III SA/Po 851/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka . Protokolant: stażysta Anna Zys – Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. przy udziale sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia r. nr w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia 18 lipca 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie §17 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) odmówił przyznania R. renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 10 czerwca 2011 r. strona wniosła o przejęcie renty strukturalnej przez małżonka, załączając odpis skrócony aktu małżeństwa i aktu zgonu J. (zmarłego w dniu 16 maja 2011 r.), decyzję przyznającą mu rentę strukturalną z dnia 21 czerwca 2005 r., decyzję przyznającą R. emeryturę rolniczą z dnia 28 kwietnia 2010 r. oraz jej oświadczenie o nieprowadzeniu działalności rolniczej i traktowaniu renty strukturalnej od maja 2005 r. jako głównego dochodu J. i R. N. Następnie strona załączyła zaświadczenie KRUS potwierdzające pobieranie przez nią emerytury rolniczej od dnia 3 kwietnia 2010 r. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich małżonkowi uprawnionego do renty strukturalnej w razie śmierci uprawnionego przyznaje się rentę strukturalną, nie dłużej jednak niż do dnia, do którego tę rentę pobierałby uprawniony, jeżeli małżonek uprawnionego ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników. R. posiada ustalone prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 3 kwietnia 2010 r., co wyklucza przyznanie jej renty strukturalnej po mężu. Strona podnosiła, iż przekazując przedmiotowe gospodarstwo z mężem oddała również swój majątek osobisty, jednakże organ I instancji wskazał, iż był to jeden z warunków prawnych skutecznego uzyskania renty strukturalnej przez J. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, iż czuje się oszukana, gdyż przekazując gospodarstwo na rzecz córki przekazano użytki rolne stanowiące współwłasność małżeńską oraz użytki będące odrębną własnością strony. R. skończyła 55 lat i ma ustalone prawo do emerytury w niepełnym wymiarze (80 %). Przyznana renta strukturalna miała mieć charakter dziedziczny. Z uzyskanych przez stronę informacji wynika, że prawo do emerytury nie stanowi przeszkody w przejęciu renty po zmarłym mężu. Decyzją z dnia 12 września 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając generalnie jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podniósł, iż wprawdzie R. ukończyła 55 lat, ale nie spełnia obligatoryjnego warunku nieposiadania ustalonego prawa do emerytury lub renty, co wyklucza możliwość przyznania jej renty strukturalnej po zmarłym mężu. Organ II instancji podkreślił, że jednoznaczne brzmienie przepisów rozporządzeń regulujących kwestie przyznawania rent strukturalnych uniemożliwia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosowanie odstępstw pomimo sytuacji, w której znalazła się strona. W skardze do Sądu H. wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej jej rentę strukturalną od dnia 1 maja 2011 r. w wysokości przyznanej na podstawie decyzji z dnia 21 czerwca 2005 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie § 10 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (DZ. U. UE. L nr 160, poz. 80), art. 2 i 32 Konstytucji RP oraz przepisów procesowych – art. 6, 7 i 107 § 1 i 3 kpa – polegające generalnie na błędnym przyjęciu tezy, iż strona nie spełnia przesłanek do otrzymania renty po mężu. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, iż w kwestionowanym przepisie chodziło jedynie o posiadanie pełnych uprawnień emerytalnych, podczas gdy skarżąca ma uprawnienia jedynie częściowe (bo nie skończyła 60 lat). Z regulacji prawnych dotyczących renty strukturalnej wynika, iż jest to renta przyznawana dla beneficjenta, ale z zabezpieczeniem interesu prawnego jego małżonka w razie śmierci beneficjenta. Nie można pozbawić środków do życia małżonka zmarłego beneficjenta, który pozbył się współwłasności gospodarstwa i jednocześnie nie ma wieku uprawniającego do pełnej emerytury, jest to bowiem niezgodne z art. 2 i 32 Konstytucji. Ponadto w art. 11 ust. 1 tiret 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia regulacje wspólnotowe ograniczają wymogi uzyskania renty tylko do ukończenia 55 lat i nieosiągnięcia wieku emerytalnego. Wskazano też, że w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z dnia 21 czerwca 2005 r. nie było pouczenia w zakresie dodatkowych warunków dotyczących otrzymania renty po zmarłym mężu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego AR i MR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2012 r. R. raz jeszcze podniosła, że decyzja organu II instancji narusza art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 11 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 r. W sposób nierówny traktuje bowiem beneficjenta renty strukturalnej i jego małżonka (też rolnika), który w celu uzyskania renty strukturalnej przekazał grunty następcy i to nie tylko stanowiące majątek wspólny obojga małżonków, ale i grunty stanowiące jego majątek odrębny (o pow. ponad 6 ha uprawniającej do samodzielnego otrzymania renty strukturalnej). Skarżąca nadal nie godzi się też z twierdzeniem Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR w Poznaniu, że przepis § 10 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jest jasny i nie podlega interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności czy przy jej wydawaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do jego wznowienia, względnie mającego istotny wpływ na wynik tego postępowania (art. 145 P.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt. 2 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) małżonkowi uprawnionego do renty strukturalnej - w razie śmierci uprawnionego - przyznaje się rentę strukturalną, nie dłużej jednak niż do dnia, do którego tę rentę pobierałby uprawniony, jeżeli małżonek uprawnionego ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników. Z przepisu tego wynika jasno, iż chodzi o kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek w postaci ukończenia 55 lat i nie osiągnięcia wieku emerytalnego oraz braku ustalonego prawa do emerytury czy renty. Wbrew zarzutom skargi jest on precyzyjny i nie wymaga interpretacji przy użyciu wykładni systemowej czy celowościowej (dotyczącej przyczyn przyznawania renty strukturalnej itd.) – zob. m. in. wyrok NSA z 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 720/09, lex nr 597063; wyrok WSA w Warszawie z 4 maja 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 32/09, lex nr 533869). Rozwiązanie tego rodzaju, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, nie narusza przepisów art. 2 i art. 32 Konstytucji RP wskazanych przez skarżącą ani odpowiednich regulacji art. 11 ust. 1 tiret 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (DZ. U. UE. L nr 160, poz. 80), albowiem zawarte w nim przesłanki dotyczące wieku (skończone 55 lat i nieosiągnięcie wieku emerytalnego) dotyczą wyłącznie obligatoryjnych przesłanek wymaganych od osoby przekazującego gospodarstwo rolne w zamian za rentę, a nie jego następców (w tym współmałżonka). Ten przepis wspólnotowy nie wyłącza wobec tego możliwości wprowadzania przez dane państwo członkowskie dodatkowych wymagań dla następców prawnych beneficjenta renty. Okoliczności sprawy są bezsporne, gdyż po tragicznej śmierci męża – jako osoby uprawnionej do renty strukturalnej – strona skarżąca mogła ubiegać się o przyznanie tej renty, ale jej otrzymanie było możliwe jedynie w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w § 10 ust. 1 pkt 2 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Okolicznością niekwestionowaną jest, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury rolniczej. Powyższe zaś uniemożliwia stronie uzyskanie uprawnienia w postaci renty strukturalnej. Bez znaczenia jest przy tym fakt otrzymywania emerytury w niepełnej wysokości (80%), gdyż ustawodawca nie zróżnicował w powołanym przepisie możliwości otrzymania renty w zależności od tego, czy strona nie posiada w ogóle uprawnienia emerytalnego (rentowego), czy też posiada ona to uprawnienie, ale w niepełnej wysokości. Bez znaczenia są też twierdzenia R, że renta strukturalna była głównym źródłem dochodu jej i męża. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przekazania na rzecz córki również prawa własności nieruchomości stanowiących odrębny majątek strony zauważyć należy, iż był to jeden z obligatoryjnych warunków otrzymania renty strukturalnej przez J, wskazany w § 6 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Za niezasadny Sąd uznał ponadto zarzut dotyczący niepełnego pouczenia w decyzji o przyznaniu renty strukturalnej o warunkach, jakie musi spełnić małżonek zmarłego beneficjenta, gdyż okoliczność ta nie może mieć wpływu na istnienie jasnych i precyzyjnych wymagań w tym zakresie, określonych w powołanym powyżej przepisie § 10 ust. 1 pkt. 2 a rozporządzenia (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1382/07, lex nr 420325). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dnia 18 lipca 2011 r. zostały wydane zgodnie z prawem procesowym i materialnym, wobec czego należało orzec o oddaleniu skargi jako bezzasadnej na podstawie art. 151 P.p.s.a.