III SA/Po 816/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-12-09

Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Walentyna Długaszewska, Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie przeprowadzając wyczerpującej analizy sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych, w szczególności nie przeprowadziły wyczerpującej analizy sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej, co jest niezbędne przy podejmowaniu decyzji uznaniowych w przedmiocie umorzenia należności.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek, powołując się na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową oraz oddalenie wniosku o upadłość spółki, za której zobowiązania odpowiada. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dwukrotnie odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca odpowiada za zobowiązania osoby prawnej, a art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma zastosowania. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organom brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i analizy jej sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015 r. Zasądzono od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi L. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] lutego 2015r. nr [...], II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] grudnia 2014r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek [...] (zwanej również: "skarżącą") o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z dnia [...] sierpnia 2014r., znak [...]. W dniu [...] lutego 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytuły nieuregulowanych składek. Organ wskazał, że zadłużenie skarżącej dotyczy zaległości za ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, w związku z czym zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 i art. 29 ww. ustawy. Wniosek skarżącej został potraktowany jako wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wynikających z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności z dnia [...] sierpnia 2014r. W uzasadnieniu faktycznym decyzji organ wskazał dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie i fakty, które uznał za udowodnione. Organ nie stwierdził zaistnienia przesłanki sformułowanej w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne w części finansowane przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, nie podlega umorzeniu. W dniu [...] marca 2015r. skarżąca złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżąca podniosła, że istnieją przesłanki, które uprawniałyby Zakład Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia należności nawet w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto zaznaczyła, że w jej przypadku całkowita nieściągalność zachodzi. Podkreśliła, że jej sytuacja zdrowotna i finansowa w pełni uzasadnia umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, skarżąca podniosła, że odpowiada za należności z tytułu składek jak osoba prawna i z tego też względu przy ocenie całkowitej nieściągalności organ powinien wziąć pod uwagę przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, za której zobowiązania odpowiada skarżąca został oddalony. Skarżąca wskazała również, że spełniona została przesłanka z art. 28 ust 3 pkt 5 i 6 ww. ustawy, ponieważ nie posiada żadnego majątku, z którego można egzekwować należności, natomiast egzekwowana kwota ze świadczenia emerytalnego nie pokryje nawet wydatków egzekucyjnych. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, kserokopię zestawienia transakcji na rachunku bankowym, kserokopię odcinka wypłaty świadczenia emerytalnego i kserokopię dokumentacji medycznej z lat 2014 i 2015. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2015r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Organ wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wziął pod uwagę dowody zebrane w trakcie postępowania przed organem I instancji oraz oświadczenie strony skarżącej złożone wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ zaznaczył, że jako oświadczenie potraktował niepoświadczone kserokopie dokumentów, które nie posiadają mocy dowodowej, jednak zostały przez organ uwzględnione przy rozpatrywaniu sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał również, że stronie skarżącej zapewniono możliwość brania czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie poprzez informowanie o przysługujących uprawnieniach i umożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a uregulowania z art. 28 ust. 3a znajdują zastosowanie wyłącznie do zaległości osób fizycznych w zakresie składek opłacanych przez płatnika na własne ubezpieczenie, natomiast skarżąca odpowiada za zobowiązania osoby prawnej. Pismem z dnia [...] lipca 2015r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nr [...] z dnia [...] czerwca 2015r. utrzymującą w mocy decyzję nr [...] r. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek w wysokości ustalonych decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2014r. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że spełnia przesłanki do umorzenia należności z uwagi na przewlekłą chorobę oraz pozbawienie możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny. Ponadto podniosła, że odpowiada za należności z tytułu składek jak osoba prawna, dlatego należy brać pod uwagę przepisy dotyczące umorzenia należności względem osób prawnych. Skarżąca wskazała na art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i podniosła, że w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy [...], XI Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r., sygn. akt XI GU [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki [...] sp. z o.o. Skarżąca wskazała również, że jej ciężka sytuacja finansowa jest jednoznaczna z całkowitą nieściągalnością należności. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Stosownie do art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym. W wyroku z dnia 3 lipca 2015 roku, sygn. akt II GSK 1275/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Organ administracji, podejmując w indywidualnej sprawie decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes obywateli, w tym strony postępowania, i interes społeczny, co prowadzi do wniosku, że w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu obywateli oraz interesu publicznego znaleźć musi wyraz w uzasadnieniu decyzji, aby umożliwić kontrolę instancyjną lub ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym." A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 K.p.a.), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 K.p.a.). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 K.p.a.).Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., sygn. akt I SA/Gd 874/08, lex nr 483118). Należy wskazać, że organ prawidłowo wskazał, że wobec skarżącej nie znajdują zastosowania uregulowania z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ponieważ pomimo wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na skarżącą, jako osobę fizyczną, to odpowiada ona za zobowiązanie spółki kapitałowej, czyli osoby prawnej, natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wyłącznie do zaległości osób fizycznych i tylko w zakresie składek opłacanych przez płatnika na własne ubezpieczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2014r., sygn. akt II GSK 1846/12). Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 77 §1 k.p.a. Sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Zasada ta odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego. Przepis ten ma także zastosowanie w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 28 ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do zbadania, czy w sprawie nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego, czy dokładnie wyjaśniono okoliczności faktyczne oraz, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisów materialnoprawnych w których unormowano kwestię warunków do umorzenia należności. Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał przede wszystkim, iż organ nie dokonał wystarczających ustaleń faktycznych w celu jednoznacznego ustalenia, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] w sposób bardzo ograniczony odniósł się w uzasadnieniu do dokonania analizy stanu faktycznego sprawy. Organ wskazał, że rozstrzygnięcie oparto na paragonach z apteki, fakturach VAT z apteki, dokumentacji medycznej, informacji z wniosku, informacji pozyskanych z urzędu (tj. wydruk z systemu informatycznego w zakresie podlegania ubezpieczeniom, decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. (znak [...]) oraz dokumentach przedłożonych przez skarżącą potraktowanych jako oświadczenie (tj. przekaz pocztowy w zakresie otrzymywanego świadczenia emerytalnego, zestawienie transakcji i operacji z rachunku karty kredytowej [...]). Organ w uzasadnieniu decyzji, jedynie w kilku zdaniach opisał stan faktyczny sprawy i ograniczył się do wymienienia dokumentów, na jakich oparł rozstrzygnięcie. Organ przede wszystkim nie przeprowadził porównania dochodów skarżącej z jej wydatkami, a tym samym nie dokonał w sposób szczegółowy analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Należy wskazać, że organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] również nie dokonał szczegółowej analizy sytuacji majątkowej skarżącej i powielił argumenty wskazane przez organ I instancji. W ocenie Sądu analiza stanu faktycznego wskazana w kontrolowanych decyzjach nie została przeprowadzona przez organy I instancji i II instancji w sposób wyczerpujący. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m. in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby być wystarczające na pokrycie zadłużenia (wyrok NSA z 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07). Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania (wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2247/07). Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej zobowiązanego, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (w przypadku trwałej niezdolności do pracy). Należy wskazać, że ustalenia w zakresie wysokości dochodów skarżącej oraz wykazanych wydatków, nie były przedmiotem analizy organu. Organ nie wyjaśnił, w jaki sposób z uzyskiwanego przez skarżącą świadczenia emerytalnego będzie ona w stanie opłacić wymagane należności bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i schorowaną, a koszty utrzymania takiej osoby są z reguły wyższe niż osoby sprawnej fizycznej. Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób, który nie będzie wywoływał jakichkolwiek wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji nie może zabraknąć przedstawienia informacji o przeprowadzonej analizie sytuacji rodzinnej, materialnej i finansowej strony, jak również wniosków, do jakich te okoliczności doprowadziły organ - w aspekcie przedmiotu. Przypomnienia również wymaga, że powyższa decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). Ewentualna utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozostała poza rozważaniami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, i art. 77 §1 k.p.a.). Rozpoznając ponownie sprawę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien zastosować wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia. Organ zobowiązany będzie do przeprowadzenia rzetelnej oceny spełnienia przesłanek umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ powinien wziąć pod uwagę stan zdrowia skarżącej i wiek oraz realną możliwość spłaty zadłużenia w kontekście zaspokojenia wszystkich życiowych potrzeb. Dopiero bowiem wnikliwe ustalenie sytuacji skarżącej umożliwi podjęcie odpowiedniej decyzji w przedmiocie jej wniosku o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe uwagi Sądu, przeprowadzi merytoryczne postępowanie w sprawie i mając do dyspozycji przepisy art. 28 u.s.u.s. rozważy, czy zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku strony. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji, zaś o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło