorca oznacza przeniesienie uprawnień wynikających z licencji na osobę trzecią z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Stanowisko Sądu wyrażone w tej uchwale odnoszące się do kwestii charakteru prawnego uprawnień wynikających z licencji na wykonywanie transportu, należy zdaniem Sądu uwzględnić w rozpatrywanej sprawie.
Wymaga ponadto zauważyć, że wszelkie zmiany dotyczące przedsiębiorcy muszą być zgłaszane na piśmie organowi, który wydał zaświadczenie. Zasadę tę potwierdza ustawodawca w art. 14 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 33 ust. 7 u.t.d. stwierdzając, że wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 8 tej ustawy przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać na piśmie organowi, który udzielił zaświadczenia. W ust. 2 tego przepisu określono, że chodzi także o przeniesienie uprawnień wynikających z zaświadczenia, co wskazuje na władcze działania z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji wynikający z art. 14 ust. 1 u.t.d. drogowym, do którego odwołuje się art. 33 ust. 7 u.t.d., obowiązek zgłaszania wszelkich zmian oznacza, że nabyte na podstawie zaświadczenia uprawnienia mogą być wykonywane osobiście przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną. Przenoszalne mogą być na skutek ingerencji organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21.04.2009 r., sygn. akt II GSK 861/08, Lex nr 557054).
Wobec powyższego zasadnie organy obu instancji stwierdziły, że nieposiadanie przez M.T., będącego wspólnikiem spółki cywilnej, wymaganego zaświadczenia, stanowi naruszenie prawa opisane w pkt 1.3 załącznika nr 3 do u.t.d. Jest to zatem przesłanka do nałożenia kary pieniężnej, na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d.
W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza również prawidłowość ustaleń organów obu instancji co do drugiego ze wskazanych naruszeń prawa. Organy ustaliły bowiem że M.T.nie zgłosił do posiadanego zaświadczenia pojazdu marki Jelcz nr rej. [...] oraz nie zgłosił organowi wydającemu zaświadczenie faktu zmiany wspólnika spółki cywilnej (występującego w treści zaświadczenia). Niewątpliwie powyższe zaniedbania stanowią naruszenie wskazanego powyżej w art. 33 ust. 7 w zw. z art. 14 ust. 1 u.t.d. obowiązku informowania organu wydającego zaświadczenie o wszelkich zmianach dotyczących przedsiębiorcy. Zasadnie zatem organy uznały, że stanowią one naruszenie opisane w pkt. 1.8 załącznika nr 3 do u.t.d. i podlegają karze przewidzianej w art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d.
Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji rozpoznając niniejsza sprawę nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego. Wobec twierdzeń stron o uznaniowym charakterze decyzji wydanych w obu instancjach, należy wskazać, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej, co oznacza, iż organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny – co do zasady – zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do u.t.d. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 05.06.2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1237/13, Lex nr 1479605).
Zdaniem Sądu, w toku postępowania administracyjnego prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy. Dokonana zaś przez organy obu instancji ocena tego materiału, ze wskazaniem w sposób wyczerpujący przesłanek jakimi organy kierowały się przy wydaniu decyzji, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).
Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło