III SA/Po 770/11

Dnia 9 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 12 sierpnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2011 o d d a l a s k a r g ę Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 59 § 1 i art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił L. K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2011. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 13.05.2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek L. K. o przyznanie płatności na rok 2011. Po przeprowadzeniu kontroli formalnej ustalono, iż wniosek zawiera błędy. W związku z powyższym w dniu 06.06.2011 r. wystosowano do wnioskodawcy wezwanie do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 kpa wraz z pouczeniem, że nieusunięcie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania w całości lub w części. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez wnioskodawcę w dniu 07.06.2011 r. W dniu 20.06.2011 r. L. K. złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych (warz z korektą wniosku), w którym wyjaśnił, że powodem niestawienia się w Biurze Powiatowym były przygotowania weselne i narodziny syna oraz polowe prace. Uwzględniając powyższe wyjaśnienia, organ stwierdził, że nie zostały spełnione warunki przywrócenia terminu określone w art. 58 § 1 i 2 kpa, ponieważ wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. L. K. złożył na powyższe postanowienie zażalenie, w którym wyraził niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. Następnie w piśmie z dnia 25 lipca 2011 r., uzupełniając zażalenie, podniósł, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych uzasadnił sprawami rodzinnymi, a w szczególności przygotowaniami do zawarcia związku małżeńskiego w dniu 25.06.2011 r. Wskazywał również, że w dniu 05.05.2011 r. urodziło mu się dziecko. Ponadto podał, że pod jego opieką pozostają mało sprawni rodzice w podeszłym wieku oraz powołał się na obowiązki prowadzenia gospodarstwa z hodowlą zwierząt. Powyższe okoliczności – zdaniem skarżącego uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu, wobec czego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia - jako stanowiącego wyraz biurokratycznego i bezdusznego działania pracowników Biura Powiatowego - i przywrócenie uchybionego terminu. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r., nr [...] Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 58 § 1 i 2 kpa przywrócenie terminu jest możliwe, gdy zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowana braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Niespełnienie choćby jednego z powyższych warunków przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć (SA/Sz 2125/98, Lex Polonica nr 350238). Powyższe oznacza, iż brak winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu ma miejsce jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (vide: wyrok NSA OZ w Lublinie z 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97; postanowienie NSA OZ w Gdańsku z 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00; wyrok NSA OZ w Katowicach z 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99). Osoba składająca wniosek o przywrócenie terminu winna uprawdopodobnić brak swojej winy i swoją staranność oraz okoliczność, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej ustała najpóźniej ciągu 7 dni przed złożeniem owego wniosku. Przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jaki należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu (vide: wyrok NSA z 30 grudnia 1998 r., III SA 1259/98; wyrok NSA z 13 października 1999r., III SA 1436/99). W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu istnieje tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W świetle powyższego okoliczności wskazane przez L. K. (przygotowanie do ślubu w dniu 25 lipca 2011 r., narodziny syna w dniu 05 maja 2011 r., opieka nad rodzicami i prace w gospodarstwie), nie mogą stanowić zdaniem organu przeszkody do złożenia korekty w wyznaczonym terminie. W ocenie organu odwoławczego L. K. nie zachował należytej staranności w dbaniu o swoje interesy. W odniesieniu do zarzutów biurokratycznego i bezdusznego działania Kierownika Biura Powiatowego, organ odwoławczy podkreślił, że organy ARiMR obowiązane są działać w zgodzie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności, rozpoznając wnioski o przyznanie płatności na podstawie i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ administracji działa na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.), wykonuje zadania z niej wynikające, a jednoznaczne brzmienie przepisów regulujących kwestie udzielenia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych uniemożliwia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosowanie odstępstw. W skardze na powyższe postanowienie L. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i "zobowiązanie" organu do przywrócenia uchybionego terminu. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że spełnił wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 § 1 i 2 kpa. Podkreślił przy tym, iż stwierdzenie spełnienia warunku uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu ma charakter uznaniowy i zależy od dobrej lub złej woli urzędnika. Zdaniem skarżącego również i ta przesłanka została przez niego spełniona, uwzględniając okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący podniósł przy tym, iż brak formalny, którego nie uzupełnił w terminie był brakiem małej wagi, zaś spóźnienie wynosiło jedynie 4 dni robocze. Natomiast uzupełnienie tego braku było związane z koniecznością poświęcenia jednego dnia na wizytę w Biurze Powiatowym, co było zdaniem skarżącego niewspółmierne w świetle okoliczności przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu uzasadniających jego uchybienie (konieczność opieki nad nowonarodzonym dzieckiem, żoną w niedyspozycji poporodowej i niesprawnymi rodzicami, obowiązki przy inwentarzu zwierzęcym i trzodzie, prace polowe). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto dodał, że twierdzenie skarżącego o konieczności całodniowego wyjazdu do Biura Powiatowego jest całkowicie wyolbrzymione, ponieważ korekta wniosku mogła zostać przesłana pocztą albo też skarżący mógł skorzystać z pomocy osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym stosownie do § 2 art. 58 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenie terminu, które muszą być spełnione łącznie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o płatności, stwierdzając, iż skarżący nie spełnił przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. W konsekwencji o braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zaś dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Chodzi przy tym o sytuacje wyjątkowe, nagłe i nieprzewidziane, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie pomimo podjęcia starannych działań. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08). W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o płatności wskazał, iż przyczyną uchybienia terminowi były przygotowania do zawarcia związku małżeńskiego oraz konieczność sprawowania opieki nad nowonarodzonym dzieckiem, żoną w okresie poporodowym i niesprawnymi rodzicami, a także wykonywanie obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa, w tym prowadzenie prac polowych. W ocenie Sądu rację ma organ odwoławczy, iż okoliczności tego rodzaju nie stanowią wyjątkowych okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć i które w konsekwencji uniemożliwiły mu usunięcie braków formalnych wniosku o płatności w wyznaczonym terminie pomimo podjęcia wysiłku i dochowania staranności w tym względzie. Przeciwnie, są to zwyczajne okoliczności związane z normalnym funkcjonowaniem, które skarżący powinien tak zorganizować, aby uczynić również zadość wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym siedmiodniowym terminie. Ponadto, biorąc pod uwagę, że - jak wskazał sam skarżący - brak formalny, który miał uzupełnić był "mniejszej wagi", tj. dotyczył jedynie oznaczenia działki, jego uzupełnienie nie wymagało od skarżącego podjęcia nadmiernego wysiłku i środków. W szczególności nie była konieczna w tym zakresie osobista wizyta skarżącego w Biurze Powiatowym. Korekta wniosku mogła zostać dokonana pisemnie i nadana za pośrednictwem poczty, skarżący mógł również w tym zakresie skorzystać z pomocy osoby trzeciej. W tej sytuacji w ocenie Sądu organy prawidłowo stwierdziły w niniejszej sprawie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi jako przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią bowiem wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły skarżącemu dochowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu przez skarżącego należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw w postępowaniu, które sam zainicjował. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 120 ze zm.).