III SA/Po 932/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga B. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r., w łącznej wysokości [...] zł. W petitum skargi strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej wyegzekwowanie uderzy w podstawy egzystencji skarżącej. W uzasadnieniu skargi powyższy wniosek nie został w żaden sposób uargumentowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd może - na wniosek skarżącego - wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w powyższym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jedną z przesłanek stanowiących podstawę dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, co oznacza możliwość wystąpienia takiej szkody, zarówno majątkowej jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei o drugiej z przesłanek, a więc o trudnych do odwrócenia skutkach zaskarżonego aktu lub czynności, mówić można tylko w odniesieniu do takich prawnych lub faktycznych ich następstw, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy jednakże zauważyć, że o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności sąd orzeka na wniosek skarżącego, przez co to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia tego wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie tej ochrony należy do strony postępowania, która winna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia jednej z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, CBOSA). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w odniesieniu do wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, CBOSA). Złożony wraz ze skargą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji. Strona skarżąca nawet nie wskazała czy wykonie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skarżąca jedynie ogólnikowo podniosła, że wyegzekwowanie zaskarżonej decyzji uderzy w podstawy jej egzystencji, nie wykazując jednakże żadnych konkretnych okoliczności świadczących o możliwości wystąpienia takiej sytuacji, która spowoduje zajście chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. W tym miejscu należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd bierze pod uwagę nie tylko okoliczności wskazane we wniosku (w niniejszej sprawie okoliczność, zgodnie z którą wyegzekwowanie zaskarżonej decyzji uderzy w podstawy egzystencji skarżącej) ale także wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 209/08, CBOSA). Wiadomym jest Sądowi z urzędu, że skarżąca zaskarżyła pięć decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności na łączną wysokość [...] zł (sprawy te zostały zarejestrowane w tutejszym Sądzie pod sygnaturami akt III SA/Po 932 – 936/14). We wszystkich tych sprawach skarżąca zwolniona została z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, bowiem jak stwierdził tutejszy Sąd sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej uzasadnia ocenę, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków finansowych na jakiekolwiek koszty sądowe. Ustalono przy tym, że wnioskodawczyni (lat [...]) prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dorosłym synem. Rodzina zamieszkuje na nieruchomości o powierzchni [...] ha, należącej do syna wnioskodawczyni. Skarżąca posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Dochód miesięczny rodziny wynosi [...] zł netto, w tym [...] zł stanowi renta KRUS skarżącej, [...] zł stanowi renta KRUS męża skarżącej oraz [...] zł stanowi renta KRUS syna skarżącej. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą [...] zł. Uwzględniając powyższe w ramach rozważań, co do zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącej i jej rodziny nie jest sama w sobie wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tymi przesłankami są bowiem - jak już była o tym mowa powyżej - niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji majątkowej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja majątkowa skarżącej może mieć niewątpliwie wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie są bowiem tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Trzeba w tym miejscu również wskazać, że po pierwsze - wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a po drugie - w świetle art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14, CBOSA). Strona nie wykazała, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwia pozytywną dla strony ocenę złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.