III SA/Po 782/21

Dnia 11 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sek. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: "SKO") decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2021 r. o zatrzymaniu skarżącej prawa jazdy kat. B nr [...] wydanego [...] kwietnia 2005 r. przez ten organ. SKO wskazało w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca została skierowana decyzją organu I instancji z dnia [...] października 2020 r. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W decyzji pouczono skarżącą, że na badania należy zgłosić się w ciągu 1 miesiąca, a orzeczenie lekarskie należy przedłożyć w terminie do 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji. Decyzja została uznana za doręczoną w trybie awizo wskazanym w art. 44 kpa w dniu [...] grudnia 2020 r. Termin trzymiesięczny mijał z dniem [...] marca 2020 r. Strona nie przedłożyła do tego terminu wymaganego orzeczenia lekarskiego. Zgodnie z art. 102 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami : 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy: 1) upłynął termin ważności prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem – jeżeli organ kontroli ruchu drogowego przekazał informację o zatrzymaniu dokumentu; 2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu: a) kursu dokształcającego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. a, b) praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. b, c) kursów reedukacyjnych, o których mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2 lub ust. 3; 3) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, b) o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Organ wskazał, że był zobowiązany do wydania decyzji. W skardze do WSA w Poznaniu strona podniosła zarzut braku przesłanek do skierowania jej na przedmiotowe badania lekarskie. Strona wskazała ponadto, że nie docierają do niej listy polecone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie – jak SKO wskazało w uzasadnieniu swojej decyzji - skarżąca została skierowana na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2020 r. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W decyzji pouczono ją, że na badania należy zgłosić się w ciągu 1 miesiąca, a orzeczenie lekarskie należy przedłożyć w terminie do 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji. Decyzja została uznana za doręczoną w trybie doręczenia zastępczego unormowanego w art. 44 kpa w dniu [...] listopada 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 44 § 1 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 kpa). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 kpa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 kpa). Zgodnie z art. 102 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. z dnia [...] czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1268) : 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy: 1) upłynął termin ważności prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem – jeżeli organ kontroli ruchu drogowego przekazał informację o zatrzymaniu dokumentu; 2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie zaświadczenia o ukończeniu: a) kursu dokształcającego w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. a, b) praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym, o którym mowa w art. 91 ust. 2 pkt 1 lit. b, c) kursów reedukacyjnych, o których mowa w art. 98a ust. 1 pkt 2 lub ust. 3; 3) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: a) o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, b) o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Zdaniem Sądu skoro wydano decyzję o skierowaniu strony na badania lekarskie i strona nie przedłożyła w wymaganym trzymiesięcznym terminie orzeczenia lekarskiego w przedmiocie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem to - w konsekwencji powyższego organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Niezasadne w niniejszej sprawie są – biorąc pod uwagę ww. przepisy prawa - wyjaśnienia skarżącej dotyczące niecelowości kierowania ją na badania lekarskie. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie została skutecznie podważona i wywoływała określone skutki prawne. Z perspektywy ww. przepisów to organ, w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, zobowiązany jest skierować stronę tego postępowania na badania lekarskie. Podkreślić należy, że z akt sprawy administracyjnej wynika, że powstały wątpliwości w zakresie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez skarżącą. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie [...] Prokuratury Rejonowej w [...] w sprawie przymusowego skierowania do szpitala psychiatrycznego uzyskano opinię sądowo-psychiatryczną z dnia [...] czerwca 2020 r., sporządzoną przez lekarza – psychiatrę – M. G., której wyciąg znajduje się w aktach sprawy administracyjnej (k. 3 – 4 akt administracyjnych). Z rozpoznania ww. lekarza psychiatry wynika, że u skarżącej rozpoznano przewlekłe zaburzenia urojeniowe na podłożu osobowości nieprawidłowej - paranoicznej. To stanowiło podstawę do zwrócenia się przez Prokuraturę Rejonową w [...] do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego i skierowanie na badania lekarskie. Podkreślić należy, że właściwa prokuratura dała impuls do wszczęcia postępowania tylko i wyłącznie w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez skarżącą. W sytuacji, gdy organ właściwy do wystąpi do starosty z zawiadomieniem co do stanu zdrowia kierowcy, a z zawiadomienia tego wynikają uzasadnione zastrzeżenia co do tego stanu zdrowia, starosta zobowiązany jest skierować takiego kierowcę na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, a skierowany obowiązany jest tym badaniom się poddać (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Poznaniu z dnia 14 września 2016 r., III SA/Po 104/16 Legalis Numer 1544981). Należy wskazać cel badania w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz skutki zaniechania wykonania swoich obowiązków przez skarżącą w zakresie poddania się badaniu – w postaci zatrzymania prawa jazdy. Skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 marca 2020 r., II SA/Go 888/19). Należy w tym miejscu powołać orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które charakteryzuje zarówno przesłanki, jak i cel badania kierowcy w tym zakresie. Sąd ten stwierdził, że jeżeli wystąpi stan związany z chorobą, na którą cierpi kierujący, ma wpływ na jego samopoczucie psychiczne, czy emocjonalne, a to może mieć przełożenie na spowodowanie przez niego niebezpiecznej sytuacji w ruchu drogowym. Pochodzenie przedmiotowej informacji od lekarza specjalisty z zakresu psychiatrii oraz psychologa czyni ją wiarygodną. Nie ma przy tym znaczenia, że opinia w tym przedmiocie została wydana na potrzeby innego postępowania, niż administracyjne. Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się bowiem do powzięcia określonych informacji, które wzbudzają poważne i uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy. Nie jest tym samym wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Skierowanie na badania lekarskie ma na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I OSK 2374/18, Legalis Nr 2215861). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "...Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jeśli więc ze źródeł, które ujawniły się w toku działania organu właściwego do załatwienia tego typu sprawy administracyjnej, wynikają uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać, że wzięto pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski. Organ dokonując oceny zaistniałej sytuacji miał bowiem na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, tj. zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. W interesie społecznym pozostaje bowiem, by wszyscy kierujący pojazdami silnikowymi posiadali predyspozycje zdrowotne do ich prowadzenia w sposób, który nie tylko nie będzie zagrażał ich życiu i zdrowiu, ale także zdrowiu i życiu wszystkich innych użytkowników dróg (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I OSK 2374/18, Legalis Nr 2215861). Podkreślić należy, że skierowanie na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o tym, że skierowany na te badania kierowca nie będzie mógł prowadzić pojazdów mechanicznych. Dopiero przeprowadzone badania specjalistyczne mają bowiem ustalić stan jego zdrowia w kontekście bycia uczestnikiem ruchu drogowego z uwzględnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego. Skierowanie na badania kontrolne kierowcy ma charakter typowo prewencyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzają w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami stosowne badania i ocenią, czy badany jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Celem badań jest jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości, a decyzja o skierowaniu na takie badania ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego. W wyniku przeprowadzonych badań może się więc okazać, że określone zastrzeżenia nie zostaną potwierdzone, czyli że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2019 r., I OSK 1052/17 Legalis Nr 1889592, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gdańsku z dnia 28 lutego 2019 r., III SA/Gd 21/19 Legalis Nr 1883710). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi były niezasadne. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.). O kosztach dla pełnomocnika z urzędu postanowiono ma podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.